Giacomo Naretti
Giacomo Naretti (1831-yil 29-avgust — 1899-yil 8-may) — italiyalik meʼmor, hunarmand-duradgor. U qishloqdagi dehqon oilasida tugʻilgan[1]. Keyinchalik Efiopiya imperiyasiga koʻchib oʻtib, imperator Yohannes IV saroyida faoliyat yuritgan. Naretti imperator Yohannes IV taxtini loyihalagan hunarmandlar jamoasi tarkibida boʻlgan. Ushbu taxt hozirgacha Mekele shahrida saqlanadi.
Hayoti
Naretti Suvaysh kanali qurilishida ishlagan. Keyinchalik u imperator Yohannes IV tomonidan qurilish ishlari uchun toʻplangan turli kasb vakillari — binokorlar, hunarmandlar va duradgorlardan iborat jamoaga qoʻshilgan[2]. U Theresa Zanderga uylangan. Zander Shvetsiya missionerlik jamiyati missionerlari tomonidan taʼlim olgan[3].
Naretti 1890-yilda Mekele shahrida vafot etgani va Enda Medhane Alem cherkovi yaqiniga dafn etilgani haqida ham maʼlumotlar mavjud. Biroq uning qabri hozirgacha saqlanmagan[4].
Meʼmorchilik faoliyati
Ayrim manbalarda Naretti meʼmor sifatida tavsiflangan[5]. Nobuhiro Shimizu va Alula Tesfay Asfha tomonidan chop etilgan ilmiy maqolada Narettining Yohannes IV saroyiga qoʻshgan hissasi binoning batafsil meʼmoriy elementlarida ham namoyon boʻlgani qayd etilgan. Jumladan, murakkab materiallardan foydalanish, bezakli yogʻoch ishlari, tosh ravoqlar, suvoq va binoning simmetrik qiyofasi uning faoliyati bilan bogʻlangan. Tadqiqotchilarga koʻra, ushbu meʼmoriy yechimlar Narettining mahalliy qurilish usullari va tabiiy muhitni kuzatishi, shuningdek, 1871-yildan boshlab Efiopiyada yashagan davrida mahalliy ustalarni tayyorlashi natijasida yuzaga kelgan boʻlishi mumkin[6].
Yohannes IV saroyi
1880-yillarda Giacomo Naretti imperator Yohannes IV saroyini qurgan. Saroy 1884-yilda yakunlangan. Imperator ilgari Debre Taborda yashagan boʻlib, keyinchalik yangi qarorgohiga koʻchib oʻtgan. Saroy ikki qavatli inshoot boʻlib, yuqori qavatida taxt zali joylashgan edi. Binoda katta ziyofat zali ham mavjud boʻlgan[7]. Biroq Harrison Smithning 1886-yildagi xabariga koʻra, imperator saroyni yoqtirmagan. 1990-yillarda saroy mintaqaviy muzeyga aylantirilgan[8]. Naretti, shuningdek, Enda Kidane Mihret cherkovini loyihalagan[4].
Manbalar
- ↑ Cocchiarella, Luigi. The Visual Language of Technique: Volume 1 - History and Epistemology. Springer Publishing — 110-bet.
- ↑ Asfha, Alula Tesfay „Damage and Looting of Emperor Yohannes IV Palace Museum“ (en-US) (2021-yil 15-avgust). Qaraldi: 2025-yil 15-dekabr.
- ↑ Richard Pankhurst (1977). "The History of Däbrä Tabor (Ethiopia)". Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 40 (2): 235–266. doi:10.1017/S0041977X00044025.
- ↑ 4,0 4,1 Tigrai Culture and tourism bureau „Echoes of Royalty: The Imperial Legacy of Emperor Yohannes IV in Mekelle“ (2024). Qaraldi: 2025-yil 15-dekabr.
- ↑ „The Boyadjians“ (en-US). Jeu de Paume. Qaraldi: 2025-yil 15-dekabr.
- ↑ Nobuhiro, Shimizu; Asfha, Alula Tesfay (2021). "Historical orientation of Yohannes IV Palace in Mekelle, Tigray State, Ethiopia, from the aspects of planning and building techniques". Japan Architectural Review 5 (1): 44–63. doi:10.1002/2475-8876.12253. ISSN 2475-8876. https://cir.nii.ac.jp/crid/1360854006631173248.
- ↑ Asfha, Alula Tesfay „Damage and Looting of Emperor Yohannes IV Palace Museum“ (en-US) (2021-yil 15-avgust). Qaraldi: 2025-yil 15-dekabr.
- ↑ Bernhard Lindahl „Local History of Ethiopia“ (2005). Qaraldi: 2025-yil 15-dekabr.