Gʻozi Burhonuddin
Shayx Gʻozi Burhonuddin | |
|---|---|
 Gʻoziy Burhonuddin maqbarasi. | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti |
Tultikar, Silet |
| Dini | Islom |
| Farzandlari | Sayyid Gulzor Alam |
Sayyid Gʻozi Burhonuddin (arabcha: سيد غازي برهان الدين, bengalcha: সৈয়দ গাজী বুরহানউদ্দীন) XIV asrda Siletda yashagan soʻfiy musulmon zot edi. U folklorda Silet mintaqasida yashagan ilk musulmon sifatida ulugʻlanadi[1].
Hayoti
Aytishlaricha, Tultikardagi mahallaga joylashgan musulmon oilalar soni 13 ta boʻlib, Burhonuddin ushbu ozchilik guruhining sardori boʻlgan. Bu oʻn uchta oilaning ajdodlari VIII asr boshlarida Muhammad ibn Qosimning Sindni zabt etishi ortidan Hind yarimoroliga kirib kelishgan va kema orqali Chittagongga safar qilishgan. U yerdan esa ular oxir-oqibat Siletga daʼvat va tijorat maqsadlarida kelishgan. Oʻn uch oilaning joylashgan qishlogʻi hozir ham Tultikarda mavjud boʻlib, Tero Ratan qishlogʻi (তিররতন oʻn uch durdonalar) nomi bilan maʼlum[2].
Yangi tugʻilgan oʻgʻlining aqiqasini nishonlash chogʻida Burhonuddin bir sigir soʻyishga qaror qildi[3]. Silet podshosi Gour Govinda oʻzining hindu eʼtiqodlari tufayli bu ishni tahqir deb bilib, yangi tugʻilgan Gulzor Alamni oʻldirtirdi hamda Burhonuddinning oʻng qoʻlini kestirdi[4][5]. Govinda oʻzidan kichik diniy oqimlarga mansub, xususan Islom, Budda dini va ayrim hind mazhablariga mansub ozchiliklarga bagʻrikeng boʻlmagan hukmdor sifatida tanilgan edi. Ushbu hodisadan koʻp oʻtmay, taraflik Qozikalon Nuruddin ham oʻgʻlining toʻy marosimini sigir soʻyib nishonladi va buning uchun Tarafning feodal hukmdori Achak Narayan tomonidan jazolandi. Ikkala kishi ham jazoga tortilgach, Burhonuddin va Nuruddinning akasi Helimuddin Shimoliy Bengalga yoʻl olib, oʻz dardlarini sulton Shamsuddin Firoz Shohga yetkazdilar.
Siletni zabt etish va zulmga qarshi kurashish yoʻlida bir necha janglar boʻlib oʻtdi va bu yurishda Burhonuddin yoʻlboshchi vazifasini oʻtagan. Ushbu yurish tarixda Siletning fath etilishi nomi bilan maʼlum. Mintaqa nihoyat 1303-yilda Shoh Jalol va uning safdoshlari boshchiligidagi lashkar yordami bilan zabt etildi[3].
Merosi
Siletdagi bir koʻcha uning sharafiga Burhanobod (uning nomi bilan atalgan), Kushigʻat, Tultikardagi Sayyid Burhonuddin koʻchasi deb nomlangan. Shu koʻchada Gʻozi Burhonuddin boshlangʻich maktabi ham joylashgan[6]. Koʻchada uning mazori (maqbarasi) ham mavjud[3]. Londonning Tijorat koʻchasidagi sobiq politsiya boʻlimi 1987-yilda uy-joy majmuasiga aylantirilib, uning sharafiga Burhonuddin uyi deb nomlangan[7].
Manbalar
- ↑ „bn:হযরত শাহজালাল (রঃ) ও হযরত শাহপরাণ (রঃ) এর মাজার“ (bn). www.sylhetsadar.sylhet.gov.bd. 2019-yil 11-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 11-dekabr.
- ↑ Qurashi, Ishfaq „বুরহান উদ্দিন ও নূরউদ্দিন প্রসঙ্গ“, . শাহজালাল(রঃ) এবং শাহদাউদ কুরায়শী(রঃ) (bn), December 2012.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Hussain, Muhammad Sahul „Burhanuddin (R)“, . Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh. Asiatic Society of Bangladesh.
- ↑ EB, Suharwardy Yemani Sylheti, Shaikhul Mashaikh Hazrat Makhdum Ghazi Shaikh Jalaluddin Mujjarad, in Hanif, N. „Biographical Encyclopaedia of Sufis: Central Asia and Middle East. Vol. 2“. Sarup & Sons, 2002. p.459
- ↑ „bn:হযরত শাহজালাল (রহ.) ও ইবনে বতুতার মিথস্ক্রিয়া“ (bn) (2019-yil 1-aprel). 2019-yil 11-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 11-dekabr.
- ↑ Chowdhury, Muhammad Farruk Ahmed „Sylhet Sadar Upazila“, . Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh. Asiatic Society of Bangladesh.
- ↑ „The Bengali East End - Histories of life and work in Tower Hamlets“. Tower Hamlets. 2021-yil 9-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 14-yanvar.