Goʻkdepe,Turkmaniston
| shahar | |
 Turkmaniston | |
| 38°09′0″N 57°57′0″E / 38.15000°N 57.95000°E | |
| Mamlakat | Turkmaniston |
| Markazi balandligi | 211 m |
| Aholisi (2022) |
33,381 |
| Milliy tarkib | turkmanlar, ruslar, oʻzbeklar, armanlar |
| Konfessiyaviy tarkib | Musulmonlar |
| Vaqt mintaqasi | UTC+5 |
| Telefon kodi | +993 132 |
| Pochta indeks(lar)i | 745190 |
|
| |
Go'kdepe, (turkmancha Gökdepe, Gök - yashil va depe - tepalik, cho'qqi) Turkmanistonning Ahal viloyatida joylashgan Gökdepe tumanining ma’muriy markazi hisoblangan shahar. Ataniyazovning izohlashicha, bu hududdagi, shuningdek Turkmanistonning boshqa joylaridagi tepaliklar “shamol olib kelgan tuman sabab ko‘kimtir-qora rangda ko‘rinadi” va aholi bu yerlarga shundan kelib chiqib nom bergan[1]. Bu qal'a dastlab turkmanlarning mudofaa markazi bo'lgan. 2022-yilda aholisi 33,381 ta bo'lgan[2].
Tarixi
Go'kdepe qal’asi atrofi devor bilan o‘ralgan bo‘lib, uning aylanasi 2,8 kmni tashkil etgan. Devor balandligi 5,5 metr, qalinligi esa 6 dan 9 metrgacha bo‘lgan. 1880-yil dekabr oyida Go'kdepe qamali vaqtida qal’aga general Mixail Skobelev boshchiligidagi 6 000 nafar rus qo‘shini 25 000 nafar himoyachiga qarshi hujum qilgan[3]. Qamal 23 kun davom etgan, shundan so‘ng qal’a shturm bilan egallangan. Rus qo‘shinlari kuchli qarshilikka duch kelgan va oxir-oqibat devor ostidan tunnel qazib, 1881-yil 12-yanvar (yangi taqvim bo‘yicha 24-yanvar) kuni devor ostida portlovchi modda portlatish orqali qal’aga yorib kirgan. Qal’a yorib o‘tilgach, rus qo‘shinlari ichkariga bostirib kirgan. Portlash natijasida bir necha yuz himoyachi halok bo‘lgan, keyingi janglarda esa yana ko‘plab odamlar qurbon bo‘lgan. Oxir-oqibat himoyachilar va qal’a ichidagi 40 000 nafar tinch aholi sahro tomon qochgan, ularni Skobelevning otliq qo‘shinlari quvib borgan. Qochish vaqtida taxminan 8 000 nafar turkman askari va tinch aholi halok bo‘lgan, bu esa qal’a ichida halok bo‘lgan 6 500 kishiga qo‘shiladi. Rus qo‘shinlari yo‘qotishlari esa 398 kishi halok bo‘lgan va 669 kishi yaralangan.
Iqtisodiyot
Go'kdepe — paxta tozalash zavodi hamda Turkmanistonning birinchi prezidenti Saparmurod Niyozovning otasi, qahramon Otamurod Niyazov nomi bilan atalgan Gökdepe to‘qimachilik fabrikasi joylashgan. Shaharda ikkita shifoxona mavjud bo‘lib, ulardan biri umumiy tibbiyotga ixtisoslashgan, ikkinchisi esa akusherlik va pediatriya yo‘nalishida xizmat ko‘rsatadi. Shaharning markaziy bozori — markaziy temir yo‘l va avtovokzal yaqinida joylashgan. Bu bozor atrofdagi qishloqlardan kelgan aholining mahsulot sotishi va zaruriy ehtiyojlarini xarid qilishi uchun muhim savdo nuqtasi hisoblanadi.
Arxitektura
Shaharning asosiy diqqatga sazovor obyekti — Saparmurat Hajji masjidi bo‘lib, u 1995-yilda prezident Niyazov buyrug‘i bilan Go'kdepe jangida halok bo‘lganlar xotirasiga bag‘ishlab qurilgan. Mahalliy tarix muzeyi masjid hududida joylashgan bo‘lib, uning bir qavati aynan ushbu jangga bag‘ishlangan. Butun majmua sobiq qal’aning janubiy qismida joylashgan.
Manbalar
- ↑ Concise Dictionary of World Place-Names, 2005
- ↑ „Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti“. www.stat.gov.tm. Qaraldi: 2025-yil 4-dekabr.
- ↑ Oldingi jumlalardan biri yoki bir nechtasi hozirda jamoat mulki boʻlgan nashrdan olingan matnni oʻz ichiga oladi: Chisholm, Hugh, ed. (1911) "Geok-Tepe" Encyclopædia Britannica 11 (11chi nashri) Cambridge University Press p. 638
