Kontent qismiga oʻtish

Fotima Mernissiy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Fatema Mernissi
فاطمة مرنيسي
Tavalludi 27-sentyabr 1940-yil
Fos, Marokash
Vafoti 30-noyabr 2015-yil(2015-11-30)
(75 yoshda)
Rabot, Marokash
Kasbi sotsiolog
Yoʻnalishi Feminist
Mukofotlari Prince of Asturias Award
Veb-sayti fatemamernissi.com

Fotima Mernissiy (arabcha: فاطمة مرنيسي‎‎; 27-sentabr 1940 — 30-noyabr 2015) marokashlik feminist yozuvchi va sotsiolog edi.

Hayoti

Fotima Mernissiy 1940-yil 27-sentabrda Marokash Fos shahrida tugʻilgan. U badavlat buvisi yashagan haramda turli ayol qarindoshlari va xizmatchilar bilan birga oʻsgan[1]. U boshlangʻich taʼlimni milliy ozodlik harakati tomonidan tashkil etilgan maktabda, oʻrta taʼlimni esa Fransuz protektorati tomonidan moliyalashtirilgan faqat qizlar uchun moʻljallangan maktabda olgan[2]. 1957-yilda u Parijdagi Sorbonnada siyosatshunoslik boʻyicha tahsil oladi[manba kerak], keyinchalik AQShdagi Brandeis universitetida oʻqishni davom ettirib, 1974-yilda doktorlik darajasini qoʻlga kiritgan[3].

U Rabotdagi Muhammad V universitetiga qaytib kelib, 1974–1981-yillarda Adabiyot fakultetida metodologiya, oila sotsiologiyasi va psixosotsiologiya kabi fanlardan dars berdi. Shuningdek, u shu universitet tarkibidagi Ilmiy tadqiqotlar universitet institutida ilmiy xodim sifatida ishladi[4].

Fotima Mernissiyning Parda ortida: musulmon jamiyatida erkak va ayol dinamikasi asari uning PhD tezisi uchun yozilgan boʻlib, keyinchalik musulmon ayollarining islomiy eʼtiqod bilan bogʻliq ravishda kuchini eʼtirof etuvchi kitob sifatida nashr etilgan[5]. Fotima Mernissiy ayniqsa Marokash va boshqa musulmon mamlakatlaridagi gender va jinsiy identifikatsiyalar haqida sotsiopolitik yondashuvlari bilan tanilgan. U taniqli maʼruzachi, olim, oʻqituvchi, yozuvchi va sotsiolog boʻlgani uchun nufuzli feminist shaxs sifatida qaraladi[6].

Fotima Mernissiy 2015-yil 30-noyabrda Rabotda vafot etgan[7].

Nashrlari va ularning taʼsiri

Fotima Mernissiyning birinchi monografiyasi — Beyond the Veil 1975-yilda nashr etilgan[8]. Qayta ishlangan nashri 1985-yilda Buyuk Britaniyada va 1987-yilda AQShda chop etilgan. Beyond the Veil antropologiya va sotsiologiya sohalarida, xususan Arab dunyosidagi, Oʻrta Yer dengizi mintaqasidagi yoki umuman olganda musulmon jamiyatlaridagi ayollar haqida klassik asarga aylangan.

Islomiy feminist sifatida Fotima Mernissiy asosan islom va unda ayollarning roli bilan shugʻullangan, islom tafakkurining rivojlanishi va uning zamonaviy namoyon boʻlish shakllarini tahlil qilgan. Muhammadga vorislik tabiati yuzasidan batafsil tadqiqot orqali u ayrim hadislarning (unga nisbat berilgan soʻzlar va rivoyatlarning) haqiqiyligiga shubha ostida qaragan va shu sababli u islomda koʻradigan, biroq albatta Qur’onda emas, deb hisoblaydigan ayollarning boʻysundirilishiga shubha bildirgan[6].

1984-yilda u Butunjahon opa-singillik: Xalqaro ayollar harakati antologiyasi toʻplamiga, muharriri Robin Morgan boʻlgan, „Savdogarning qizi va sultonning oʻgʻli“ nomli matnini kiritdi[9][10]. Uning islomiy feminist sifatida eng mashhur kitobi Parda va erkaklar elita­si: Islomda ayollar huquqlarining feminist talqini — Muhammadning xotinlarining roliga bagʻishlangan yarim tarixiy tadqiqotdir. Kitob dastlab 1987-yilda fransuz tilida nashr etilgan va 1991-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. Keyinchalik bu kitob Marokash, Eron va Fors koʻrfazi arab davlatlarida taqiqlangan[11].

Manbalar

  1. ↑ Devi, Gayatri „Fatima Mernissi obituary“ (en). the Guardian (2015-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 30-avgust.
  2. ↑ Mernissi, Fatima. Beyond the veil: male-female dynamics in modern Muslim society. Indiana University Press, 1987 — 6-bet. 
  3. ↑ Brandeis Department of Sociology. „Featured Alumni“. brandeis.edu. Qaraldi: 2014-yil 3-mart.
  4. ↑ „Muslim Women: Past and Present“. Fatema Mernissi. WISE. 2014-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 3-mart.
  5. ↑ „Beyond the Veil Male-Female Dynamics in a Muslim Society“. saqibooks.com. Qaraldi: 2019-yil 6-dekabr.
  6. ↑ 6,0 6,1 Oxford Islamic Studies. „Mernissi, Fatima“. oxfordislamicstudies.com. 2008-yil 21-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 3-mart.
  7. ↑ Fox, Margalit. „Fatema Mernissi, a Founder of Islamic Feminism, Dies at 75“. New York Times (2015-yil 9-dekabr).
  8. ↑ Khaleeli, Homa „Fatema Mernissi“. The Guardian (2011-yil 8-mart). Qaraldi: 2014-yil 3-mart.
  9. ↑ „Table of Contents: Sisterhood is global“. Catalog.vsc.edu. 2015-yil 8-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 15-oktyabr.
  10. ↑ Valentine M. Moghadam. Modernizing Women: Gender and Social Change in the Middle East. Lynne Rienner Publishers, 2003 — 76–-bet. ISBN 978-1-58826-171-7. 
  11. ↑ Evita Saraswati, Raquel „Fatima Mernissi: going beyond the veil to fight misogynist interpretations of Islam“ (en-US). Aquila Style (2014-yil 16-oktyabr). 2016-yil 4-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 21-iyun.

Adabiyotlar

  • Francesco Alfonso and Fatima Mernissi (2006). The New Arab Mass Media: Vehicles of Democracy? Interview with Fatima Mernissi. Istituto per l’Oriente C. A. Nallino.
  • Carine Bourget, Complicity with Orientalism in Third-World Womenʼs Writing: Fatima Mernissi’s Fictive Memoirs, Research in African Literatures Vol. 44, No. 3 (Fall 2013), pp. 30–49, Indiana University

Havolalar


"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fotima_Mernissiy&oldid=437311" dan olindi