Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Gilgamesh: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi


== Tarixiy shaxs sifatida: ==
== Tarixiy shaxs sifatida: ==
Gilgamesh haqidagi eng qadimgi ma’lumotlar '''shumer podshohlar ro‘yxatida''' uchraydi. U yerda u Urukning beshinchi podshohi sifatida ko‘rsatiladi va '''126 yil hukmronlik qilgani''' aytiladi (bu raqam mifologik bo‘lishi mumkin). Tarixiy jihatdan, Gilgamesh haqiqatda yashagan hukmdor bo‘lishi mumkin, ammo ko‘plab u bilan bog‘liq hikoyalar afsonaviy va diniy elementlar bilan to‘la.
Gilgamesh haqidagi eng qadimgi maʼlumotlar '''shumer podshohlar roʻyxatida''' uchraydi. U yerda u Urukning beshinchi podshohi sifatida koʻrsatiladi va '''126 yil hukmronlik qilgani''' aytiladi (bu raqam mifologik boʻlishi mumkin). Tarixiy jihatdan, Gilgamesh haqiqatda yashagan hukmdor boʻlishi mumkin, ammo koʻplab u bilan bogʻliq hikoyalar afsonaviy va diniy elementlar bilan toʻla.


== Adabiy obraz sifatida: ==
== Adabiy obraz sifatida: ==
Gilgamesh eng ko‘p tanilgan qadimgi adabiy asarlardan biri – '''“Gilgamesh dostoni”''' orqali dunyoga mashhur bo‘lgan. Bu doston '''akkad tilida''' miloddan avvalgi II mingyillikda yozilgan va 12 ta loy taxtachadan iborat bo‘lgan nusxalari topilgan (eng mashhuri – '''Ninive kutubxonasidan''' chiqqan versiya).
Gilgamesh eng koʻp tanilgan qadimgi adabiy asarlardan biri – '''“Gilgamesh dostoni”''' orqali dunyoga mashhur boʻlgan. Bu doston '''akkad tilida''' miloddan avvalgi II mingyillikda yozilgan va 12 ta loy taxtachadan iborat boʻlgan nusxalari topilgan (eng mashhuri – '''Ninive kutubxonasidan''' chiqqan versiya).


== “Gilgamesh dostoni” mazmuni: ==
== “Gilgamesh dostoni” mazmuni: ==


* Gilgamesh – Uruk shahrining yarim ilohiy podshohi. Uning kuchi nihoyatda ulkan, ammo u xalqini zulm bilan boshqaradi.
* Gilgamesh – Uruk shahrining yarim ilohiy podshohi. Uning kuchi nihoyatda ulkan, ammo u xalqini zulm bilan boshqaradi.
* Xudo(xudolar) uni tiyish uchun unga teng bo‘lgan raqib – '''Enkidu'''ni yaratadi. Enkidu dastlab yovvoyi tabiatda yashaydi, keyin odamlar orasiga qo‘shiladi va Gilgamesh bilan kurashadi. Ularning jangidan so‘ng ular do‘st bo‘lib qoladi.
* Xudo(xudolar) uni tiyish uchun unga teng boʻlgan raqib – '''Enkidu'''ni yaratadi. Enkidu dastlab yovvoyi tabiatda yashaydi, keyin odamlar orasiga qoʻshiladi va Gilgamesh bilan kurashadi. Ularning jangidan soʻng ular doʻst boʻlib qoladi.
* Ikkalasi birgalikda ko‘plab sarguzashtlarga otlanadilar, jumladan:
* Ikkalasi birgalikda koʻplab sarguzashtlarga otlanadilar, jumladan:
** O‘rmon xudosini – '''Xumbaba'''ni o‘ldirish.
** Oʻrmon xudosini – '''Xumbaba'''ni oʻldirish.
** Osmon buqasiga qarshi jang.
** Osmon buqasiga qarshi jang.
* Bu jinoyatlari uchun xudolar Enkiduni o‘limga mahkum qiladi. Enkiduning o‘limi Gilgameshni chuqur qayg‘uga soladi va u '''abadiy hayot''' izlab yo‘lga tushadi.
* Bu jinoyatlari uchun xudolar Enkiduni oʻlimga mahkum qiladi. Enkiduning oʻlimi Gilgameshni chuqur qaygʻuga soladi va u '''abadiy hayot''' izlab yoʻlga tushadi.
* Gilgamesh uzoq safarda '''Utnapishtim'''ni (potopdan omon qolgan va abadiy hayotga erishgan inson) topadi, undan abadiy hayot sirlari haqida so‘raydi.
* Gilgamesh uzoq safarda '''Utnapishtim'''ni (potopdan omon qolgan va abadiy hayotga erishgan inson) topadi, undan abadiy hayot sirlari haqida soʻraydi.
* Utnapishtim unga abadiy hayotga erishishning imkonsizligini anglatadi. Gilgamesh hayotning muqaddasligi va inson umrining oxir-oqibat cheklanganini tushunadi va Urukka qaytadi.
* Utnapishtim unga abadiy hayotga erishishning imkonsizligini anglatadi. Gilgamesh hayotning muqaddasligi va inson umrining oxir-oqibat cheklanganini tushunadi va Urukka qaytadi.




* “Gilgamesh dostoni” insoniyat tarixidagi '''birinchi epik asar''' sifatida qadrlanadi.
* “Gilgamesh dostoni” insoniyat tarixidagi '''birinchi epik asar''' sifatida qadrlanadi.
* Doston '''insoniylik, do‘stlik, o‘lim, abadiylik, kuch va poklanish''' kabi mavzularni qamrab olgan.
* Doston '''insoniylik, doʻstlik, oʻlim, abadiylik, kuch va poklanish''' kabi mavzularni qamrab olgan.
* Ko‘plab tadqiqotchilar ushbu eposdagi ayrim syujetlar (xususan, to‘fon haqidagi rivoyat)ni '''Bibliyadagi Nod va Nuh haqidagi hikoyalar''' bilan qiyoslaydi.
* Koʻplab tadqiqotchilar ushbu eposdagi ayrim syujetlar (xususan, toʻfon haqidagi rivoyat)ni '''Bibliyadagi Nod va Nuh haqidagi hikoyalar''' bilan qiyoslaydi.


== Madaniy ta’siri: ==
== Madaniy taʼsiri: ==


* Gilgamesh obrazini nafaqat Mesopotamiya, balki Eron, Suriya va boshqa qadimiy madaniyatlarda ham topish mumkin.
* Gilgamesh obrazini nafaqat Mesopotamiya, balki Eron, Suriya va boshqa qadimiy madaniyatlarda ham topish mumkin.
* Zamonaviy adabiyot, kino, san’at va falsafada Gilgamesh timsoli insoniyatning abadiy haqiqatlarni izlashdagi timsoli sifatida qaraladi.
* Zamonaviy adabiyot, kino, sanʼat va falsafada Gilgamesh timsoli insoniyatning abadiy haqiqatlarni izlashdagi timsoli sifatida qaraladi.


== Xulosa: ==
== Xulosa: ==
Gilgamesh – tarixiy va mifologik obrazlar qorishmasi bo‘lib, u orqali insoniyat qadimda ham o‘z hayoti, maqsadi va o‘lim haqida chuqur o‘ylagani namoyon bo‘ladi. U adabiyot va falsafada insoniyat o‘zligini anglash yo‘lidagi eng qadimgi timsolardan biridir.
Gilgamesh – tarixiy va mifologik obrazlar qorishmasi boʻlib, u orqali insoniyat qadimda ham oʻz hayoti, maqsadi va oʻlim haqida chuqur oʻylagani namoyon boʻladi. U adabiyot va falsafada insoniyat oʻzligini anglash yoʻlidagi eng qadimgi timsolardan biridir.
*[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
*[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{stub}}
{{stub}}

2026-yil 20-noyabr, 08:28 dagi (joriy) koʻrinishi

Gilgamesh — Shumerdatk Uruk sh.ning yarim afsonaviy hokimi (milloddan avvalgi 27—26-a.lar). Milloddan avvalgi 3 ming yillikdagi Shumer epik qoʻshiq (doston) larida va milloddan avvalgi 3 ming yillik oxiri — 2 ming yillik boshlariga oid katta dostonda Gilgameshning yovvoyi odam — Enkidu bilan doʻstligi, mangu hayotga erishish siruasrorlarini izlash yoʻlidagi sarguzashtlari bayon etilgan. Gilgamesh haqidagi afsona xettlar, hurritlar va boshqalar orasida ham keng tarqalgan

Tarixiy shaxs sifatida:

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gilgamesh haqidagi eng qadimgi maʼlumotlar shumer podshohlar roʻyxatida uchraydi. U yerda u Urukning beshinchi podshohi sifatida koʻrsatiladi va 126 yil hukmronlik qilgani aytiladi (bu raqam mifologik boʻlishi mumkin). Tarixiy jihatdan, Gilgamesh haqiqatda yashagan hukmdor boʻlishi mumkin, ammo koʻplab u bilan bogʻliq hikoyalar afsonaviy va diniy elementlar bilan toʻla.

Adabiy obraz sifatida:

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gilgamesh eng koʻp tanilgan qadimgi adabiy asarlardan biri – “Gilgamesh dostoni” orqali dunyoga mashhur boʻlgan. Bu doston akkad tilida miloddan avvalgi II mingyillikda yozilgan va 12 ta loy taxtachadan iborat boʻlgan nusxalari topilgan (eng mashhuri – Ninive kutubxonasidan chiqqan versiya).

“Gilgamesh dostoni” mazmuni:

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Gilgamesh – Uruk shahrining yarim ilohiy podshohi. Uning kuchi nihoyatda ulkan, ammo u xalqini zulm bilan boshqaradi.
  • Xudo(xudolar) uni tiyish uchun unga teng boʻlgan raqib – Enkiduni yaratadi. Enkidu dastlab yovvoyi tabiatda yashaydi, keyin odamlar orasiga qoʻshiladi va Gilgamesh bilan kurashadi. Ularning jangidan soʻng ular doʻst boʻlib qoladi.
  • Ikkalasi birgalikda koʻplab sarguzashtlarga otlanadilar, jumladan:
    • Oʻrmon xudosini – Xumbabani oʻldirish.
    • Osmon buqasiga qarshi jang.
  • Bu jinoyatlari uchun xudolar Enkiduni oʻlimga mahkum qiladi. Enkiduning oʻlimi Gilgameshni chuqur qaygʻuga soladi va u abadiy hayot izlab yoʻlga tushadi.
  • Gilgamesh uzoq safarda Utnapishtimni (potopdan omon qolgan va abadiy hayotga erishgan inson) topadi, undan abadiy hayot sirlari haqida soʻraydi.
  • Utnapishtim unga abadiy hayotga erishishning imkonsizligini anglatadi. Gilgamesh hayotning muqaddasligi va inson umrining oxir-oqibat cheklanganini tushunadi va Urukka qaytadi.
  • “Gilgamesh dostoni” insoniyat tarixidagi birinchi epik asar sifatida qadrlanadi.
  • Doston insoniylik, doʻstlik, oʻlim, abadiylik, kuch va poklanish kabi mavzularni qamrab olgan.
  • Koʻplab tadqiqotchilar ushbu eposdagi ayrim syujetlar (xususan, toʻfon haqidagi rivoyat)ni Bibliyadagi Nod va Nuh haqidagi hikoyalar bilan qiyoslaydi.

Madaniy taʼsiri:

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Gilgamesh obrazini nafaqat Mesopotamiya, balki Eron, Suriya va boshqa qadimiy madaniyatlarda ham topish mumkin.
  • Zamonaviy adabiyot, kino, sanʼat va falsafada Gilgamesh timsoli insoniyatning abadiy haqiqatlarni izlashdagi timsoli sifatida qaraladi.

Gilgamesh – tarixiy va mifologik obrazlar qorishmasi boʻlib, u orqali insoniyat qadimda ham oʻz hayoti, maqsadi va oʻlim haqida chuqur oʻylagani namoyon boʻladi. U adabiyot va falsafada insoniyat oʻzligini anglash yoʻlidagi eng qadimgi timsolardan biridir.

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil