Gʻarbiy Afrika

Gʻarbiy Afrika davlatlari

Gʻarbiy Afrika — Afrika qitʼasining gʻarbiy qismi, markaziy Sahroi Kabirning janubida va Atlantika okeanıning janubiy-gʻarb qirgʻoqlarida joylashgan. Hududi tropik choʻllar, savanna, hamda nam ekvatorial mintaqaga toʻgʻri keladi. Ushbu subregionda Afrikaning aholi soni jihatidan yetakchi davlati-Nigeriya joylashgan. Aholisining milliy tarkibi ancha murakkab. Mustamlakachilik davrida qulchilik eng avj olgan mintaqa hisoblanadi. Subregionning zamonaviy qiyofasini, birinchi navbatda, bu yerda qadimdan rivojlanib kelgan qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashuv belgilaydi. Plantatsiya xoʻjaligining rivojlanishi boʻyicha katta tajribaga ixtisoslashgan. Qishloq xoʻjaligida yetishtiriladigan monokultura ekinlarining (yeryongʻoq, turli mevalar, tabiiy kauchuk, kakao, kofe) asosiy qismi eksportga yoʻnaltiriladi. Konchilik sanoati asosiy rivojlangan sanoat tarmogʻi hisoblanadi. Asosan, temir va uran rudalari, boksit, qalay, neft, olmos, oltin qazib olinadi. Nigeriya Gʻarbiy Afrikaning iqtisodiyoti nisbatan rivojlangan davlatlariga misol boʻla oladi. Gʻarbiy Afrika tarixi va Gao kabi kuchli mintaqaviy imperiyalarga boy boʻlib, ular ham qirgʻoq boʻylab, ham ichki savdo tarmoqlarida hukmronlik qilgan. Bu imperiyalar arablar hukmron boʻlgan Shimoliy Afrika va materikning oltin, temir va fil suyagi kabi maxsus tovarlarga boy boʻlgan janubiy qismlari oʻrtasidagi savdo yoʻllari chorrahasida joylashgan edi. Mustaqillikka erishgandan soʻng, Kot-d’Ivuar, Gana, Nigeriya va Senegal kabi davlatlar mintaqaviy va global iqtisodiyotning muhim oʻyinchilariga aylandi. Qiyinchiliklarga qaramay, bu davlatlar turli sohalarda, jumladan texnologiya, taʼlim va infratuzilmada muvaffaqiyatlarga erishdi. Gʻarbiy Afrika subregioni 16 ta mamlakatni oʻz ichiga oladi.

Davlatlar

Gʻarbiy Afrika davlatlari:

• Benin
• Burkina-Faso
• Gambiya
• Gana
• Gvineya
• Gvineya-Bisau
• Kabo-Verde
• Kot-d’Ivuar
• Liberiya
• Mavritaniya
• Mali
• Niger
• Nigeriya
• Senegal
• Serra-Leone
• Togo

2021 yil holatiga koʻra 419 million aholiga ega boʻlgan Gʻarbiy Afrika Afrika qitʼasidagi demografik va iqtisodiy jihatdan eng tez rivojlanayotgan mintaqalardan biridir¹. Urbanizatsiya muhim tendentsiya boʻlib, Nigeriyadagi Lagos kabi shaharlar Afrikadagi eng yirik shahar boʻlib, aholi soni va rivojlanish nuqtai nazaridan yetakchi hisoblanadi. Gʻarbiy Afrika oʻzining madaniy boyligi bilan ham mashhur. Bu mintaqaning musiqasi, raqsi, sanʼati va oshxonasi jahon madaniy mozaikasiga hissa qoʻshib, xalqaro eʼtirofga sazovor boʻldi. Nigeriyadagi Osun-Osogbo va Ganadagi Panafest kabi festivallar Gʻarbiy Afrikaning merosi va anʼanalarini nishonlaydi.

Havolalar

(1) West Africa — Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/West_Africa. (2) West African Countries — WorldAtlas. https://www.worldatlas.com/geography/west-african-countries.html. (3) FAO Subregional Office for West Africa | FAO Regional Office for Africa …. https://www.fao.org/africa/west-africa/en/ (Wayback Machine saytida 2024-05-03 sanasida arxivlangan). (4) Geografiya.10-sinf: Oʻrta taʼlim muassasalarining 10-sinfi va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻquvchilari uchun darslik (5) SH. M. Sharipov, V. N. Federko, N. I. Safarova, V. A. Rafiqov-Birinchi nashri. -T.:<<Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi>> Davlat ilmiy nashriyoti, 2017.-160 b.