Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Гоогле Эартҳ

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Гоогле Эартҳ (таржимаси „Гоогле Ер“)
Google Earth icon
МуаллифКейҳоле, Инc.
Ишлаб чиқувчиГоогле
Чиқарилган сана10-июн, 2001-йил (25 йил аввал) (2001-06-10)
Операцион тизим
Ёзилган тил(лар)иВариоус
ЖанрВиртуал глобус
ЛицензияБепул дастур
Вебсайт:эартҳ.гоогле.cом/wеб/
Дастурлаш тили:C++

Гоогле Эартҳ — бу асосан сунъий йўлдош тасвирлари асосида Ернинг 3Д тасвирини кўрсатадиган компютер дастури . Дастур сунъий йўлдош тасвирлари, аэрофотография ва ГАТ маълумотларини 3Д глобусга жойлаштириш орқали Ер харитасини тузади, бу эса фойдаланувчиларга шаҳарлар ва ландшафтларни турли бурчаклардан кўриш имконини беради. Фойдаланувчилар манзиллар ва координаталарни киритиш ёки клавиатура ёки сичқонча ёрдамида „дунёни кашф қилишлари“ мумкин. Дастурни смартфон ёки планшетга ҳам юклаб олиш мумкин. Фойдаланувчилар Кейҳоле Маркуп Лангуаге ёрдамида маълумотлар қўшиш ва уларни форумлар ёки блоглар каби турли манбалар орқали юклаш учун дастурдан фойдаланишлари мумкин. Гоогле Эартҳ ер юзасида қопланган турли хил тасвирларни кўрсатади. Шунингдек, ушбу дастур, Wеб Мап Сервиcе мижозидир. 2019-йилда Гоогле ҳозир Гоогле Эартҳ дунёнинг 97 фоиздан ортиғини қамраб олгани ва 10 миллион милялик „Кўча кўриниши“ тасвирини олганини маълум қилди[2].

Ер навигациясидан ташқари, Гоогле Эартҳ десктоп иловаси орқали бир қатор бошқа воситаларни, жумладан масофани ўлчаш воситасини тақдим этади. Ой ва Марс глобуслари, шунингдек, тунги осмонни кўриш каби имкониятлари мавжуд. Парвоз симулятори ўйини ҳам киритилган. Бошқа функсиялар фойдаланувчиларга Панорамиога юкланган турли жойлардан суратлар, баъзи жойларда Википедия томонидан тақдим этилган маълумотлар ва Кўча кўриниши тасвирларини кўриш имконини беради. Шунингдек, Гоогле Эартҳнинг веб-версиясида Воягер ҳам мавжуд.

Гоогле Эартҳ баъзилар томонидан махфийлик ва миллий хавфсизликка таҳдид сифатида кўрилган. Шунинг учун бу дастур кўплаб мамлакатларда тақиқланган[3]. Баъзи давлатлар Гоогле сунъий йўлдош тасвирларида маълум ҳудудларни, кўпинча ҳарбий обектларни ўз ичига олган ҳудудларни яширишни сўраган.

Тарихи

Гоогле Эартҳнинг асосий технологияси 1990-йилларнинг охирида Интринсиc Грапҳиcс-да ишлаб чиқилган. Ўша пайтда компания 3Д ўйин дастурлари кутубхоналарини ишлаб чиқаётган эди[4]. Ўзларининг 3Д дастурий таъминотининг намойиши сифатида улар Поwерс оф Тен филмига ўхшаш айланадиган глобусни ишлаб чиққанлар [4]. Демо оммабоп эди, лекин Интринсиc кенгаши ўйинга эътибор қаратишни хоҳлади, шунинг учун 1999-йилда улар Жон Ханке бошчилигидаги Кейҳоле, Инc.ни яратдилар[4]. Кейҳоле кейин интернет орқали хариталаш маълумотларининг катта маълумотлар базаларини технологиянинг асосий қисми бўлган мижоз дастурий таъминотига узатиш усулини ишлаб чиқди[5] ва ҳукуматлар ва бошқа манбалардан хариталаш маълумотларининг қуроқ ишларини олди[4]. "Кейҳоле ЭартҳВиэwер" деб номланган маҳсулот кўчмас мулк, шаҳарсозлик, мудофаа ва разведка каби соҳаларда фойдаланиш учун компакт дискларда сотилган. Унинг фойдаланувчилари хизмат учун йиллик тўловни тўлашарди[5]. Нвидиа ва Сонй билан бир қатор капитал шартномалар тузишига қарамай[5], кичик компания ходимларга маош тўлаш ва ушлаб қолиш учун кураш олиб борди[4].

Компаниянинг тақдири 2003-йил бошида, 2003-йилда Ироққа бостириб кириши пайтида кескин ўзгарди. Даве Лорензини (Кейҳоле директори) CНН, АБC, CБС ва бошқа йирик янгиликлар тармоқларини эфирга ҳавола қилиш эвазига Бағдоддаги тадбирларни тасвирлаш учун ўзларининг мураккаб 3Д учиш тасвирларидан фойдаланишга ундади[4][5]. Босқин пайтида Гоогле Эартҳ Милес ЎБриэн ва бошқа эфирга узатувчилар томонидан кенг фойдаланилди. Дастур CНН ва миллионлаб томошабинларга урушдаги вазиятни илгари ҳеч қачон кўрилмаган тарзда кузатиш имконини берди[4][5]. Дастурий таъминотга жамоатчилик қизиқиши ортиб кетди ва Кейҳоле серверлари эса бу талабга жавоб бера олмади[4][5]. Тез орада Кейҳолега Марказий разведка бошқармасининг венчур капитал фирмаси Ин-Қ-Тел[6] ва Миллий геофазовий-разведка агентлиги[7] Кейҳоле дастурий таъминотидан ҳарбий хариталаш маълумотлар базалари учун фойдаланиш бўйича мурожаат қилишди. Таклиф қабул қилинди ва бу Кейҳоле учун жуда зарур инвестиция келтирди[4]. 2003-йилда Виcариоус Висионс Интринсиc Грапҳиcсни сотиб олди. Уларнинг ўйин кутубхоналари сотуви муваффақияцизликка учраганидан сўнг, муҳандислари ва менежерларининг асосий гуруҳи Жоҳн Ҳанке бошчилигида Кейҳолега ўтди[4].

Гоогле ўша пайтда қидирувларининг 25% дан ортиғи география ва шунга ўхшаш соҳаларга доир бўлгани аниқлади[4]. 2004-йил октябр ойида Гоогле ўз фойдаланувчиларига яхшироқ хизмат кўрсатиш стратегиясининг бир қисми сифатида Кейҳолеъни сотиб олди[8].

2021-йилда Гоогле ўзининг Гоогле Эартҳ дастурида қатламлар функсиясини янгисига алмаштирди[9]. Ушбу алмаштириш айрим қатламларни бирлаштирди. Лекин шу қатори баъзи қатламлар ва хусусиятларни ҳам олиб ташланди[10].

Тасвирлари

Гоогле Эартҳ тасвирлари рақамли глобусда акс эттирилган бўлиб, у узоқ масофадан битта композицион тасвир ёрдамида сайёра юзасини акс эттиради. Тасвир сунъий йўлдош ёки самолётдан олинади[11]. НАСА ва УСГСнинг Ландсат 8 сунъий йўлдоши ишга туширилишидан олдин Гоогле қисман Ландсат 7 тасвирларига таянган. Аммо аппаратдаги носозлик туфайли тасвирларда диагонал бўшлиқлар қолиб кетган[12]. 2013-йилда Гоогле муаммони ҳал қилиш учун дата минингдан фойдаланган ва Ернинг Тҳе Блуэ Марбле тасвирининг давомчиси сифатида тасвирланган нарсани бутун сайёранинг ягона катта тасвири билан таъминлаган. Бунга Ландсат 7-дан олинган бир нечта тасвирлар тўпламини бирлаштириб, булутлар ва диагонал бўшлиқларни бартараф этиш орқали эришилди ва ягона “мозаик” тасвир яратилди[13]. Ҳозир Гоогле тасвирларни юқори сифатда ва юқори частотада тақдим этиш учун сон-саноқсиз манбалардан фойдаланади[14]. Тасвирлар Гоогле серверларида жойлаштирилган, шунинг учун интернет алоқаси талаб қилинади.

Тасвирнинг ўлчамлари 15 метрдан 15 сантиметргача фарқ қилиши мумкин. Ер юзасининг катта қисми учун Гоогле Эартҳ НАСАнинг Шуттле Радар Топограпҳй Миссион томонидан тўпланган рақамли баландлик модели маълумотларидан фойдаланади[15]. Бу орқали икки ўлчовли тасвирни ҳам уч ўлчамли ҳолатга айлантириш имконини беради.

Гоогле Эартҳдаги барча тасвир Америка Қўшма Штатлари Муаллифлик ҳуқуқи тўғрисидаги қонунларига мувофиқ муаллифлик ҳуқуқи билан ҳимояланган. Гоогле муаллифлик ҳуқуқларини бузмаган ҳолда расмлардан нотижоратий мақсадларда фойдаланишга рухсат беради (масалан, шахсий веб-сайт ёки блогда)[16]. НАСАнинг WорлдWинд виртуал глобус дастури тасвирларни Тҳе Блуэ Марбле, Ландсат ва УСГС тасвирлари ёрдамида ҳосил қилади. Ва уларнинг ҳар бири жамоат мулки ҳисобланади.

Гоогле Эартҳнинг 5.0 версиясида Гоогле фойдаланувчиларга Ер тасвирларининг эски, маълум вақт олдинги кўринишини тақдим қилувчи Тарихий Тасвирларни тақдим этди. Асбоблар панелидаги соат белгисини босиш орқали вақт слайдери очилади. Бу хусусият 1984-йилдан 2020-йилгача бўлган вақт оралиғида ҳудуддаги ўзгаришларни кузатиш имконини беради[17][18].

3Д тасвирлар

3D locations in Google Earth
2022-йил май ҳолатига кўра Гоогле Эартҳ’да 3Д қамровига эга мамлакатлар:
  3Д қамровига эга бўлган мамлакатлар (50, шу жумладан Ҳонг Конг ва Маcау)
  Аввал 3Д қамровига эга бўлган мамлакатлар
  3Д қамровига эга бўлмаган мамлакатлар
]]

Гоогле Эартҳ баъзи шаҳарлардаги бинолар, иншоотлар ва ёдгорликларнинг 3Д моделларини юқори сифатда кўрсатиш имкониятига эга[19]. Гоогле Эартҳдаги биринчи 3Д бинолар СкетчУп ва 2009-йилдан бошлаб Буилдинг Макер[20] каби 3Д моделлаш иловалари ёрдамида яратилган ва 3Д Wареҳоусе орқали Гоогле Эартҳга юкланган. 2012-йил июн ойида Гоогле фойдаланувчи томонидан яратилган 3Д қурилиш моделларини автоматик равишда яратилган кўпбурчак тўрларга асосланган моделларга алмаштиришини эълон қилди[21]. Бу йирик шаҳарлардан бошлаб босқичма-босқич амалга оширилди. Аммо Лондон ва Торонто каби шаҳарларда бу ишамалга оширилмади ( ушбу шаҳардаги кўплаб биноларининг батафсил тасвирини қайта ишлаш учун кўпроқ вақт талаб этилади). Бунинг сабаби, 3Д биноларда кўпроқ бир хилликка эга бўлиш ва бу технологиядан аллақачон фойдаланган Нокиа Ҳере ва Аппле Мапс билан рақобатлашишдир. Ўша йили тўртта давлатнинг 21 шаҳрида 3Длаштириш бошланди[22]. 2016-йил бошига келиб, 3Д тасвирлар 40 дан ортиқ мамлакатларда, жумладан, АҚШнинг ҳар бир штатида ва Антарктидадан ташқари барча қитъаларни қамраб олган юзлаб шаҳарларга кенгайтирилди.

Манбалар

  1. ↑ „Инсталл & унинсталл Гоогле Эартҳ Про“. Гоогле Эартҳ Ҳелп. 2023-йил 11-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-январ.
  2. ↑ „Гоогле ревеалс жуст ҳоw муч оф тҳе wорлд ит'с маппед wитҳ Стреэт Виэw анд Эартҳ“ (эн). www.тҳеверге.cом (2019-йил 13-декабр). 2022-йил 25-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 18-декабр.
  3. ↑ „УС генерал cлаимс Гоогле Эартҳ ис а риск то сеcуритй“ (эн). ИТ ПРО (2007-йил 22-июн). 2022-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-июл.
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 Билл Килдай. Невер Лост Агаин: Тҳе Гоогле Маппинг Револутион Тҳат Спаркед Неw Индустриэс анд Аугментед Оур Реалитй. ҲарперБусинесс, 2018. ИСБН 978-0062673046. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Кевин Манней. „Тинй теч cомпанй аwес виэwерс“. УСА Тодай (2003-йил 21-март). 2012-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-август.
  6. ↑ „Меэт Тҳе CИА'с Вентуре Cапиталист“. Блоомберг Бусинессwеэк. Жуне 5, 2013да асл нусхадан архивланди.
  7. ↑ „Оакланд эмаилс гиве анотҳер глимпсе инто тҳе Гоогле-Милитарй-Сурвеилланcе Cомплех“. ПандоДаилй (2014-йил 7-март). 2016-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-август.
  8. ↑ „Гоогле Аcқуирес Кейҳоле“. Wалл Стреэт Жоурнал (2004-йил 27-октябр). 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-декабр.
  9. ↑ Стафф. „Неw лаерс сет ин Гоогле Эартҳ Про!“. Гоогле Эартҳ Ҳелп (2021-йил 20-июл). 2021-йил 9-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 9-ноябр.
  10. ↑ „Cоунтй боундариэс анд отҳер информатион миссинг фром неw Бордерс анд Лабелс лаер“. Гоогле Эартҳ Ҳелп (2021-йил 4-сентябр). 2021-йил 9-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 9-ноябр.
  11. ↑ „Ҳоw имагес аре cоллеcтед“. 2017-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-август.
  12. ↑ „СЛC-офф Продуcц: Баcкгроунд“. Унитед Статес Геологиcал Сурвей. 2017-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-август.
  13. ↑ „Онлй cлеар скиэс он Гоогле Мапс анд Эартҳ“ (2013-йил 26-июн). 2017-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-август.
  14. ↑ „Гоогле Эартҳ анд Мапс гет шарпер сателлите имагерй wитҳ неw упдате“. Теч Cрунч (2016-йил 27-июн). 2017-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-август.
  15. ↑ Фарр, Том Г.; Росен, Паул А.; Cаро, Эдwард; Cриппен, Роберт; Дурен, Рилей; Ҳенслей, Сcотт; Кобриcк, Мичаэл; Паллер, Мими; Родригуэз, Эрнесто (2007). „Тҳе Шуттле Радар Топограпҳй Миссион“. Ревиэwс оф Геопҳйсиcс. 45-жилд, № 2. РГ2004-бет. Бибcоде:2007РвГео..45.2004Ф. дои:10.1029/2005РГ000183. ИССН 1944-9208.
  16. ↑ „Cан И пост имагес то тҳе wеб?“. Гоогле Эартҳ Ҳелп Cентер. 2011-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 20-январ.
  17. ↑ „Диве инто Неw Гоогле Эартҳ“. 2009-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 3-феврал.
  18. ↑ “Тимелапсе.”
  19. ↑ Гопал Шаҳ, Гоогле Эартҳ’с Инcредибле 3Д Имагерй, Эхплаинед Wебархив андозасида хато: |урл= қийматини текширинг. Бўш., Април 18, 2017
  20. ↑ „Интродуcинг Гоогле Буилдинг Макер“. 2016-йил 19-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-июл.
  21. ↑ „Эхплоре тҳе wорлд wитҳ тоур гуиде анд 3Д имагерй ин Гоогле Эартҳ 7“. Гоогле ЛатЛонг Блог. 2016-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-июл.
  22. ↑ „Гоогле Эартҳ аддс неw 3Д имагерй ин 21 cитиэс то иц 11,000 гуидед тоурс оф оур планет“ (2012-йил 1-ноябр). 2019-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-июл.