Giloniy
| Giloniy | |
|---|---|
| Bogʻliq maqolalar: | |
Giloniy, Gillaniy yoki Gilaniy (fors/urdu: گیلانی, arab: الجيلاني) — tarixiy Kaspiy dengizining janubiy qirgʻoqlaridagi mintaqa boʻlgan Gilondan ekanini anglatadigan toponimik familiya va nisba. Bu nom dastlab geografik kelib chiqishi Gilon boʻlgan kishilarni aniqlash uchun ishlatilgan. Vaqt oʻtishi bilan bu familiya shuningdek Hasaniy oilasiga mansub nasablar va kelib chiqishini forsiy ulamosi Abdulqodir Giloniydan deb daʼvo qiluvchi sulolalar bilan ham bogʻlanib qolgan. Abdulqodir Giloniy mistik soʻfiylik yoʻnalishidagi islomning Qodiriylik tariqatiga asos solgani va uning eponimi sifatida tanilgan.
Familiyaning Kilani yoki Kailaniy (arab: الكيلاني) shakllari, odatda arab dunyosida qoʻllaniladi, hamda Jilaniy varianti mavjud. Levantin Zoubi oilasi ham shu nasabga mansub boʻlib, ularning ajdodi Ahmad Ali Al Giloniy umrining keyingi davrida Az-Zoubi unvonini olgan. Giloniy oilasi aʼzolarini Yaqin Sharq, Shimoliy Afrika va Janubiy Osiyoda uchratish mumkin.
Nasab
Giloniy oilasi qodiriylik soʻfiy tariqatiga asos solgan va mashhur sunniy hanbaliy olimi boʻlgan Abdulqodir Giloniy (1078–1166)dan nasab oladi. Abdulqodir ikki ota-onasining ikkalasi ham islom paygʻambari Muhammadning bevosita avlodidan boʻlgani sababli sayyid hisoblangan. Uning otasi, Muso (Abu Solih) ibn Abdulloh, Muhammadning nevarasi Hasanning bevosita avlodi boʻlgan, onasi Fotima (Umm al-Xayr) bint Abdulloh as-Somaiy al-Husayniy esa Muhammadning boshqa nevarasi Husayn orqali avlodidan boʻlgan[1].
Kelib chiqishi
Giloniy „gilonlik“ degan maʼnoni bildiruvchi nisba hisoblanadi. Abdulqodir 18 yoshida, 1095-yilda Bagʻdodga Hanbaliy fiqhini oʻrganish maqsadida safar qilganidan keyin bu nisba bilan atalgan[2][3]. Abdulqodirning tugʻilgan joyi va shu tariqa familiyaning asl kelib chiqishi haqida turlicha maʼlumotlar mavjud; ayrim manbalarda u Eronning Gilon viloyatida tugʻilgani aytilsa, boshqalarida uning kurdlar yashaydigan Kirmonshoh viloyatidagi Gilon-e-Gʻarb shahrida yoki Bagʻdod yaqinidagi Jilon qishlogʻida tugʻilgani qayd etiladi[4].
Mashhur kishilar
- Abdurahmon al-Giloniy (1841–1927), 1920-yilda Iroqning birinchi bosh vaziri
- Abdurazzoq Kilaniy (1954-yilda tugʻilgan), tunislik siyosatchi va yurist
- Abdulqodir al-Keylaniy (1874–1948), XX asr boshlaridagi suriyalik davlat arbobi va diniy ulamo
- Abdulqodir Giloniy (1077–1166), XII asr musulmon avliyosi, olim va ruhoniyatga oid asarlar muallifi
- Abdulfattoh az-Zoubi al-Jilaniy (1840–1935), livanlik musulmon faqihi va yozuvchi
- Abdulhalim al-Kaylaniy (1957-yilda tugʻilgan), 2012–2013-yillarda Amman meri
- Ahmad Giloniy (1932–2017), afgʻon siyosatchisi
- Ali Hasan Giloniy (1974–2024), pokistonlik siyosatchi
- Ali Shoh Giloniy (1929–2021), kashmirlik separatist yetakchi va All Parties Hurriyat Conference aʼzosi
- Basil Giloniy (1960-yilda tugʻilgan), iordanlik uzoq masofaga yuguruvchi va olimpiyachi
- Bahodurxon Giloniy, Hindistondagi Gujarat sultonligi amaldori
- Benjamin Giloniy (1946-yilda tugʻilgan), hind teatr va televideniye aktyori
- Daud Giloniy, 2008-yilgi Mumbay hujumlari boʻyicha mahkum etilgan pokistonlik-amerikalik David Headleyning taxallusi
- Fayyoz Giloniy, nafaqadagi pokistonlik harbiy dengiz attashesi va Pokiston harbiy-dengiz kuchlarining vitse-admirali, sobiq bosh shtab rahbarining oʻrinbosari
- Feras Giloniy (1976-yilda tugʻilgan), falastinlik-britaniyalik jurnalist, kinorejissyor va BBC Arabicning maxsus muxbiri
- Foleh al-Giloniy (1944-yilda tugʻilgan), iroqlik olim, shoir va yozuvchi
- Fotima Giloniy (1954-yilda tugʻilgan), afgʻon siyosiy yetakchisi va ayollar huquqlari faoli
- Favziya Giloniy (1971-yilda tugʻilgan), afgʻon siyosatchisi
- Hayfa al-Kaylaniy, Arab International Womenʼs Forum asoschisi va prezidenti
- Hoji Giloniy (2003-yilda vafot etgan), 2001-yilgi Afgʻoniston urushi ishtirokchisi
- Hakim Ali Giloniy (1609-yilda vafot etgan), Hindistondagi Boburiylar davridagi XVI asr tabibi
- Hamid Razo Giloniy (1936–2004), pokistonlik siyosatchi va elchi
- Hikmad Zayd al-Kilaniy (1945-yilda tugʻilgan), falastinlik siyosatchi
- Ibrohim Zayd Keylaniy (1937–2013), iordanlik musulmon ruhoniy va siyosatchi
- Iftixor Husayn Giloniy, Pokistonning sobiq federal adliya vaziri
- Imtiyoz Giloniy (1947-yilda tugʻilgan), pokistonlik muhandis va akademik
- Ishoq Giloniy (1954-yilda tugʻilgan), afgʻon siyosatchisi
- Jamila Giloniy (1960-yilda tugʻilgan), pokistonlik siyosatchi va Pushtun Tahaffuz harakati yetakchisi
- Komil al-Giloniy (1958-yilda tugʻilgan), Iroq Muvaqqat kengashi vaziri
- Komil Giloniy (1897–1959), misrlik yozuvchi
- Lamia Al-Gailani Werr (1938–2019), iroqlik arxeolog
- Leyla Giloniy (1970-yilda tugʻilgan), maroqlik rejissyor, ssenariynavis va prodyuser
- Majid Giloniy (1997-yilda tugʻilgan), tunislik tennischi
- Manazir Ahsan Giloniy, Hindistonning Bixar shtatidagi Gilon qishlogʻidan chiqqan musulmon faylasufi
- Miyon G‘ulom Jiloniy (1914–2004), Butto hukumatining tanqidchisi
- Muhammad Kilaniy (2016-yilda vafot etgan), iordanlik siyosatchi, 1989-yilda suv resurslari vaziri
- Muhammad Muhammadi Gilani (1928-yilda tugʻilgan), eronlik ruhoniy va diniy arbob
- Muhammad Rasul Al-Kaylani (1933–2003), Iordaniya Bosh razvedka boshqarmasi asoschisi va ilk direktori
- Muborak Ali Gilani (1936–2021), pokistonlik soʻfiy yetakchi
- Mumtaz Alam Gillani (1940-yilda tugʻilgan), pokistonlik yurist va siyosatchi
- Muso Zayd Kaylaniy (1939–2019), iordanlik diplomat va akademik
- Nagib al-Kilaniy (1931–1995), misrlik shoir va romannavis
- Nevin al-Kilaniy (1964-yilda tugʻilgan), misrlik akademik va amaldagi madaniyat vaziri
- Nizomiddin Ahmad Giloniy (1585 — taxm. 1662), Hindistondagi Dakkan sultonligi davrida yashagan faylasuf va tabib
- Ouided Kilaniy (1982-yilda tugʻilgan), tunislik gandbolchi
- Rashid Ali al-Giloniy (1892–1965), 1933 va 1941-yillarda Iroq bosh vaziri
- Rim Kelaniy (1963-yilda tugʻilgan), britaniyalik-falastinlik musiqachi
- Sarvat Giloniy (1982-yilda tugʻilgan), pokistonlik aktrisa va model
- Vafaa al-Kilaniy (1972-yilda tugʻilgan), misrlik teleboshlovchi
- Yusuf Roza Giloniy (1952-yilda tugʻilgan), 2008-yil 24-martdan 2012-yil 26-aprelgacha Pokiston bosh vaziri
- Zohid Giloniy (1216–1301), XIII asrdagi zohidiylik soʻfiy tariqati yetakchisi
- Zayd Kilaniy (1938–2019), iordanlik shifokor va Farah umumiy shifoxonasi asoschisi
Manbalar
- ↑ The Grand Saint of Islam.
- ↑ Campo, Juan E.. Encyclopedia of Islam. New York: Facts On File, 2009. ISBN 978-1-4381-2696-8.
- ↑ Gibb, Hamilton A. R., muh. (1986), Encyclopaedia of Islam., 1: A - B-jild (reprint-nashr), ISBN 978-90-04-08114-7
- ↑ Baqerzadeh, Jamshid; Sayyedzadeh Hashemi, Sayyed Qalander (2013). "Zendegani, Shakhsiyyat va Asar-e 'Abd al-Qader Gilani va Ta'sir-e Shakhsiyyat va Maktab-e U bar 'Erfan va Arefan-e Jahan-e Eslam". Hafez 95: 54-58.
Agar muayyan kishiga yoʻnaltirmoqchi boʻlgan ichki havola sizni ushbu sahifaga olib kelgan boʻlsa, havolaga oʻsha kishining ismi(lar)ini qoʻshish orqali uni oʻzgartirishingiz mumkin.