Гиппокамп
Гиппокамп
Гиппокамп - одамлар ва бошқа умуртқали ҳайвонлар миясининг асосий қисми. Одамларда ва бошқа сутемизувчиларда [1] , [2] , [3] мийянинг ҳар икки яримшарида биттадан умумий 2та гиппокамп бўлади. Гиппокамп лимбик тизимнинг бир қисми бўлиб, қисқа муддатли хотирадан узоқ муддатли хотирага маълумотларни бирлаштиришда ва навигацияни таъминлайдиган фазовий хотирада муҳим рол ўйнайди. Гипокампус аллокортексда одамларда ҳамда приматларда неокортексга нерв проексиялари билан жойлаштирилган. Гиппокамп, медиал паллиум сифатида, барча умуртқали ҳайвонларда учрайдиган тузилишдир. Одамларда у бир-бирига боғланган иккита асосий қисмни: гиппокампус ва тишли гирусни ўз чига олади.
Алцгеймер касаллигида (ёки деменсиянинг бошқа турларида) гиппокамп миянинг энг биринчи зарарланадиган қисми бўлиб қисқа муддатли хотирани йўқотиш ва дисориэнтация бу зарарнинг эрта аломатлари қаторига киради. Гиппокампуснинг шикастланиши кислород етишмаслиги (гипоксия), энсефалит ёки медиал темпорал эпилепсиясини ҳам келтириб чиқариши мумкин. Кенг, икки томонлама гиппокампал шикастланиши бўлган одамлар антероград амнезия: янги хотираларни шакллантириш ва сақлаб қолиш қобилиятининг пасайиши(ёки умуман йўқолиши) бошдан кечиришлари мумкин.
Гиппокампдаги турли хил нейрон ҳужайралар аниқ қатламларга ташкил этилганлиги сабабли, у кўпинча нейрофизиологияни ўрганиш учун намунавий тизим сифатида ишлатилади. Узоқ муддатли потенциалланиш (ЛТП) деб номланувчи асабий пластисия шакли дастлаб гиппокампусда пайдо бўлган ва кўпинча ушбу тузилишда ўрганилади.
Кемирувчиларда ҳипокампус фазовий хотира ва навигация учун масъул бўлган мия тизимининг бир қисми сифатида кенг ўрганилган. Сичқон ва каламуш гиппокампидаги кўплаб нейронлар жой ҳужайралари сифатида жавоб беради: яъни ҳайвон ўз муҳитининг маълум бир қисмидан ўтганда улар ҳаракат потенциалларининг портлашларини келтириб чиқаради. Гиппокампал жой ҳужайралари фаоллиги инерциал компас вазифасини бажарадиган бош йўналиши ҳужайралари билан ва тахминий равишда қўшни энторинал кортексдаги панжара ҳужайралари билан кенг таъсир қилади.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |