Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati qurʼasi
ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Jahon chempionati qurʼasi. 2025-yil 5-dekabr
Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionatiga qurʼa tashlash marosimi 2025-yil 5-dekabr kuni AQShning Washingtondagi John F. Kennedy nomidagi Ijro sanʼati markazida UTC-5 (EST) boʻyicha soat 12:00 da oʻtkazildi. Unda Kanada, Meksika va AQShda boʻlib oʻtadigan Jahon chempionatining guruh bosqichi tarkibi aniqlandi. Jamoalar 12 tadan jamoa joylashtirilgan toʻrtta savatchaga boʻlindi va har bir guruhni shakllantirish uchun har bir savatchadan bittadan jamoa tanlab olindi.
Mezbonlar sifatida Meksika, Kanada va AQSh saralangan jamoalar orasida FIFA reytingida eng yuqori oʻrinlarni egallagan toʻqqizta jamoa bilan birga 1-savatchadan joy oldi. Ular mos ravishda A1, B1 va D1 pozitsiyalariga joylashtirildi. Saralangan jamoalar orasida FIFA reytingida 13–24-oʻrinlarni egallagan mamlakatlar 2-savatchaga, 25–36-oʻrinlarni egallagan jamoalar esa 3-savatchaga taqsimlandi. 4-savatchada esa reytingda 37–42-oʻrinlarni egallagan saralangan jamoalar, shuningdek, oltita oʻrinbosarlardan iborat edi — ulardan ikkitasi konfederatsiyalararo pley-off gʻoliblari, toʻrttasi esa Yevropa pley-off bosqichi gʻoliblari uchun ajratilgan edi[1]. Jahon chempionatiga yoʻllanma olgan soʻnggi olti jamoa 2026-yil 26 va 31-martda FIFA kunlari doirasida oʻtkazilganpley-off bahslarida aniqlandi[2].
Marosim
Qurʼa tashlash marosimini Kevin Hart, Heidi Klum va Danny Ramirez olib bordi. Marosim davomida Andrea Bocelli, Lauryn Hill, Nicole Scherzinger va Robbie Williams jonli chiqishlar qildi. Shuningdek, qurʼa tashlash yakunlangach, Village People guruhi oʻzining mashhur „Y.M.C.A.“ qoʻshigʻini ijro etdi[3]. Qurʼa tashlash jarayonining oʻzini Rio Ferdinand olib bordi, Samantha Johnson esa hamolib boruvchi sifatida ishtirok etdi. Eli Manning qizil gilam tadbirining boshlovchisi boʻldi. Tom Brady, Wayne Gretzky, Aaron Judge va Shaquille O'Neal esa qurʼa tashlashda yordamchi sifatida qatnashdi[4].
Qurʼa tashlash marosimida 64 ta jamoaning murabbiylari va vakillari ishtirok etdi — bular qatoriga Jahon chempionatiga yoʻllanma olgan 42 ta jamoa hamda konfederatsiyalararo yoki Yevropa pley-off bosqichlarida qatnashayotgan 22 ta jamoa kirgan edi[5]. Shuningdek, tadbirda Kanada bosh vaziri Mark Carney, Meksika prezidenti Claudia Sheinbaum va AQSh prezidenti Donald Trump ham qatnashdi[6].
Eron dastlab mamlakat futbol federatsiyasi prezidenti Mehdi Taj uchun AQShga kirish vizasi berilmagani sababli marosimni boykot qilishini eʼlon qilgan edi[7]. Biroq keyinchalik federatsiya oʻz qarorini bekor qilganini maʼlum qildi va bosh murabbiy Amir Ghalenoei boshchiligidagi delegatsiyani yuborishini bildirdi[8].
Qurʼa tashlashdan avval FIFA rahbari Gianni Infantino tomonidan AQSh prezidenti Donald Trumpga ilk FIFA Tinchlik mukofoti topshirildi[9][10][11]. FIFA bu mukofotni uning “bir nechta mojarolarda sulh o‘rnatish bo‘yicha sa’y-harakatlari va diplomatik tashabbuslari” bilan izohladi[12][13][14]. Biroq ushbu mukofotning ta’sis etilishi hamda uning birinchi sovrindori sifatida Donald Trumpning tanlanishi keng tanqid va bahslarga sabab bo‘ldi. Inson huquqlari tashkilotlari, tahlilchilar va futbol mutaxassislari tanlov jarayonining shaffofligi, birinchi laureatning mosligi hamda FIFAning siyosiy betaraflik va inson huquqlari bo‘yicha majburiyatlariga bu qarorning ta’siri yuzasidan savollar ko‘tardilar[15][16][17][18].
Savatchalarga ajratish
Saralangan 42 ta jamoa 2025-yil 19-noyabrdagi FIFA reytingiga ko‘ra (qavs ichida ko‘rsatilgan) savatchalarga ajratildi[19]. Pley-off g‘oliblarini ifodalovchi noma’lum 6 ta jamoa esa avtomatik ravishda 4-savatchaga joylashtirildi[20].
Bir konfederatsiyaga mansub ikki jamoa bir guruhga tushirilishi mumkin emas edi, bundan UEFA mustasno bo‘lib, har bir guruhda kamida bitta, ammo ko‘pi bilan ikkita Yevropa jamoasi bo‘lishi talab etilgan. Ushbu konfederatsiya cheklovi konfederatsiyalararo pley-off bosqichidagi uchta ehtimoliy g‘olib jamoaga ham tatbiq etilgan. Shuningdek, FIFA „musobaqada raqobat muvozanatini ta’minlash maqsadida“ turnirda yarim finalga chiqish uchun ikki alohida yo‘nalish (pley-off turniri tarmog‘ining ikki tomoni) belgilanganini ma’lum qildi. Shu asosda reytingda 1-o‘rinda turgan Ispaniya va 2-o‘rindagi Argentina jamoalari turli yo‘nalishlarga tasodifiy tarzda joylashtirildi, xuddi shunday 3-o‘rindagi Fransiya va 4-o‘rindagi Angliya ham alohida yo‘nalishlarga taqsimlandi. Natijada, agar ushbu jamoalar o‘z guruhlarida g‘olib chiqsa, ular finalgacha bir-biri bilan uchrashmaydi, va to‘rtala jamoa ham eng kamida faqat yarim finalda o‘zaro to‘qnash kelishi mumkin bo‘ladi.
Qur’a tartibiga ko‘ra, uchta mezbon mamlakat turli rangdagi sharlar bilan ajratilishi va o‘yinlar jadvaliga muvofiq oldindan belgilangan pozitsiyalarga joylashtirilishi kerak edi. Biroq amalda mezbon jamoalar uchun qur’a ularning tegishli davlat rahbarlari tomonidan o‘tkazildi va ular o‘z mamlakatlarini o‘zlari tanlab oldilar. Shundan so‘ng qur’a 1-savatchadagi qolgan to‘qqizta jamoa bilan davom ettirildi. Ular bir xil rangdagi to‘qqizta shar orqali belgilangan bo‘lib, ular tushgan guruhda 1-pozitsiyaga joylashtirildi. 2-, 3- va 4-savatchalardagi jamoalar uchun esa har bir jamoaning guruhdagi pozitsiyasi FIFA tomonidan qur’a tashlash tartibi doirasida oldindan e’lon qilingan aniq taqsimot sxemasiga muvofiq belgilandi[21][22]:
A, D, G, J guruhlari
2-pozitsiya: 3-savatcha jamoasi
3-pozitsiya: 2-savatcha jamoasi
4-pozitsiya: 4-savatcha jamoasi
B, E, H, K guruhlari
2-pozitsiya: 4-savatcha jamoasi
3-pozitsiya: 3-savatcha jamoasi
4-pozitsiya: 2-savatcha jamoasi
C, F, I, L guruhlari
2-pozitsiya: 2-savatcha jamoasi
3-pozitsiya: 4-savatcha jamoasi
4-pozitsiya: 3-savatcha jamoasi
Qurʼa natijasi
O‘n ikki guruh to‘rtta savatchadan bittadan jamoa tanlash orqali tasodifiy ravishda shakllantirildi. Mezbonlarning qur’adagi joylashuvi oldindan belgilab qo‘yilgan bo‘lib, Meksika A1, Kanada B1 va AQSh D1 pozitsiyalariga joylashtirilgan edi.
↑ 1,01,11,21,31,41,5UEFA va konfederatsiyalararo pley-off g‘oliblari qur’a tashlash vaqtida hali noma’lum edi, chunki ushbu o‘yinlar 2026-yil 26 va 31-mart kunlari o‘tkazilishi belgilangan edi.
↑Konfederatsiyalararo pley-off 1-yo‘li g‘olibi uchun ajratilgan o‘rin konfederatsiya cheklovlariga muvofiq tarzda CAF, CONCACAF yoki OFC jamoalaridan biri uchun belgilangan edi.
↑Konfederatsiyalararo pley-off 1-yo‘li g‘olibi uchun ajratilgan o‘rin konfederatsiya cheklovlariga muvofiq tarzda AFC, CONCACAF yoki CONMEBOL jamoalaridan biri uchun belgilangan edi.
