Kontent qismiga oʻtish

Fahri Belen

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Mehmet Fahrettin Belen (1893, Bolu - 1975-yil 15-iyul, Istanbul), turk askari va siyosatchisi.

Harbiy hayot

Uning otasi advokat Sami afandi, onasi esa Husniye Hanim.

Harbiy akademiyani 1912-yilda leytenant unvoni bilan tugatgan. Birinchi Bolqon urushi paytida Ioannina qamalida xizmat qilgan.Bu qamalda yaralangan va ikki yillik jangovar faxriylikni olgan.

1915-yil 1-martda unga "Birinchi leytenant" unvoni berilgan. 1915-yil 5-yanvardan 1917-yil 1-yanvargacha boʻlgan davrda u "Birinchi leytenant" unvonida rota komandiri sifatida Dardanel urushlarida qatnashgan.

1917-yil 1-martda unga "Kapitan" unvoni berilgan. Keyinchalik u Kavkaz fronti, Falastin fronti va Iroq frontida guruh qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan. 1915-yilda "Urush" medali, 1918-yilda esa "Imtiyoz" medali bilan taqdirlangan.

1921-yil 1-fevralda u Harbiy Akademiyani tark etib, Anadoluga joʻnab ketdi va Turkiyaning mustaqillik urushida qatnashdi. Urushda Sharqiy frontda oʻn ikkinchi armiyada,gʻarbiy frontdagi yigirma uchinchi diviziyasida shtab boshligʻi bolib faoliyat yuritadi. U shtab boshligʻi, korpus va Bosh shtab operatsiyalari boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan.23 yoshida u shtab boshligʻi edi. Diviziya Gretsiya armiyasining bosh qoʻmondoni general Nikolaos Trikupisni qoʻlga oladi. 1922-yil 30-avgustda unga "Mayor" unvoni berilgan.

U 1924-yilda tugatolmay qolgan Harbiy akademiyani tugatib,harbiy xodim boʻladi. 1925-yilda u "Qizil chiziq " "Mustaqillik" medali bilan taqdirlangan. 1929-yil 30-avgustda tuman hokimi lavozimiga koʻtarildi. 1933-yil 30-avgustda "Miralay" unvoniga koʻtarildi. Bu saflarda Sharqiy chegarani aniqlash komissiyasi raisi, Turkiya-Rossiya suv kelishuvi delegatsiyasi raisi, Jeneva qamoqxonasini qayta qurish komissiyasining harbiy maslahatchisi, polk va brigada komandirlari lavozimlarida ishlagan. 1932-yil 12-iyundan 1933-yil 1-avgustgacha Harbiy akademiya oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1937—1938-yillarda Konyada beshinchi brigada komandiri lavozimida ishlagan.

1939-yil 30-avgustda unga brigada generali unvoni berilgan. Ushbu reytingda 7-chi boʻlinmada qoʻmondon vazifasini bajaradi.U diviziya komandiri lavozimida ishlagan. 1941-yil 30-avgustda diviziya komandiri boʻlgan vaqtida unga"General mayor" unvoni berilgan. Bu lavozimda oʻz vazifasini davom ettirgandan soʻng, u "Arzirum Erzurumda" 3-oʻringa tayinlandi. "Samsun"da armiya Bosh shtab boshligʻi lavozimini egallagan. Diviziya qoʻmondonligi va Merzifondagi 8-chi Korpus qoʻmondoni oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1945-yil 30-avgustda unga general-" General leytenant"unvoni berilgan. Bu reytingda u "Arzirum Erzurumda" 9- oʻrinni egalladi. Marashdagi 17-armiya korpus qoʻmondonligi vazifasini ham bajargan.U korpus qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan. General unvonini olish navbati kelganida uning vakolat muddati 2 yilga uzaytirildi. Harbiy apellyatsiya sudi II bolib oʻtgan. U 1950-yil 6-aprelda uning raisi lavozimida ishlaganda nafaqaga chiqdi.

Siyosiy hayot

1950-yil 4-aprelda Demokratik partiyaga a’zo boʻldi. 1950—1957-yillarda Turkiya Buyuk Millat Majlisining IX. va X. Term Bolu deputati va Milliy mudofaa komissiyasi raisi. 19. Hukumatda jamoat ishlari vaziri boʻlib ishlagan. U 1961-yil 6-yanvardan 1961-yil 25-oktabrgacha Ta’sis majlisidagi Milliy birlik qoʻmitasining vakili boʻlib ishlagan.

U Sobiq jangchilar ittifoqi raisi va Butunjahon sobiq jangchilar Bosh assambleyasi a'zosi boʻlib ishlagan.


1975-yil 15-iyulda Istanbulda vafot etdi. Ashiyan qabristoniga dafn qilindi.

U uylangan va ikki farzandi bor edi. U fransuzcha gapirgan[1].

Manbalar

  1. ↑ „TBMM Albümü“. tbmm.gov.tr (29 ekim 2012). 26 haziran 2015da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 19 ekim 2013.