Forish tumani Nurota qoʻriqxonasi
 | Bu maqolada bir qancha muammolar mavjud. Iltimos, ularni tuzatib yordam qiling yoki shu muammolarni munozara sahifasida muhokama qiling.
|
Nurota davlat qoʻriqxonasi — Oʻzbekistonning muhofaza etiladigan tabiiy hududlaridan biri boʻlib, Jizzax viloyatining Forish tumani hududida, Nurota togʻ tizmasining markaziy qismi va shimoliy yon bagʻirlarida joylashgan. Qoʻriqxona Navoiy va Samarqand viloyatlari bilan chegaradosh boʻlib, dengiz sathidan 530 metrdan 2169 metrgacha balandlikni egallaydi. Umumiy maydoni 17 752 gektarni tashkil etadi.[1]
Tarixi
Nurota davlat qoʻriqxonasi Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1973-yil 4-dekabrdagi № 530-sonli qarori asosida tashkil etilgan. Qoʻriqxona faoliyati 1975-yil 10-yanvarda Davlat oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasining tegishli buyrugʻi bilan yoʻlga qoʻyilgan.[2]
Tabiiy sharoiti
Qoʻriqxona hududi togʻli relyefga ega boʻlib, tik yonbagʻirlar, daralar va vodiylardan iborat. Iqlimi keskin kontinental: yoz issiq va quruq, qish esa sovuq boʻladi. Yogʻingarchilik asosan bahor va qishda kuzatiladi.
Hududda togʻ-dasht va butazor landshaftlari keng tarqalgan.
Oʻsimlik dunyosi
Qoʻriqxona hududida 700 dan ortiq oʻsimlik turlari uchraydi. Ularning orasida dorivor va endemik turlar muhim oʻrin tutadi.[3]
Asosiy oʻsimliklarga quyidagilar kiradi:
- archa (Juniperus)
- bodom
- pista
- yovvoyi mevali daraxtlar
Hayvonot dunyosi
Qoʻriqxona noyob hayvonot dunyosiga ega. Bu yerda ayniqsa Severtsov qoʻyi (Ovis ammon severtzovi) muhofaza qilinadi.
Fauna tarkibiga quyidagilar kiradi:
- sutemizuvchilar: Severtsov qoʻyi, boʻri, tulki, quyon
- qushlar: burgut, lochin, kaklik
- sudralib yuruvchilar va hasharotlar
Ahamiyati
Nurota davlat qoʻriqxonasi:
- tabiiy ekotizimlarni saqlash
- noyob va yoʻqolib borayotgan turlarni muhofaza qilish
- ilmiy tadqiqotlar olib borish
- ekologik monitoring
uchun muhim hisoblanadi.
Boshqaruv
Hozirgi vaqtda qoʻriqxona Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tasarrufidagi Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar departamenti tomonidan boshqariladi. Qoʻriqxona davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriladi.
Hududda xoʻjalik faoliyati cheklangan boʻlib, asosan muhofaza va ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi.
Shuningdek qarang
Manbalar
Tashqi havolalar
- Oʻzbekiston Ekologiya vazirligi rasmiy sayti (Wayback Machine saytida 2026-05-12 sanasida arxivlangan)