Gödək minorali masjid
| Masjid | |
 | |
| Masjid va minora, 2015-yil | |
| Mamlakat |  Ozarbayjon
|
| Joylashuvi | Shaki |
| Koordinatalar | Koordinatalari: Missing latitude Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function |
| Meʼmoriy uslub | Islom arxitekturasi |
| Binokorlik sanasi | hijriy 1226-yil |
| Minoralar soni | 1 |
| Minoralar soni | 1 |
| Qurilish materiallari | tosh, gʻisht |
Gödək minorali masjid (ozarbayjoncha: Gödək Minarə Məscid) – Ozarbayjonning Shaki shahrida joylashgan minorali masjid, tarixiy meʼmoriy yodgorlik. Yuxarı Baş davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi hududida joylashgan.
XIX asrga oid ushbu masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan 132-sonli qarorga asosan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan. 2019-yil 7-iyulda UNESCOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Tavsifi
Gödək minorali masjid Shaki shahrining Sarı Toprak mahallasida joylashgan. Yuxarı Baş davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi tarkibiga kiruvchi ushbu masjidning kirish eshigi tepasidagi yozuvga koʻra, Hoji Abdurahmonbey va Hoji Sadriddinbey tomonidan hijriy 1226-yilda bunyod etilgan[1][2][3].
Masjid tosh va gʻishtdan qurilgan boʻlib, ikki xona va yoʻlakdan iborat. Masjidning shift qismi panjarasimon uslubda ishlangan. 2021–2022-yillarda taʼmirlangan Shaki xonlari masjidining shifti saqlanib qolmagan, uning surati ham mavjud boʻlmaganligi sababli restavratorlar Gödək minorali masjid hamda Shaki xonlari saroyi shiftidagi panjara naqshlari asosida yangi shift yasashgan[4].
Masjidning minorasi ham bor, biroq minoraning ichki zinapoyalari qulab tushgani sababli unga chiqishning imkoni yoʻq[1].
Hovlida 3 ta qabr mavjud[1]. Rivoyatlarga koʻra, ulardan biri hijriy 1254-yilda vafot etgan Hoji Sadriddin beyga tegishli[3].
Sovet istilosi davrida
Sovet istilosidan soʻng 1928-yildan boshlab dinga qarshi rasman kurash eʼlon qilindi. Oʻsha yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasi koʻplab masjid, cherkov va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda foydalanish uchun klublar ixtiyoriga topshirdi. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid mavjud boʻlgan boʻlsa, 1927-yilda ularning soni 1700, 1933-yilda esa atigi 17 tani tashkil qilgan[5].
Istilodan soʻng masjid binosiga bolalar bogʻchasi joylashtirilgan[3].
Mustaqillikdan keyin
Masjid 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi[6].
2001-yildan buyon Shaki shahrining tarixiy qismi UNESCO Jahon merosi roʻyxatiga nomzod sifatida koʻrib chiqilgan. 2019-yil 7-iyulda „Shakining tarixiy markazi va Xon saroyi“ UNESCO Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan[7]. Ushbu qaror Boku Kongress markazida boʻlib oʻtgan UNESCO Jahon merosi qoʻmitasining 43-sessiyasida qabul qilingan[8]. Shakining tarixiy markazida joylashgan Gödək minorali masjidi ham Jahon merosi obyekti hisoblanadi.
Galereya
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Gödək minarəli məscid“ (az). sheki.heritage.org.az. 2020-yil 7-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
- ↑ ; Məmmədzadə, K.Архитектурные памятники Шеки. Baku: Elm, 1987 — 61-bet.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Şəki şəhəri Gödək Minarə məscidi“ (az). sirat.az (2021-yil 2-oktyabr). 2022-yil 27-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
- ↑ „Şəki Xan məscidi kompleksi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub“ (az). medeniyyet.az (2022-yil 7-dekabr). 2022-yil 8-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
- ↑ Yunusov, Arif. Ислам в Азербайджане. Baku: Zaman, 2004 — 78-bet. ISBN 9952-8052-0-9.
- ↑ „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
- ↑ „Historic Centre of Sheki with the Khan’s Palace“ (en). UNESCO (2019). 2022-yil 18-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
- ↑ „Şəki Xan Sarayı Dünya İrsinin siyahısında“ (az). Voice of America (2019-yil 7-iyul). 2021-yil 15-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
Havolalar
Vikiomborda „Gedek Minaret“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.