Kontent qismiga oʻtish

Eustress

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Eustress (inglizcha: eustress) atamasi „foydali stress“ maʼnosini anglatadi. U psixologik, jismoniy (masalan, jismoniy mashqlar) yoki bioximiyaviy/radiologik (gormezis) koʻrinishda boʻlishi mumkin. Ushbu soʻz 1976-yilda endokrinolog Hans Selye (1907–1982) tomonidan muomalaga kiritilgan[1]. U „yaxshi“ maʼnosini bildiruvchi yunoncha eu- prefiksini inglizcha stress soʻzi bilan birlashtirib, lugʻaviy jihatdan „yaxshi stress“ maʼnosini hosil qilgan. Oxford English Dictionary lugʻatiga koʻra, ushbu soʻzning (psixologik maʼnoda) ilk qoʻllanilishi 1968-yilga borib taqaladi[2].

Eustress bu salomatlik uchun foydali boʻlgan yoki insonda mamnuniyat va boshqa ijobiy his-tuygʻularni uygʻotadigan stressga nisbatan ijobiy kognitiv reaksiyadir. Hans Selye stress chaqiruvchi omillar va stress namoyon boʻlishining xilma-xilligini farqlash uchun ushbu atamani stressning bir koʻrinishi sifatida yaratgan.

Eustress stressning oʻzi yoki uning turi bilan emas, balki insonning ushbu stressorni qanday qabul qilishi bilan belgilanadi (masalan, salbiy tahdid sifatida emas, balki ijobiy qyinchilik sifatida). Eustress stressorga nisbatan ijobiy javob reaksiyasini anglatadi va bu insonning ayni damdagi nazorat hissi, xohishi, stressorning yuzaga kelish joyi va vaqtiga bogʻliq boʻlishi mumkin. Shu sababli, bir kitob sarlavhasida: „Eustress va distress: yaxshi ham, yomon ham emas, balki bir xil narsami?“ degan fikr ilgari surilgan. Eustressning potensial koʻrsatkichlari stressorga nisbatan mazmun, umid yoki gʻayrat hissi bilan javob qaytarishni oʻz ichiga olishi mumkin[3][4].

Manbalar

  1. ↑ „Eustress and Hope at Work: Accentuating the Positive“, Stress and Quality of Working Life: Current Perspectives in Occupational Health. Greenwich, Connecticut: IAP, 1 March 2006 — 123-bet. ISBN 9781607527251. Qaraldi: 2023-yil 15-mart. „Some authors mentioned positive stress, or eustress, as coined by Selye (1976).“ 
  2. ↑ Andoza:Oed — „The unpleasant, even painful, kind of stress … may be referred to as dys-stress; the pleasant kind … as eustress.“
  3. ↑ Bienertova-Vasku, Julie; Lenart, Peter; Scheringer, Martin (July 2020). "Eustress and Distress: Neither Good Nor Bad, but Rather the Same?" (en). BioEssays 42 (7). doi:10.1002/bies.201900238. ISSN 0265-9247. PMID 32302008. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bies.201900238. 
  4. ↑ O'Sullivan, Geraldine (2011). "The Relationship Between Hope, Eustress, Self-Efficacy, and Life Satisfaction Among Undergraduates" (en). Social Indicators Research 101 (1): 155–172. doi:10.1007/s11205-010-9662-z. ISSN 0303-8300. http://link.springer.com/10.1007/s11205-010-9662-z. 

Havolalar