Gayane Umerova
Gayane Olegovna Umerova – sanʼatshunos, Oʻzbekiston madaniyat va sanʼat arbobi[1].
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston madaniyati va sanʼatini rivojlantirish jamgʻarmasi raisi[2]. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi YUNESKO ishlari boʻyicha Oʻzbekiston Milliy komissiyasi Bosh kotibi (2020-yildan)[3][4].
Biografiya
2004-yilda School of Integrated Arts maktabini (Gʻarbiy Yorkshir), 2008-yilda Xalqaro Vestminster universitetini biznes boshqaruvi yoʻnalishi boʻyicha, 2009-yilda Markaziy Sent-Martins kollejini „Madaniyat, tanqid va kuratorlik“ mutaxassisligi boʻyicha (London, Buyuk Britaniya) tamomlagan[5].
Manchester universitetida Zamonaviy sanʼat va sanʼat biznesi magistri darajasini olgan[5][6][4]. 2017-yildan buyon Oksford universiteti (Buyuk Britaniya) Siyosiy tadqiqotlar va xalqaro munosabatlar boʻlimining Madaniy diplomatiya, tashqi madaniyat siyosati yoʻnalishida tadqiqotlar qilgan.
2008-2017-yillarda Oʻzbekiston Tasviriy sanʼat galereyasi koʻrgazmalar va fondlar boʻlimi mutaxassisi, yetakchi mutaxassisi lavozimlarida ishlagan[4].
2011-yilda u 6-Toshkent xalqaro zamonaviy sanʼat biennalesi kuratori boʻlgan.
2015-yilda Britaniya Kengashi bilan hamkorlikda Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyida „Genri Mur: Grafika ustasi“ koʻrgazmasiga kuratorlik qilgan, jumladan, loyiha doirasida oʻquv dasturini tashkil qilgan. Umerovaning Britaniya Kengashi bilan hamkorligi 2016-yilda ham davom etdi, Oʻzbekiston Tasviriy sanʼat galereyasida soʻnggi 20 yil ichida zamonaviy Britaniya sanʼatining rivojlanishini namoyish qiluvchi „Yangi oʻtmish: Britaniya zamonaviy sanʼati“ loyihasi oʻtkazildi.
Uning Christieʼs auktsion uyi bilan hamkorligi natijasida 2012-yilning may oyida Savitskiy nomidagi muzeyda zamonaviy oʻzbek sanʼatining birinchi auksioni boʻlib oʻtdi. 2013 va 2014-yillarda Londondagi Sotheby’s’da Markaziy Osiyo va Kavkaz zamonaviy sanʼatining „Chorrahada: Kavkaz va Markaziy Osiyodan zamonaviy sanʼat“ nomli auktsion koʻrgazmalarida maslahatchi boʻlgan.
2016-yilda ingliz tilidagi „The Culture Trip“ portali uni „Markaziy Osiyo va Kavkaz sanʼatining eng nufuzli 8 nafar ayoli“ roʻyxatiga kiritdi . 2022-yilda u Kosmopolit Rossiya roʻyxatiga MDH davlatlaridan 30 ta ommaviy axborot vositalari va nufuzli ayollar kiritilgan[7][8]. Ikki farzandi bor.
2021-yilda 17-Venetsiya arxitektura biennalesida Oʻzbekistonning birinchi Milliy pavilonining, 2022-yilda esa 59-Venetsiya sanʼat biennalesida Oʻzbekistonning birinchi Milliy pavilyonining komissari boʻldi.
Jamgʻarmadagi faoliyat
2017-yildan buyon Oʻzbekiston madaniyati va sanʼatini rivojlantirish jamgʻarmasida ishlab kelmoqda, uning vazifasi mamlakat ichidagi madaniy jarayonlarni ragʻbatlantirish va Oʻzbekistonni xalqaro sanʼat sahnasida tanitishdir[9]. 2017-yil may oyidan noyabr oyigacha jamgʻarma byudjetini boshqarish boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlagan, 2017-yil noyabr oyida ijrochi direktor oʻrinbosari etib tayinlangan, 2020-yilda ijrochi direktor, 2023-yilda esa rais boʻldi[4][3].
2020-yilda Oʻzbekiston Turizm davlat qoʻmitasi matbuot xizmati xabar berishicha, Umerov Prezidenti va hukumati nomidan „sanʼat sohasidagi yirik xalqaro loyihalarni amalga oshirish uchun mas’ul: Luvr muzeyi va Berlindagi Oʻzbekiston koʻrgazmalarini tashkil etish, 2022-yilda Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyini rekonstruksiya qilish, zamonaviy Oʻzbekiston restavratsiya markazini yaratish, Samarqandda Buyuk ipak yoʻli muzeyini ochish va Samarqand yarim marafonini oʻtkazish“[3].
Yuqorida qayd etilgan restavratsiya ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etishdan tashqari, u Fransiya madaniyat markazining ochilishini (Greys arxitektura byurosi tomonidan ishlab chiqilgan), shuningdek, Toshkentdagi Buyuk Gertsog Nikolay Konstantinovich saroyini rekonstruksiya qilish va Davlat bolalar kutubxonasi ishlarini boshqaradi[6][5].
Koʻrgazma loyihalari
- 2008-yil: Gerxard Rixterning shaxsiy koʻrgazmasi, Oʻzbekiston tasviriy sanʼat galereyasi[10].
- 2009-yil: Gyunter Uekerning shaxsiy koʻrgazmasi, Oʻzbekiston tasviriy sanʼat galereyasi[10].
- 2009-yil: Taʼlim dasturlari koordinatori – 5-Toshkent xalqaro zamonaviy sanʼat biennalesi[5].
- 2011-yil: 6-Toshkent xalqaro zamonaviy sanʼat biennalesi[5].
- 2012-yil: Ovannes Tatevosyanning keng koʻlamli shaxsiy koʻrgazmasi kuratori[10].
- 2013 va 2014-yillar: Sotheby’s Londondagi chorrahada: zamonaviy sanʼat shakli Kavkaz va Markaziy Osiyo koʻrgazmasi boʻyicha maslahatchi[5].
- 2015-yil: „Genri Mur: Grafika ustasi“ koʻrgazmasi kuratori, Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyi[5].
- 2016-yil: „Yangi oʻtmish: Buyuk Britaniya zamonaviy sanʼati“ koʻrgazmasi koordinatori[11], Oʻzbekiston Tasviriy sanʼat galereyasi[5].
- 2021-yil: 17-Venetsiya arxitektura biennalesi[6] da Oʻzbekiston birinchi Milliy pavilonining (Mahalla: Urban Rural Living) komissari[12].
- 2022-yil: Oʻzbekistonning birinchi milliy pavilonining komissari Dixit Algorizmi: 59-Venetsiya sanʼat biennalesidagi Bilimlar bogʻi[9][13].
Mukofotlar
- 2013-yil: „Koʻrinmas dunyo boʻyicha kuzatishlar“ loyihasi uchun MDH davlatlari Badiiy konfederasiyasi Rassomlar uyushmasining Markaziy Osiyo sanʼatida islom ornamental tizimini oʻrganuvchi mukofoti[10].
- „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni.
- „Doʻstlik“ ordeni (2025)[14].
Manbalar
- ↑ „Источник“. 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-avgust.
- ↑ „Гаянэ Умерова назначена на должность председателя Фонда развития культуры и искусства“.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Гаянэ Умерова назначена генсеком нацкомиссии по делам ЮНЕСКО“ (ru-UZ). Газета.uz (2020-yil 2-dekabr). 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Kun uz. „Гаянэ Умерова назначена генсеком Национальной комиссии Узбекистана по делам UNESCO“ (ru). Kun.uz. 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 „Commissioner - The Uzbekistan National Pavilion – La Biennale di Venezia“ (en-US). www.nationalpavilion.uz (2022-yil 1-aprel). 2022-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 „Гаянэ Умерова“ (ru). culturalforum.ru. 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ Cassandra Naji. „The 8 Most Influential Women Revolutionising Central Asian and Caucasian Art“. Culture Trip (2014-yil 30-iyul). 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ „Женское дело: 30 женщин-лидеров стран СНГ“ (ru). The Voice. 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ 9,0 9,1 „Гаянэ Умерова: «Репрезентация себя на Западе — это просто следующая ступень»“ (ru). The Art Newspaper Russia (2022-yil 20-iyun). 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 https://www.linkedin.com/in/gayane-umerova-472b0457/
- ↑ „Art & more: интервью с кураторами выставки Новое прошлое“ (ru). cafb.asia. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.[sayt ishlamaydi]
- ↑ Arsenale See on Google Maps. „Biennale Architettura 2021 | Uzbekistan (Republic of)“ (en). La Biennale di Venezia (2020-yil 27-mart). 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ „Space Caviar creates "liquid landscape" inside Uzbekistan pavilion at Venice Art Biennale“ (en). Dezeen (2022-yil 26-aprel). 2022-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 8-iyul.
- ↑ „O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz to‘rt yilligi munosabati bilan davlat xizmatchilari hamda ishlab chiqarish va ijtimoiy-iqtisodiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida“. president.uz (2025-yil 25-avgust). Qaraldi: 2025-yil 26-avgust.