Fitr: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
Ramazon hayiti (arabcha: Iyd al-fitr –الفطر عيد) musulmonlar uchun eng | Ramazon hayiti (arabcha: Iyd al-fitr –الفطر عيد) musulmonlar uchun eng | ||
ulugʻ va quvonchli bayramlardan biri. | |||
Manbalarda qayd etilishicha, Muhammad sollallohu alayhi va sallam | Manbalarda qayd etilishicha, Muhammad sollallohu alayhi va sallam | ||
Madinaga kelganlarida mahalliy aholining ikki | Madinaga kelganlarida mahalliy aholining ikki oʻyin-kulgi kunini nishonlashini | ||
koʻrib, bu eski bayramlarning oʻrniga Alloh tomonidan musulmonlarga ikki ulugʻ | |||
bayram – Ramazon hayiti va Qurbon hayiti ato etilganini bayon qilganlar. | bayram – Ramazon hayiti va Qurbon hayiti ato etilganini bayon qilganlar. | ||
Dastlabki davrlardayoq hayit kuni jamoat | Dastlabki davrlardayoq hayit kuni jamoat boʻlib namoz oʻqilgan. | ||
Musulmonlar ochiq maydonlarda yoki masjidlarda | Musulmonlar ochiq maydonlarda yoki masjidlarda toʻplanib, bir safda turib ibodat | ||
qilganlar. Boy va | qilganlar. Boy va kambagʻal, yosh va qari bir qatorda saf tortishi Islomning | ||
ijtimoiy adolat tamoyilini amalda namoyon etgan. | ijtimoiy adolat tamoyilini amalda namoyon etgan. | ||
Koʻrinadiki, Ramazon hayiti shunchaki marosim emas, balki diniy, ijtimoiy | |||
va axloqiy qadriyatlarni birlashtirgan muhim institutdir. U asrlar davomida turli | va axloqiy qadriyatlarni birlashtirgan muhim institutdir. U asrlar davomida turli | ||
xalqlar madaniyatiga singib, | xalqlar madaniyatiga singib, oʻziga xos urf-odatlar bilan boyigan boʻlsa-da, uning | ||
asosiy mohiyati — shukr, birlik va saxovat | asosiy mohiyati — shukr, birlik va saxovat gʻoyasi oʻzgarishsiz saqlanib qolgan. | ||
Ramazon oyi | Ramazon oyi roʻzasining yakuni. Sabr, taqvo va iroda sinovining nihoyasi. | ||
Bayram ruhiy poklanish va shukr kuni sifatida falsafiy mohiyat kasb etadi. | Bayram ruhiy poklanish va shukr kuni sifatida falsafiy mohiyat kasb etadi. | ||
Islom | Islom taʼlimotiga koʻra, Ramazon oyida roʻza tutish – farz ibodat. Roʻza | ||
nafsni tiyish, sabrli | nafsni tiyish, sabrli boʻlish, och va muhtojni his etish oyi. Hayit esa ushbu ibodat | ||
ado etilganining bayrami. | ado etilganining bayrami. | ||
Shavvol oyining birinchi kuni hayit nishonlanadigan kundir. | Shavvol oyining birinchi kuni hayit nishonlanadigan kundir. | ||
Ramazon hayitining asosiy ibodati – jamoat | Ramazon hayitining asosiy ibodati – jamoat boʻlib oʻqiladigan hayit namozi | ||
boʻlib, ummat birligining ramzidir. | |||
Hayitdan oldin fitr sadaqasini egalariga berish vojib sanaladi. U | Hayitdan oldin fitr sadaqasini egalariga berish vojib sanaladi. U | ||
kambagʻallarning ham bayramni xursandchilik bilan oʻtkazishiga imkon yaratadi. | |||
Shu jihati bilan hayit ijtimoiy tenglik va mehr-oqibatni | Shu jihati bilan hayit ijtimoiy tenglik va mehr-oqibatni taʼminlaydi. | ||
Hayit tongida takbir aytiladi, pokiza kiyim kiyiladi, oila | Hayit tongida takbir aytiladi, pokiza kiyim kiyiladi, oila aʼzolar va yaqinlar | ||
tabriklanadi, bularning hammasi ham sunnat amallar hisoblanadi. | tabriklanadi, bularning hammasi ham sunnat amallar hisoblanadi. | ||
Hayit kuni adovat va ranjishlar unutiladi, kechirim | Hayit kuni adovat va ranjishlar unutiladi, kechirim soʻraladi, yarashiladi. | ||
Ushbu bayram Ramazon oyida boshlangan | Ushbu bayram Ramazon oyida boshlangan maʼnaviy poklikni saqlab | ||
qolishga | qolishga daʼvat ham hisoblanadi. | ||
Oʻzbekistonda Ramazon hayiti diniy va milliy qadriyatlar | Oʻzbekistonda Ramazon hayiti diniy va milliy qadriyatlar uygʻunlashgan | ||
holda nishonlanadi. Mustaqillik yillaridan boshlab hayit rasmiy bayram sifatida | holda nishonlanadi. Mustaqillik yillaridan boshlab hayit rasmiy bayram sifatida | ||
eʼtirof etilib, dam olish kuni deb eʼlon qilinishida bayramning jamiyat hayotidagi | |||
oʻrni va ahamiyati koʻrinadi. | |||
Oʻzbek oilalarida hayit arafasida uylar tozalanadi, dasturxon uchun turli | |||
taomlar tayyorlanadi. Bayram kuni shirinliklar, milliy taomlar, xususan palov, | taomlar tayyorlanadi. Bayram kuni shirinliklar, milliy taomlar, xususan palov, | ||
somsa va turli pishiriqlar tortiladi. Qarindosh- | somsa va turli pishiriqlar tortiladi. Qarindosh-urugʻlarni ziyorat qilish, | ||
keksalarning duosini olish va | keksalarning duosini olish va qoʻni-qoʻshnilarga kirib chiqish muhim anʼanalardan | ||
biridir. | biridir. | ||
Bolalarga hayitlik berish odati ham keng tarqalgan. Bu nafaqat quvonch | Bolalarga hayitlik berish odati ham keng tarqalgan. Bu nafaqat quvonch | ||
ulashish, balki saxovat va mehr | ulashish, balki saxovat va mehr tuygʻularini yosh avlod ongiga singdirish | ||
vositasidir. Shuningdek, ehtiyojmand oilalarga yordam | vositasidir. Shuningdek, ehtiyojmand oilalarga yordam koʻrsatish, xayriya qilish | ||
hayitning ajralmas qismidir.{{chala}} | hayitning ajralmas qismidir.{{chala}} | ||
2026-yil 20-noyabr, 07:00 dagi (joriy) koʻrinishi
Fitr (arab. — roʻza yakuni sadaqasi), fitr sadaqa, fitr roʻza — islomda ramazon oyi tugashi munosabati bilan beriladigan sadaqa (F.2,5 kg xurmo, arpa, un, guruch yoki ularning qiymati miqdorida belgilangan). Muhtojlikda yashovchi oila aʼzolari ham hayit kuni toʻq yashasin degan niyatda joriy qilingan va vojib amallar safiga kiritilgan. U oʻziga toʻq musulmonlarning muhtoj va hojatmandlarga qiladigan xayrexsonlaridir. Fitr asosida fuqarolar, miskinlar, bevabechoralar va hojatmandlarning qalblariga hayit oldidan bir oz boʻlsada shodlik va hurramlik baxsh etish, ularni moddiy jihatdan qoʻllab quvvatlash va oqibat natijada, odamlar orasida mehrshafqat tuygʻularini uygʻotish yotadi.

Ramazon hayiti (arabcha: Iyd al-fitr –الفطر عيد) musulmonlar uchun eng
ulugʻ va quvonchli bayramlardan biri.
Manbalarda qayd etilishicha, Muhammad sollallohu alayhi va sallam
Madinaga kelganlarida mahalliy aholining ikki oʻyin-kulgi kunini nishonlashini
koʻrib, bu eski bayramlarning oʻrniga Alloh tomonidan musulmonlarga ikki ulugʻ
bayram – Ramazon hayiti va Qurbon hayiti ato etilganini bayon qilganlar.
Dastlabki davrlardayoq hayit kuni jamoat boʻlib namoz oʻqilgan.
Musulmonlar ochiq maydonlarda yoki masjidlarda toʻplanib, bir safda turib ibodat
qilganlar. Boy va kambagʻal, yosh va qari bir qatorda saf tortishi Islomning
ijtimoiy adolat tamoyilini amalda namoyon etgan.
Koʻrinadiki, Ramazon hayiti shunchaki marosim emas, balki diniy, ijtimoiy
va axloqiy qadriyatlarni birlashtirgan muhim institutdir. U asrlar davomida turli
xalqlar madaniyatiga singib, oʻziga xos urf-odatlar bilan boyigan boʻlsa-da, uning
asosiy mohiyati — shukr, birlik va saxovat gʻoyasi oʻzgarishsiz saqlanib qolgan.
Ramazon oyi roʻzasining yakuni. Sabr, taqvo va iroda sinovining nihoyasi.
Bayram ruhiy poklanish va shukr kuni sifatida falsafiy mohiyat kasb etadi.
Islom taʼlimotiga koʻra, Ramazon oyida roʻza tutish – farz ibodat. Roʻza
nafsni tiyish, sabrli boʻlish, och va muhtojni his etish oyi. Hayit esa ushbu ibodat
ado etilganining bayrami.
Shavvol oyining birinchi kuni hayit nishonlanadigan kundir.
Ramazon hayitining asosiy ibodati – jamoat boʻlib oʻqiladigan hayit namozi
boʻlib, ummat birligining ramzidir.
Hayitdan oldin fitr sadaqasini egalariga berish vojib sanaladi. U
kambagʻallarning ham bayramni xursandchilik bilan oʻtkazishiga imkon yaratadi.
Shu jihati bilan hayit ijtimoiy tenglik va mehr-oqibatni taʼminlaydi.
Hayit tongida takbir aytiladi, pokiza kiyim kiyiladi, oila aʼzolar va yaqinlar
tabriklanadi, bularning hammasi ham sunnat amallar hisoblanadi.
Hayit kuni adovat va ranjishlar unutiladi, kechirim soʻraladi, yarashiladi.
Ushbu bayram Ramazon oyida boshlangan maʼnaviy poklikni saqlab
qolishga daʼvat ham hisoblanadi.
Oʻzbekistonda Ramazon hayiti diniy va milliy qadriyatlar uygʻunlashgan
holda nishonlanadi. Mustaqillik yillaridan boshlab hayit rasmiy bayram sifatida
eʼtirof etilib, dam olish kuni deb eʼlon qilinishida bayramning jamiyat hayotidagi
oʻrni va ahamiyati koʻrinadi.
Oʻzbek oilalarida hayit arafasida uylar tozalanadi, dasturxon uchun turli
taomlar tayyorlanadi. Bayram kuni shirinliklar, milliy taomlar, xususan palov,
somsa va turli pishiriqlar tortiladi. Qarindosh-urugʻlarni ziyorat qilish,
keksalarning duosini olish va qoʻni-qoʻshnilarga kirib chiqish muhim anʼanalardan
biridir.
Bolalarga hayitlik berish odati ham keng tarqalgan. Bu nafaqat quvonch
ulashish, balki saxovat va mehr tuygʻularini yosh avlod ongiga singdirish
vositasidir. Shuningdek, ehtiyojmand oilalarga yordam koʻrsatish, xayriya qilish
hayitning ajralmas qismidir.
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |