Kontent qismiga oʻtish

Farahnoz Furutan

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Farahnaz Forotan
فرحناز فروتن
Tavalludi 1992 (yoshi 33–34)[1]
Kobul, Afgʻoniston
Taʼlimi International relations
Kasbi jurnalist va inson huquqlari faoli
tashkilot(s) Ariana & ATN NEWS
Tashqi videofayllar
"MyRedLine is my pen!", Farahnoz Furutan, 2021-yil 23-fevral
”Meet the Afghan Women Fighting to Protect Their Rights”, By Cora Engelbrecht, Yousur Al-Hlou and Ben Laffin, The New York Times, 2019-yil 13-iyul

Farahnoz Furutan (arabcha: فرحناز فروتن‎‎; 1992-yilda tugʻilgan) — afgʻon jurnalisti va ayollar huquqlari faoli[2][3]. Mujohidlar rejimi davrida oilasi bilan birga Eronga koʻchib oʻtgan. Farahnoz 2001-yilda yana Afgʻonistonga qaytgan, biroq 2020-yilda Tolibon nishon roʻyxatiga kiritilgach, Fransiyadan boshpana olgan[4][1].

Yoshligi

1996-yil Tolibon uning ona shahri Kobulni egallaydi. Oilasi bilan Afgʻonistondagi fuqarolar urushi sababli Eronga koʻchib ketgan[4].

Farahnoz Furutan va opa-singillariga qochqin maqomi tufayli rasmiylar tomonidan taʼlim olishga ruxsat berilmagan[5]. Keyinchalik juda cheklangan imkoniyatlarga ega boʻlgan xususiy afgʻon maktabida 1-sinfdan 4-sinfgacha oʻqishni davom ettirish imkoniga ega boʻlgan. Dastlab oʻquvchilar stol va stullar boʻlmagani uchun yerda oʻtirib oʻqishgan[6].

Faoliyati

Farahnoz Furutan 2012—2020-yillar oraligʻida Afgʻonistondagi uchta yirik teleeshittirish tarmogʻid, jumladan Ariana Television Networkda ishlagan[7][8]. TOLOnews uchun „Purso Pal“, shuningdek 1TVda „Guft-i Gu-i Vehza“ (maxsus suhbat) va haftalik „Kabul Debate“ dasturlarini olib borgan[2][7][9].

Mamlakat ichida va xorijda Afgʻonistonga oid voqealarni yoritish uchun sayohat qilgan, jumladan Sangin tumanida reportaj tayyorlagan, bu hudud Hilmand viloyatida joylashgan va oʻsha paytda Tolibon nazoratidagi xavfli urush zonasi boʻlgan. Uning jasorati guruh rahbari Bismilloh Muhammadiy tomonidan eʼtirof etilgan, Farahnozga ortda qolishni buyurgan boʻlsa-da, bunga erisha olmagan[10].

Tolibon mahbuslarining hayoti haqida surishtiruv hujjatli filmi orqali tanilgan. Ushbu film ularning fikrlash jarayoni va nafaqat afgʻon hamda xalqaro kuchlarni, balki oddiy aholini ham nishonga olish sabablari tahlil qilingan[11].

2019-yil holatiga koʻra, Farahnoz Furutan Kobuldagi xususiy universitetda talaba boʻlish bilan birga jurnalist sifatida faoliyat yuritgan. 2019—2020-yillarda ijtimoiy tarmoqlarda kampaniya oʻtkazgan va mamlakat boʻylab sayohat qilib, ayollardan guvohliklar toʻplagan. Bu tashabbus Tolibonning afgʻon tinchlik jarayonidan ayollar erkinliklarini cheklash uchun foydalanishining oldini olishga qaratilgan edi[4][12][13][14].

Tasvirga olingan guvohlik manbalari afgʻon yetakchilari, xorijiy diplomatlar va fuqarolik jamiyati guruhlariga taʼsir oʻtkazish uchun ishlatilgan. Kampaniya BMT Ayollar tashkiloti (UN Women Afghanistan) tomonidan qoʻllab-quvvatlangan[4][15][5]. 2019-yilda The New York Times bu kampaniyani #myredline nomi bilan yoritib, uning ayollarni oʻz huquqlari uchun kurashishga undashini taʼkidlagan[16]. 2019-yil 4-aprelda Reuters uning „kasbim ramzi boʻlgan ruchkam — mening qizil chizigʻim“ degan bayonoti bilan harakatni boshlaganini xabar qilgan[17]. 2019-yil 21-aprelda AFPga Prezident Ashraf Gʻani tinchlik jarayonida ayollar huquqlari „qizil chiziq“ ekanini taʼkidlaganini aytgan[18].

Shakila Ibrohimxail kabi ayollarning faoliyatidan ilhom olgan[15]. 2018-yil 24-iyulda Farahnoz Furutan Afgʻonistondagi 13 nafar ayol yetakchidan biri sifatida Maryam Munsif bilan uchrashib, afgʻon ayollari duch kelayotgan muammolarni muhokama qilgan[19].

2019-yilda Firdavs Samim bilan birgalikda Taak Foundationni tashkil etgan, bu tashkilot jamoatchilikni xabardor qilish orqali asosiy huquqlar haqida tushuncha berishni maqsad qilgan[20].

2020-yil 9-noyabrda Farahnoz Furutan Afgʻoniston jurnalistlari xavfsizligi qoʻmitasidan qoʻngʻiroq olgan va unga xorijiy razvedka xizmatlari maʼlumotiga koʻra Tolibonning „qora roʻyxati“ga kiritilgani bildirilgan. The New York Times bu roʻyxatni „oʻlim roʻyxati“ deb atagan. Shu sababli Parijdan (Fransiya) boshpana olishga majbur boʻlgan[1][21][22].

2020-yil fevral oyida Tolibon va Amerika Qoʻshma Shtatlari oʻrtasida Donald Trump prezidentligi davrida tuzilgan tinchlik kelishuvidan soʻng jurnalistlar, faollar va mashhur ayollarga qarshi nishonli suiqasdlar keskin oshgan[23].

2020-yil dekabr oyidagi hujumlarda Malalayi Mayvand va Rahmatulloh Nikzod oʻldirilgan[24]. 2021-yil 2-mart kuni esa Mursal Hakimiy, Sadiya Shanat va Shanaz Raufiy halok boʻlgan[23].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Golshiri, Ghazal. „Farahnaz Forotan, star de la télé afghane contrainte à l'exil“ (fr). Le Monde (2021-yil 23-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  2. ↑ 2,0 2,1 Television and the Afghan Culture Wars: Brought to You by Foreigners, Warlords, and Activists. University of Illinois Press, 2020. 
  3. ↑ Omid, Jawid „Tale of an Afghan female journalist“. english.sina.com. English Sina. 2019-yil 15-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 27-mart.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „'Peace where rights aren't trampled': Afghan women's demands ahead of Taliban talks“. The Guardian (2020-yil 13-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Once is more than enough #MyRedLine“. UN Women (2019-yil 20-mart). Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  6. ↑ Forotan, Farahnaz „How will the Victims of War be Represented in Afghanistan's Peace Negotiations?“. Femena 2021. Qaraldi: 2021-yil 7-aprel.
  7. ↑ 7,0 7,1 „Leading the Charge with Farahnaz Forotan“. Afghanistan After America (2020-yil 14-oktyabr). — „"At only 28, Farahnaz Forotan has worked at three of Afghanistan’s largest television broadcasters since 2012, hosting flagship talk shows at two of them, including 1TV’s hugely popular weekly program, Kabul Debate, which she's headed since 2019."“. Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  8. ↑ Omid, Jawid „Tale of an Afghan female journalist“. english.sina.com. English Sina. 2019-yil 15-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 27-mart.
  9. ↑ „PURSO PAL: Saikal Discusses UNSC Delegation's Visit To Kabul“. GoLectures. Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.[sayt ishlamaydi]
  10. ↑ Walsh, Elizabeth „Afghan Women Write New Narratives About Themselves, With Courage“. PassBlue: Independent Coverage of the UN (2017-yil 24-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  11. ↑ احمدیار, نجیب الله - „چرا زنان افغان با هویت مستعار در فیسبوک می آیند؟“. واشنگتن. Qaraldi: 2016-yil 1-oktyabr.
  12. ↑ Kermani, Secunder. „Taliban peace talks: What to expect from the new round?“. BBC News (2020-yil 7-sentyabr). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  13. ↑ „Afghan women go online to set #myredline for peace“. The Barbados Advocate (2019-yil 22-aprel), s. 13. Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.[sayt ishlamaydi]
  14. ↑ Najibullah, Farangis. „Afghan Women Drawing #MyRedLine For Peace With The Taliban“. RadioFreeEurope (2019-yil 30-may). Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  15. ↑ 15,0 15,1 Billing, Lynzy „Afghan Female Journalists Fight for Their Place In the Newsroom“. ZORA (2020-yil 23-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  16. ↑ Zucchino, David; Faizi, Fatima. „In Kabul's Liberating Cafes, 'Women Make the Culture Here, Not Men'“. The New York Times (2019-yil 25-may). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  17. ↑ Hakimi, Orooj. „Women singers test limits, signal Afghanistan's changing times“. Reuters (2019-yil 4-aprel). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  18. ↑ „Cyclist Kobra Salim takes part in #MyRedLine campaign“. Deccan Chronicle. AFP (2019-yil 21-aprel). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  19. ↑ „"This is a new Afghanistan": Women won't be silenced“. Government of Canada (2019-yil 29-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  20. ↑ „Our Civic Values“. Taak Inc.. 2022-yil 28-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 28-fevral.
  21. ↑ Nossiter, Adam. „'There Is No Safe Area': In Kabul, Fear Has Taken Over“ (en-US). The New York Times (2021-yil 17-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  22. ↑ „Afghanistan: Journalists, Reporters Displaced by Surge of Targeted Assassinations, Killings“ (en-US). The Khaama Press News Agency (2021-yil 24-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 13-fevral.
  23. ↑ 23,0 23,1 Ghazi, Zabihullah; Gibbons-Neff, Thomas. „Three Women Working for a News Outlet Are Gunned Down in Afghanistan“. The New York Times (2021-yil 2-mart). Qaraldi: 2021-yil 3-mart.
  24. ↑ Abed, Fahim; Gibbons-Neff, Thomas. „Targeted Killings Are Terrorizing Afghans. And No One Is Claiming Them“. The New York Times (2021-yil 2-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 3-mart.

Havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Farahnoz_Furutan&oldid=430067" dan olindi