Gipermarket
Gipermarket — bu supermarket va universamni birlashtirgan keng qamrovli doʻkondir[1]. Natijada, bir tom ostida toʻliq oziq-ovqat liniyalari va umumiy tovarlarni oʻz ichiga olgan keng qamrovli chakana savdo ob’ekti paydo boʻladi. Nazariy jihatdan, gipermarketlar mijozlarga barcha muntazam xarid ehtiyojlarini bir safarda qondirish imkonini beradi. Gipermarket atamasi (hypermarché (fransuz tili)) 1968-yilda fransuz savdo mutaxassisi Jak Pikte tomonidan yaratilgan[2].
Gipermarketlar, boshqa keng qamrovli doʻkonlar kabi, odatda yuqori hajmli, past marjali savdoga qaratilgan biznes modellariga ega. Odatda 5000 m² dan 15000 m² gacha boʻlgan maydonni egallab, ular odatda 200000 dan ortiq turdagi tovarlarga ega.
Tarixi
Kanada
Loblaws 1979-yilda oʻzining „Real Canadian Superstore“ tarmogʻini yaratdi. U asosan oziq-ovqat mahsulotlarini sotadi, shu bilan birga kiyim-kechak, elektronika va uy-roʻzgʻor buyumlarini ham chakana sotadi. Kanadadagi uning eng katta raqobatchisi Walmart hisoblanadi. Bular Kanadaning ikkita asosiy gipermarketidir.
Yevropa
1961-yilda, Belgiya qonunlarining universal doʻkonlar hajmini cheklovchi qoidalari bekor qilinganidan soʻng, belgiyalik chakana sotuvchi „Grand Bazar“ „SuperBazar“ nomi ostida uchta gipermarket ochdi. 9-sentyabr Bryuggeda ochilgan birinchi gipermarketi 3300 kvadrat metr (36 000 kv ft) maydonni egallagan boʻlsa, Bryusselning Audergem shahridagi ikkinchi gipermarket 9100 kvadrat metr (98 000 kv ft) maydonni egallab, bu gipermarket konsepsiyasining muhim ilk namunasi sifatida qayd etilgan[3].
Carrefour oʻzining birinchi gipermarketini 1963-yilda Fransiyaning Sainte-Geneviève-des-Bois shahrida ochdi[4]. Hamkor asoschilarga amerikalik marketing ijrochi direktori Bernardo Trujilloning taʼlimotlari taʼsir koʻrsatgan, u NCR korporatsiyasining marketing kompaniyasi doirasida taʼlim bergan[5].
Fransiyada gipermarketlar odatda shaharlar tashqarisidagi savdo markazlarida joylashgan, biroq baʼzilari shahar markazida mavjud.
Super va gipermarketlarning muvaffaqiyatlaridan soʻng kichikroq doʻkonlar biznesdan siqib chiqarilishidan qoʻrqib, Fransiya gipermarketlar qurishni qiyinlashtiruvchi va gipermarket tarmoqlarining oʻz yetkazib beruvchilariga nisbatan qoʻllashi mumkin boʻlgan iqtisodiy taʼsir kuchini cheklovchi qonunlar qabul qildi (Loi Galland).
Buyuk Britaniyada birinchi gipermarket West Bridgfordda edi. U 110 000 kv ft maydonga ega edi va 1964-yilda ochilgan[4].
Manbalar
- ↑ „Hypermarket“ (en-US). Investopedia (2007-yil 24-iyun). Qaraldi: 2018-yil 26-sentyabr.
- ↑ Grimmeau 2013, s. 3.
- ↑ Grimmeau 2013, ss. 1–3.
- ↑ 4,0 4,1 „How first out of town superstore changed the UK“.
- ↑ „Bernardo Trujillo, l'accoucheur des grandes surfaces“. Les Echos (1999-yil 8-dekabr). 2018-yil 18-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 10-fevral.