Kontent qismiga oʻtish

Farida Ahmadiy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Farida Ahmadiy

Ahmadiy 2022-yilda
Tavalludi 1957-yil 26-mart (1957-03-26) (69 yosh)
Kobul, Afgʻoniston
Taʼlimi Kobul universiteti
Oslo universiteti
Nordik ayollar universiteti (PhD)
Kasbi yozuvchi, notiq, ayollar huquqlari faoli
Veb-sayti www.faridaahmadi.com/en/

Farida Ahmadiy (1957-yil 26-martda tugʻilgan) – Norvegiyada istiqomat qiluvchi afgʻon yozuvchisi va ayollar huquqlari faoli. Sovet–Afgʻon urushi paytida qamoqqa olinib, qiynoqqa solingan. Afgʻoniston Ayollar inqilobiy uyushmasining (RAWA) yetakchi aʼzolaridan boʻlgan. Norvegiyada „Fundamentalizmga qarshi ayollar“ tashkilotiga asos solgan.

Hayoti

FArida Ahmadiy 1957-yil 26-martda Afgʻonistonning Kobul shahrida tugʻilgan. Kobul universitetida tibbiyot yoʻnalishi boʻyicha tahsil olayotgan vaqtida Sovet–Afgʻon urushi sodir boʻlgan. Urush oqibatida sovetlarning Kobulga bostirib kirishi sababli oʻqishi toʻxtab qolgan[1][2].

Ahmadiy Afgʻoniston Ayollar inqilobiy uyushmasining (RAWA) yetakchi aʼzosi edi[3]. U antisovet adabiyotlarini tarqatishda ayblanib[4], 1981-yilda hibsga olingan[5]. Oʻsha paytda u tibbiyot fakultetining toʻrtinchi bosqich talabasi edi[4]. Ahmadiy olti oy davomida qamoqda saqlangan va Afgʻonistondagi Jinoyat qidiruv boshqarmasida elektr toki bilan qiynash, uyqudan mahrum qilish hamda tinimsiz soʻroq qilish yoʻllari orqali qiynoqqa solingan[2][6]. U, shuningdek, boshqa siyosiy mahbuslarning qiynoqqa solinishiga ham guvoh boʻlgan[7].

Ozodlikka chiqqach, Ahmadiy 1982-yil 16-dekabrda Fransiyaning Parij shahrida oʻtgan „Permanent Peoples' Tribunal“ (tarjimasi „Doimiy Xalqlar Tribunali“) tashkilotining „Afgʻoniston Il“ sessiyasida ishtirok etgan[8]. U, shuningdek, AQShning Nyu-York shahrida oʻtkazilgan konferensiyada ham oʻziga nisbatan qamoqda qilingan muomala haqida soʻzlab bergan[9]. Ahmadiy oʻziga nisbatan qiynoq usullarini qoʻllagan shaxslarning nomlarini ham ochiq maʼlum qilgan[4]. Uning ishi Amnesty International tashkilotining 1982-yilgi yillik hisobotining Afgʻoniston boʻlimida tilga olingan[10][11].

Ayollar huquqlari va demokratiya tarafdori sifatidagi faoliyati uchun Ahmadiy Pokistonning Kvetta shahri Balujiston viloyatida ham hibsga olinib[12], 1989-yilda Pokistonda qamoqqa olingan[1][13][14]. Amnesty International tashkiloti uning qamoqdan ozod etilishi uchun harakat qilgan[13][10].

Ahmadiy 1991-yilda qochqin sifatida Norvegiyaga ketgan. Avval Haugesund shahridagi qochqinlarni qabul qilish markaziga, keyinroq esa Osloga koʻchib oʻtgan va oʻsha yerda doimiy yashab qolgan. U Oslo universitetida ijtimoiy antropologiya boʻyicha magistr darajasini egallagan[1]. Soʻngra Nordik ayollar universitetida Norvegiya jamiyatida muhojir ayollarning ijtimoiy holati va hayotiy tajribalariga bagʻishlangan doktorlik (PhD) dissertatsiyasini tamomlagan[8].

Farida Ahmadiy

1994-yilda Ahmadiy Norvegiyada „Fundamentalizmga qarshi ayollar“ tashkilotiga asos solgan[1]. U Fredoun Z. Ahmadiy-Esfahoniy bilan hammualliflikda „Korrupsiya va iqtisodiy rivojlanish: adabiyotlarning tanqidiy sharhi“ nomli konferensiya maqolasini ham yozgan[15].

2008-yilda Ahmadiy immigrant ayollarning tajribalarini tasvirlaydigan „Silent Screams“ (tarjimasi „Sukunat qichqiriqlari“) kitobini nashr etgan[13]. Shuningdek, ushbu kitobini fors tiliga tarjima qilgan[16] va ushbu asar norvegiyalik hamda yapon sanʼatkorlari tomonidan harakatlarga asoslangan teatr sahna asari sifatida sahnalashtirilgan[8][17].

Faroda Ahmadiy 2024-yilda „From War to Peace: Our Global Responsibility!“ (tarjimasi „Urushdan tinchlikka: Bizning global mas’uliyatimiz!“) asarini nashr etgan va 2025-yilda London kitob yarmarkasida oʻz ijodi haqida maʼruza qilgan[18].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Ahmadi, Farida“ (no). Pax Forlag. 2018-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  2. ↑ 2,0 2,1 The Phenomenon of Torture: Hearings and Markup Before the Committee on Foreign Affairs and Its Subcommittee on Human Rights and International Organizations, House of Representatives, Ninety-eighth Congress, Second Session, on H.J. Res. 605, May 15, 16; September 6, 1984 (en). United States Congress House Committee on Foreign Affairs, 1984 — 108-109-bet. 
  3. ↑ Gossman, Patricia. Afghanistan, the Forgotten War: Human Rights Abuses and Violations of the Laws of War Since the Soviet Withdrawal (en). Human Rights Watch, 1991 — 118-bet. ISBN 978-0-929692-81-4. 
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Girardet, Ed. Afghanistan: The Soviet War (en). Routledge, 2012-11-12 — 126-bet. ISBN 978-1-136-62609-8. 
  5. ↑ Hyman, Anthony. Afghanistan Under Soviet Domination, 1964–91 (en). Palgrave Macmillan UK, 1992-03-10 — 229-bet. ISBN 978-0-333-49290-1. 
  6. ↑ Amstutz, J. Bruce. Afghanistan: The First Five Years of Soviet Occupation (en). DIANE Publishing, July 1994 — 271-bet. ISBN 978-0-7881-1111-2. 
  7. ↑ Reshtia, Sayed Qassem. The Price of Liberty: The Tragedy of Afghanistan (en). Bardi, 1984 — 81, 136-bet. 
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 „March Monthly Meeting: Information about Farida’s work“ (en-US). International Forum (2025-yil 3-fevral). 2025-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 28-iyul.
  9. ↑ Clafin, Jacques „Afghans describe torture under Soviet occupation“ (en). UPI (1983-yil 27-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 9-avgust.
  10. ↑ 10,0 10,1 The Amnesty International Report (en). Amnesty International Publications, 1982 — 184-187, 207-bet. ISBN 978-0-939994-05-2. 
  11. ↑ Laber, Jeri; Rubin, Barnett R.. "A Nation is Dying": Afghanistan Under the Soviets, 1979-87 (en). Northwestern University Press, 1988. ISBN 978-0-8101-0771-7. 
  12. ↑ Emadi, Hafizullah. Repression, Resistance, and Women in Afghanistan (en). Bloomsbury Publishing USA, 2002-08-30 — 136-bet. ISBN 978-0-313-01246-4. 
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 Castello, Claudio „Identitetspolitikk på bekostning av innvandrerkvinners individualitet“ (en-US). Utrop (2023-yil 14-may). 2025-yil 17-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  14. ↑ Morgan, Robin. Sisterhood Is Global: The International Women's Movement Anthology (en). Open Road Media, 2016-03-08. ISBN 978-1-5040-3324-4. 
  15. ↑ Farida, Mohamad; Ahmadi-Esfahani, Fredoun Z. „Corruption and economic development: A critical review of literature“ (en). AgEcon Search (2006). 2025-yil 27-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 28-iyul.
  16. ↑ „فصل هویت؛ دغدغه‌ هویت فردی در میان اقلیت‌های قومی زن در نروژ“ (fa). BBC News فارسی (2016-yil 20-aprel). 2018-yil 17-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 28-iyul.
  17. ↑ „Gjestespill i Klosterenga park «Hi No Ho / Silent Screams» |“ (nb-NO) (2018-yil 17-sentyabr). 2022-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 28-iyul.
  18. ↑ From conflict to harmony—Farida Ahmadi shares her journey behind From War to Peace at #LBF2025.

Havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Farida_Ahmadiy&oldid=430379" dan olindi