Gavharxon Xotun
| Gavharxon Xotun | |
|---|---|
| Tugʻilishi |
tax. 1446 Edirne, Usmoniylar imperiyasi |
| Vafoti |
1514 Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi |
| Dafn etilgan joy |
Gulbahor xotun maqbarasi, Fotih, Istanbul |
| Turmush oʻrtogʻi |
Ugʻurlu Muhammad (turm. 1474; vaf. 1477) Hadim Sinon posho? |
| Farzandlari | Abu Nasr Ahmadxon |
| Uy |
Usmoniylar (tugʻilishi) Oq qoʻyunli (nikoh orqali) |
| Otasi | Mehmed II |
| Onasi | Gulbahor xotun |
| Dini | Islom, sunniylik |
Gavharxon Xotun yoki Gavharxon Sulton[1][2][3] (usmonli turkcha: گوھرخان خاتون; tax. 1446 – tax. 1514) – Usmoniylar malikasi, sulton Mehmed II (h. 1444–1446 va 1451–1481) va Gulbahor xotunning qizi. Sulton Boyazid II ning (h. 1481–1512) tugʻishgan opasi.
Yoshligi
Gavharxon sulton Mehmed II va uning joriyasi Gulbahor xotunning qizi boʻlgan. Sulton Boyazid II uning tugʻishgan ukasi edi[4][5].
Nikohi
1474-yilda Gavharxon Uzun Hasan boshchiligidagi Oq qoʻyunlilar hukmdorining oʻgʻli Ugʻurlu Muhammadga turmushga chiqqan[6]. Ugʻurlu Muhammad otasiga qarshi isyon koʻtarib, Usmoniylar huzuridan panoh izlagan[7]. Mehmed II uni iliq kutib olgan va qizi Gavharxonga uylantirgan[8].
Sulton Mehmed hukmronligi davridagi Usmoniy malikalar, odatda, Usmoniylardan boʻlmaganlarga turmushga chiqmagan, holbuki avvalroq bunday holatlar tez-tez uchrar edi. Gavharxonning Ugʻurlu Muhammad bilan nikohi oʻsha davrdagi yagona istisno boʻlgan. Ugʻurlu Muhammad oʻz yurtidan quvgʻinda boʻlib, Usmoniylar saroyidan boshpana topgani bois Oq Qoʻyunlilar shahzodasiga Usmoniylar sulolasi xonadonining goʻyo qoʻshimcha aʼzosi sifatida qaralishi mumkin edi[9].
Mehmed II yangi kuyovini chegara viloyati Sivasga joylashtirgan va oʻz vaqtida unga meros boʻlgan yurtiga boʻlgan daʼvosini ilgari surishi uchun qurol-yarogʻ hamda askar bilan taʼminlab yordam berishini vaʼda qilgan[10]. Ugʻurlu Muhammad 1477-yilda otasiga qarshi uyushtirgan isyonida halok boʻlgan[8][10].
Ularning nikohidan Abu Nasr Ahmadxon tugʻilgan. Otasi vafot etgani sababli Mehmed nabirasini Istanbulga keltirgan[8]. Ahmad 1489-yilda togʻasi sulton Boyazid II ning qizi Aynishoh Sultonga uylangan[11].
Shundan keyingi davrda Gavharxon haqida maʼlumotlar uchramaydi. Biroq ayrim manbalarga koʻra, u Boyazid II davrida muhim davlat arbobi boʻlganHadim Sinon poshoga (sultonning opasiga uylangani aytiladi) turmushga chiqqan[12].
Ehtimol, Hadim Sinan posho Gavharxonning ikkinchi eri boʻlgan yoki u Boyazidning oʻgay opalaridan biriga (Boyazidning boshqa tugʻishgan opalari boʻlmagan koʻrinadi) uylangan boʻlishi mumkin. Manbalarda esa tugʻishgan opa yoki oʻgay opa ekanligi aniq keltirilmagan[12].
Vafoti
Gavharxon Sulton taxminan 1514-yilda vafot etgan va Istanbulda joylashgan Fotih masjididagi onasining maqbarasi yoniga yoniga dafn etilgan[13].
Manbalar
- ↑ Süreyya, Mehmed „Sicill-i Osmani“. Internet Archive.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 146.
- ↑ Paydaş, Kazım „The Aq-Qoyunlu Ahmed Beg and His Efforts to Apply The Ottoman Administrative System In The Aq-Qoyunlu State“. dergipark.
- ↑ Uluçay 2011, s. 39, 42.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 178.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 179.
- ↑ Ottoman Women in Public Space. BRILL, May 19, 2016 — 231-bet. ISBN 978-9-004-31662-1.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Tarih arastirmalari dergisi, Volumes 21-23. Ankara Üniversitesi Basımevi, 2003 — 206-bet.
- ↑ Leslie P. Peirce. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press, 1993 — 303-4 n. 51-bet. ISBN 978-0-195-08677-5.
- ↑ 10,0 10,1 Woods, John E.. The Aqquyunlu: Clan, Confederation, Empire. University of Utah Press, 1999 — 122, 187-bet. ISBN 978-0-874-80565-9.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 193.
- ↑ 12,0 12,1 Hammer-Purgstall, 1836, p. 339.
- ↑ Uluçay 2011, s. 42.
Adabiyotlar
- Uluçay, Mustafa Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ankara, Ötüken, 2011.
- Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6.