Fil masjidi

Masjid
Fil masjidi arabcha: الجامع الفيلة‎‎
Mamlakat	Misr
Hudud2	Qadimgi Qohira
Shahar	Fustat
Yoʻnalishi	???
Meʼmoriy uslub	Fotimiylar meʼmorchiligi
Qiymati	6000 oltin dinor
Homiy	al-Afdal Shahanshoh
Asosiy sana: milodiy 1105-yil
Yopilgan sanasi	14-asrdan keyin
Holati	faoliyati tugatilgan masjid (12–14-asrlar)
Tarovih
Saharlik va iftorlik

Fil masjidi (arabcha: الجامع الفيلة‎‎) milodiy 1105-yilda vazir va amalda Fotimiylar xalifaligi hukmdori boʻlgan al-Afdal Shahanshoh tomonidan Qohiraning janubiy chekkasida qurilgan kichik masjid edi. XIV asrga kelib, masjid diniy boʻlmagan maqsadlarda ishlatilgan.

Umumiy maʼlumot

Al-Afdal regentligi (1094–1021) davrida qurilgani maʼlum boʻlgan yagona masjid boʻlgan bu bino Fustot (Eski Qohira)dan janubda, habashlar koʻli (Birkat al-Habash) deb atalgan joy ustidagi tepalikda joylashgan edi. U 6 000 oltin dinor miqdridagi mablagʻ evaziga qurilib, 1105-yil aprel/may oylarida ochilgan. Uning nomi yaqin atrofdagi yetti gumbazli maqbara qatoridan kelib chiqqan boʻlib, uzoqdan qaralganda ular fil minib olgan qurollangan jangchilarga oʻxshab koʻringanligi aytiladi.

1119-yil Misrda oʻsha paytda ishlatilgan, umidsiz darajada eskirib qolgan astronomik jadvallarni (zij) qayta koʻrib chiqish uchun masjidda yangi rasadxona oʻrnatish ishlari boshlangan. Bu ish katta mojaroga aylanishi bilan yakunlanadi: xarajatlar keskin oshib ketadi, ayniqsa kuzatuvlar uchun ishlatiladigan yirik va quyish qiyin boʻlgan bronza halqalar bunga asosiy sabab boʻlgan. Hatto ular muvaffaqiyatli quyilib, masjid tomiga oʻrnatilgach ham, Muqattam tepaliklari quyosh chiqishi paytida quyosh manzarasini toʻsib qoʻyishi maʼlum boʻladi. Butun uskunani Muqattamning oʻzidagi yangi joyga koʻchirishga majbur boʻlishadi.

XIV asrga kelib masjid allaqachon vayrona holatga kelib boʻlgan, manbalarda badaviylar uning sisternasida tuyalarini sugʻorgani qayd etilgan.

Yana qarang

• Misrda Islom
• Misrdagi masjidlar roʻyxati

Havolalar

Vikiomborda „Fil masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.