Global korrupsiya barometri

Transparency International tomonidan e’lon qilingan Global korrupsiya barometri — bu korrupsiyaga oid jamoatchilik fikrini o‘lchovchi dunyodagi eng yirik so‘rovnoma bo‘lib, 107 ta mamlakatda taxminan 114 000 kishi bilan o‘tkaziladi^[1].

2013-yilda pora berdingizmi?

107 ta mamlakatda odamlar so‘rovga jalb qilingan: ular o‘tgan yil davomida jamoat organiga pora bergan-bermagani so‘ralgan; lekin ayrim mamlakatlarda (masalan, Albaniya, Ozarbayjon, Braziliya, Burundi, Fiji, Fransiya, Germaniya, Livan, Lyuksemburg, Malavi, Rossiya va Zambiya) ma’lumotlarning ishonchliligi va aniqligi borasida xavotirlar bo‘lganligi sababli, ma’lum savollarga berilgan javoblar istisno qilingan. Har bir mamlakat uchun xato chegarasi odatda ±3%; namunaviy hajmi odatda 1 000 kishi. To‘rt mamlakat — Kipr, Lyuksemburg, Vanuatu va Salomon orollari — uchun namunaviy hajm 500 kishi va xato chegarasi ±4%.

Bu so‘rovnoma bilan Korrupsiyani idrodk etish indeksi (CPI) o‘rtasida muhim farq bor: CPI ekspert fikriga asoslangan “korrupsiyani idrok etish” ko‘rsatkichi, Global korrupsiya barometri esa bevosita fuqarolarga savol berish usulini qo‘llaydi. CPI ko‘p tanqidga uchragan. Masalan, 2013-yilda Alex Cobham tomonidan e’lon qilingan maqolada shunday qayd etilgan: “Indeks elita xatosi bilan buzilgan idrokni o‘z ichiga oladi, bu esa noto‘g‘ri siyosiy choralarni rag‘batlantirishga olib kelishi mumkin”^[2].

O‘rin	Mamlakat/Hudud	Poraxo‘rlik qilganlar ulushi %^[3]
1	Avstraliya	1
2	Daniya	1
3	Finlandiya	1
4	Yaponiya	1
5	Ispaniya	2
6	Kanada	3
7	Janubiy Koreya	3
8	Malayziya	3
9	Maldiv	3
10	Yangi Zelandiya	3
11	Norvegiya	3
12	Urugvay	3
13	Portugaliya	3
14	Belgiya	4
15	Xorvatiya	4
16	Gruziya	4
17	Italiya	5
18	Buyuk Britaniya	5
19	Estoniya	6
20	Sloveniya	6
21	Shveysariya	7
22	Amerika Qoʻshma Shtatlari	7
23	Bolgariya	8
24	Chili	10
25	El Salvador	12
26	Vengriya	12
27	Isroil	12
28	Falastin	12
29	Yamayka	12
30	Filippin	12
31	Argentina	13
32	Ruanda	13
33	Vanuatu	13
34	Chexiya	15
35	Kosovo	16
36	Shimoliy Makedoniya	17
37	Ruminiya	17
38	Sudan	17
39	Armaniston	18
40	Tailand	18
41	Tunis	18
42	Kipr Respublikasi	19
43	Latviya	19
44	Shri Lanka	19
45	Peru	20
46	Slovakiya	21
47	Turkiya	21
48	Kolumbiya	22
49	Gretsiya	22
50	Paragvay	25
51	Litva	26
52	Serbiya	26
53	Papua Yangi Gvineya	27
54	Venesuela	27
55	Bosniya va Gersegovina	28
56	Madagaskar	28
57	Iroq	29
58	Moldova	29
59	Vietnam	30
60	Nepal	31
61	Meksika	33
62	Qozogʻiston	34
63	Pokiston	34
64	Solomon Orollari	34
65	Boliviya	36
66	Misr	36
67	Indoneziya	36
68	Tayvan	36
69	Ukraina	37
70	Iordaniya	37
71	Bangladesh	39
72	Janubiy Sudan	39
73	Jazoir	41
74	Nigeriya	44
75	Efiopiya	44
76	Moʻgʻuliston	45
77	Qirgʻiziston	45
78	Afgʻoniston	46
79	Kongo Demokratik Respublikasi	46
80	Janubiy Afrika	47
81	Marokash	49
82	Hindiston	54
83	Gana	54
84	Tanzaniya	56
85	Kambodja	57
86	Senegal	57
87	Uganda	61
88	Kamerun	62
89	Liviya	62
90	Zimbabve	62
91	Mozambik	62
92	Keniya	70
93	Yaman	74
94	Liberiya	75
95	Sierra Leone	84