Kontent qismiga oʻtish

Germaniya oʻrmonlari

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Bahorda barg chiqargan qoraqayin oʻrmoni, Shpeessart

Germaniya oʻrmonlari — 11,5 million gektar maydonni egallaydi, bu mamlakat umumiy hududining 32 foizini tashkil etadi (2022-yil holatiga koʻra). Germaniya oʻrmonlarida qariyb 90 milliard tup daraxt mavjud boʻlib, ularning umumiy yogʻoch zaxirasi 3,7 milliard kub metrni tashkil etadi[1].

Germaniya Federal oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunida (BWaldG) oʻrmon quyidagicha taʼriflanadi: „Oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan har qanday hudud oʻrmon hisoblanadi. Oʻrmonga shuningdek, daraxtlari kesilgan yoki soyali yerlar, oʻrmon yoʻllari, oʻrmon chetidagi himoya va tozalash yoʻlaklari, oʻrmon oʻtloqlari va ochiq maydonlar, oʻtloqli hududlar, yogʻoch saqlash joylari hamda oʻrmon bilan bogʻliq va unga xizmat qiluvchi boshqa hududlar ham kiradi“[2].

Oʻrmonzorlar

Kuz faslidagi togʻ aralash oʻrmoni, Oberallgäudagi Brumberg yaqinida

Toʻrtinchi Milliy oʻrmon inventarizatsiyasi natijalariga koʻra, 2022-yilda Germaniyada 11 538 455 gektar oʻrmon mavjud boʻlib, bu mamlakat quruqlik hududining 32,0 foizini tashkil etgan. Shundan 11 317 073 gektari yogʻochli oʻrmonlar, 364 012 gektari esa yogʻoch yetishtirish uchun moʻljallanmagan oʻrmonlar boʻlgan. 221 382 gektar hudud borish qiyin boʻlgan hudud sifatida baholangan. Germaniyadagi oʻrmon maydoni 2002–2012-yillarda jami 49 597 gektarga yoki 0,4 foizga, 2012–2022-yillarda esa yana qariyb 15 000 gektarga oshgan[3].

2002–2012-yillarda qariyb 108 000 gektar yangi oʻrmon barpo etilgan, shu davrda mavjud oʻrmonlarning qariyb 58 000 gektari yoʻqolgan[4]. Oʻrmon maydoni eng katta federal yer Bavariya boʻlib, unda 2,6 million gektar oʻrmon mavjud. Mamlakat hududidagi oʻrmonlarning eng yuqori ulushi Gessen va Reynland-Pfalts federal yerlariga toʻgʻri keladi — har birida hududning 42,3 foizi oʻrmon bilan qoplangan[3].

Germaniya Federal statistika boshqarmasi oʻrmon maydonini Federal oʻrmon inventarizatsiyasidan farqli mezonlar asosida hisoblaydi. Bunda koʻchmas mulk kadastridagi „amaldagi foydalanish“ deb ataluvchi mezondan foydalaniladi. 2015-yil 31-dekabr holatiga koʻra, Germaniyaning oʻrmon maydoni 109 515 km2ni tashkil etgan. Federal statistika boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra, Germaniyadagi oʻrmon maydoni 1992-yil 31-dekabrdan buyon 4 979 km2ga oshgan[5].

Oʻrmon egalari

Germaniyada qariyb 2 million oʻrmon egasi mavjud[6]. Oʻrmon egalariga bevosita oʻrmonning mulkdori boʻlgan benefitsiar mulkdorlar ham kiradi[7].

Federal oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunning (BWaldG) 3-moddasiga muvofiq, oʻrmon mulkining turlari quyidagicha belgilanadi[8]:

  • Davlat oʻrmoni — federal hukumat, federal yer yoki ommaviy huquq asosidagi muassasa yoki jamgʻarmaga toʻliq tegishli boʻlgan oʻrmon, shuningdek, tegishli federal yer qonunchiligiga muvofiq davlat oʻrmoni hisoblanadigan federal yerning ulushli mulkidagi oʻrmon.
  • Korporativ oʻrmon — munitsipalitetlar, munitsipal uyushmalar, maxsus maqsadli uyushmalar va boshqa davlat organlariga tegishli oʻrmon. Diniy jamoalar va ularning muassasalariga, shuningdek, koʻchmas mulk uyushmalari, Hauberggenossenschaften, Markgenossenschaften, Gehöferschaften va shunga oʻxshash jamoalarga tegishli oʻrmonlar bundan mustasno, agar federal yer qonunchiligiga koʻra ular korporativ oʻrmon hisoblanmasa.
  • Xususiy oʻrmon — davlat yoki korporativ oʻrmon hisoblanmaydigan oʻrmon.

Milliy oʻrmon inventarizatsiyasi maʼlumotlariga koʻra, Germaniyadagi oʻrmonlarning 48,0 foizi xususiy oʻrmonlar, 29,0 foizi federal yerlar tasarrufidagi davlat oʻrmonlari, 19,4 foizi korporativ oʻrmonlar va 3,5 foizi federal davlat oʻrmonlaridan iborat[9]. Xususiy oʻrmonlar ulushi eng yuqori boʻlgan federal yer Shimoliy Reyn-Vestfaliya boʻlib, u yerda bu koʻrsatkich 66,8 foizni tashkil etadi. Reynland-Pfaltsda korporativ oʻrmonlar ulushi 46,1 foizni tashkil etib, federal yerlar orasida eng yuqori koʻrsatkichdir. Davlat oʻrmonlari Meklenburg-G‘arbiy Pomeraniyada ustun boʻlib, hududning 50,1 foizini egallaydi.

Germaniyada 16 ta davlat oʻrmon xoʻjaligi korxonasi mavjud: federal yerlarning 15 ta oʻrmon xoʻjaligi korxonasi (Bremendan tashqari) va Federal oʻrmon xoʻjaligi. Germaniyadagi eng yirik oʻrmon egasi Bavariya Erkin davlati boʻlib, unga qariyb 778 000 gektar oʻrmon tegishli. Ushbu oʻrmonlarning asosiy qismi Bavariya davlat oʻrmonlari (BaySF) tomonidan boshqariladi[10].

Germaniyada korporativ oʻrmonlar soni taxminan 60 000 ta boʻlib, ularning oʻrtacha maydoni 38 gektarni tashkil etadi. Gannoverdagi Kloster Kammer 24 400 gektar maydonga ega boʻlib, Germaniyadagi eng yirik korporativ oʻrmon hisoblanadi[10]. Eng yirik munitsipal oʻrmon egasi Brilon shahri boʻlib, uning 7 750 gektar oʻrmoni mavjud[11].

Germaniyadagi xususiy oʻrmonlar qariyb 2 million mulkdorga taqsimlangan. Nemis xususiy oʻrmonlarining oʻrtacha maydoni 3 gektarni tashkil etadi. 1 000 gektardan ortiq mulk maydoniga ega boʻlgan oʻrmonlar xususiy oʻrmonlarning atigi 13 foizini tashkil etadi. Xususiy oʻrmonlarning qariyb 50 foizi 20 gektargacha boʻlgan kichik oʻrmon mulklaridan iborat boʻlib, mulkdorlarning 98 foizi shu toifaga kiradi. Germaniya Federal Atrof-muhit jamg‘armasi (DBU Nature GmbH) umumiy maydoni qariyb 69 000 gektar boʻlgan, shu jumladan ochiq yer maydonlarini ham qamrab oluvchi hudud bilan Germaniyadagi eng yirik xususiy oʻrmon egalaridan biridir[10][12].

Germaniyada cherkovlar tasarrufidagi qariyb 150 000 gektar oʻrmon 6 500 dan ortiq yuridik shaxs — cherkov jamoalari, monastirlar, jamgʻarmalar va yeparxiyalar oʻrtasida taqsimlangan. Cherkovlar asosan ommaviy huquqdagi korporatsiyalar boʻlishiga qaramay, cherkov oʻrmonlari xususiy oʻrmonlar hisoblanadi[13].

Manbalar

  1. ↑ „Startseite“ (de-DE). BMEL - Bundeswaldinventur. 2014-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  2. ↑ „§ 2 BWaldG - Einzelnorm“. www.gesetze-im-internet.de. 2025-yil 21-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Fourth National Forest Inventory“. bwi.info. Qaraldi: 2026-yil 30-iyul.
  4. ↑ BMEL (Hrsg.): Der Wald in Deutschland — Ausgewählte Ergebnisse der dritten Bundeswaldinventur, S. 4.
  5. ↑ Statistisches Bundesamt
  6. ↑ „Private Waldbesitzer – AGDW – Die Waldeigentümer“ (de). www.waldeigentuemer.de. 2016-yil 7-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  7. ↑ „§ 4 BWaldG - Einzelnorm“. www.gesetze-im-internet.de. 2025-yil 21-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  8. ↑ „§ 3 BWaldG - Einzelnorm“. www.gesetze-im-internet.de. 2025-yil 21-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  9. ↑ BMEL (ed.): The Forest in Germany — Selected Results of the Third Federal Forest Inventory (Wayback Machine saytida 2020-11-11 sanasida arxivlangan), p. 9.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Polley, H.; Hennig, P.: Forest ownership in the mirror of the Federal Forest Inventory in AFZ-Der Wald 6/2015
  11. ↑ „Startseite Forst Brilon“. www.brilon-forst.de. 2015-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  12. ↑ BMEL (ed.): The Forest in Germany — Selected Results of the Third Federal Forest Inventory (Wayback Machine saytida 2020-11-11 sanasida arxivlangan), p. 9f.
  13. ↑ Giesen, K.: Who owns the German forest? in AFZ-Der Wald 9/2015 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Germaniya_oʻrmonlari&oldid=1012685" dan olindi