Kontent qismiga oʻtish

Fos al-Jadid katta masjidi

Koordinatalari: 34°03′26.94″N 4°59′29.86″W / 34.0574833°N 4.9916278°W / 34.0574833; -4.9916278
ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
Fos al-Jadid katta masjidi
الجامع الكبير
Mamlakat  Marokash
Shahar Fos
Koordinatalar 34°03′26.94″N 4°59′29.86″W / 34.0574833°N 4.9916278°W / 34.0574833; -4.9916278
Yoʻnalishi sunniy
Masjid turi Jomeʼ-Masjid
Meʼmoriy uslub Mariniylar meʼmorchiligi
Asoschi Abu Yusuf Yoqub
Minoralar soni 1 ta
Minoralar soni 1 ta
Minoralar balandligi 29 metr
Holati amaldagi
Tarovih
Saharlik va iftorlik

Fos al-Jadid katta masjidi (arabcha: الجامع الكبير‎‎) — Marokashning Fos shahridagi Fos al-Jadid hududining tarixiy asosiy juma masjididir. Fos al-Jadid — Mariniylar davrida qurilgan qirollik shahri va qal’a hisoblanadi. Masjid 1276-yilda, shahar tashkil etilgan davr atrofida barpo etilgan deb hisoblanadi va shu sababli u Fos al-Jadid hududidagi eng qadimiy masjid hisoblanadi[1][2][3].

Masjid keyinchalik yana bezatilgan boʻlishi mumkin. U Shimoliy Afrika masjidlariga xos boʻlgan odatiy reja asosida qurilgan boʻlib, gipostayle uslubidagi namoz zali, ichki hovli va bezakli minoraga ega. Masjidga tutash inshootlar tarkibida bir nechta qabrlar joylashgan maqbara ham mavjud. Ulardan biri odatda sulton Abu Inanga tegishli deb hisoblanadi, biroq bu hech qanday yozuv yoki bitik bilan tasdiqlanmagan.

Tarixi

Masjid taxminan 1276-yilda Mariniylar sultoni Abu Yusuf tomonidan asos solingan. Bu voqea u yangi qirollik shahri — Fos al-Jadid („Yangi Fos“)ni barpo etgan davrga toʻgʻri keladi[3][2][4]:310. Fos al-Jadid Fos al-Bali („Eski Fos“)dan alohida boʻlgan, mustahkamlangan saroy va maʼmuriy shahar sifatida barpo etilgan boʻlib, Mariniylar sulolasi Marokashni aynan shu yerdan boshqargan[1].

Masjid qurilishiga rahbarlik qilish Abu Abdallah ibn Abd al-Karim al-Jadudiy hamda Meknes hokimi Abu Ali ibn Azraq zimmasiga yuklatilgan[5]. Bir tarixiy manbada aytilishicha, masjid qurilishi qisman Meknesdagi zaytun moyi ishlab chiqarishdan tushgan mablagʻlar hisobiga moliyalashtirilgan, qurilish ishlari esa al-Andalusda (hozirgi Ispaniya) asirga olingan nasroniy mahbuslar mehnati bilan amalga oshirilgan[5].

Masjid qurilishi 1278-yilda yakunlangan[5]. Masjidning minbari (xutba oʻqiladigan minbar), „Algʻarnati“ nomi bilan tanilgan hunarmand tomonidan tayyorlanib, 1279-yilda tugallangan[5]. Maqsura (sulton namoz oʻqiyotganda uni himoya qilish uchun oʻrnatilgan yogʻoch toʻsiq) va masjidning katta qandili 1280-yilda oʻrnatilgan[5]/

Masjid Fos shahrida barpo etilgan toʻrtinchi juma masjidi (yaʼni juma xutbalari oʻqiladigan katta masjid) boʻlgan. Qolganlari — Qaraviyyin masjidi, Andalusiylar masjidi va Bou Jelud masjidi edi. Bu masjid yangi barpo etilgan shaharga xizmat qilish uchun moʻljallangan[6]:358.

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Le Tourneau, Roger. Fès avant le protectorat: étude économique et sociale d'une ville de l'occident musulman. Casablanca: Société Marocaine de Librairie et d'Édition, 1949. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Marçais, Georges. L'architecture musulmane d'Occident. Paris: Arts et métiers graphiques, 1954 — 268–271-bet. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Maslow, Boris. Les mosquées de Fès et du nord du Maroc. Paris: Éditions d'art et d'histoire, 1937 — 38–53-bet. 
  4. ↑ Kubisch, Natascha (2011). „Maghreb — Architecture“ in Hattstein, Markus and Delius, Peter (eds.) Islam: Art and Architecture. h.f.ullmann.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Bressolette, Henri; Delaroziere, Jean (1983). "Fès-Jdid de sa fondation en 1276 au milieu du XXe siècle". Hespéris-Tamuda: 245–318. 
  6. ↑ Terrasse, Henri (1964). "La mosquée almohade de Bou Jeloud à Fès". Al-Andalus 29 (2): 355–363. https://archive.org/details/al-andalus_1964_29_2/page/355. 

Havolalar

Vikiomborda „Fos al-Jadid katta masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Fos_al-Jadid_katta_masjidi&oldid=437219" dan olindi