Esther Kim Pak
| Esther Kim Pak | |
|---|---|
 Esther Kim Pak akademik libosda, taxminan 1910-yilda chop etilgan xotira risolasidan | |
| Tavalludi |
Kim Jeom-dong 16-mart 1876-yil |
| Vafoti |
13-aprel 1910-yil (34 yoshda) |
| Kasbi |
|
| Faoliyat yillari | 1895–1910 |
| Turmush oʻrtogʻi | Park Yeo-seon |
Esther Pak, asl ismi Kim Jeom-dong (1876-yil 16-mart — 1910-yil 13-aprel) — Koreya qirolligi davrida yashagan koreyalik shifokor boʻlib, mamlakatda gʻarb tibbiyoti bilan shugʻullangan birinchi ayol shifokor hisoblanadi[1].
Ilk hayoti
Kim Jeom-dong 1876-yil 16-martda Seulning Jeong-dong hududida tugʻilgan. U toʻrt qizning uchinchisi edi. Uning otasi amerikalik missioner Henry Appenzellerda ishlagan.
1886-yilda u Mary F. Scranton tomonidan asos solingan Ewha qizlar maktabiga oʻqishga yuborildi[2][3].
Ota-onasi unga ikki shart qoʻygan: u AQShga bormasligi va turmush qurishdan oldin oʻqishni tark etishi kerak edi[4].
U ayniqsa ingliz tilini yaxshi oʻrgandi. Amerikalik shifokor-missioner Rosetta Sherwood Hall maktabga tashrif buyurganida, Kim unga tarjimon sifatida yordam berdi[2]
Hall tomonidan bajarilgan lab va tanglay yoriqligi operatsiyasini koʻrgach, u shifokor boʻlishni orzu qila boshladi. Hall unga koreys jamiyatida konfutsiylik taʼsiri sabab ayollar yetarli davolanmayotganini tushuntirdi[5]..
Taʼlimi va faoliyati
Rosetta Sherwood Hall Kimni Pak Yusan (Korean: 박여선; Hanja: 朴汝先) bilan tanishtirdi va 1893-yil 24-mayda ular turmush qurishdi. Bu Koreyada ilk Gʻarb uslubidagi nikohlardan biri edi[2]
Nikohdan soʻng u Esther Pak ismini qabul qildi. 1894-yilda u eri bilan AQShga bordi[6]..
U Nyu-Yorkda bir yillik maktabda oʻqib, lotin tili, fizika va matematikani oʻrgandi[4]
1900-yilda u Baltimordagi Ayollar tibbiyot kollejini tamomlab, AQShda tibbiy diplom olgan birinchi koreys ayol boʻldi[7]..
Uning eri uning taʼlimini qoʻllab-quvvatladi, ammo bitirishidan yarim yil oldin sil kasalligidan vafot etdi.
Diplom olgach, Pak Koreyaga qaytib, Seuldagi birinchi ayollar shifoxonasi — Bogu-yogwanda ishladi. U yerda 10 oy ichida 3000 dan ortiq bemorga yordam berdi.
1901-yilda u Pxenyanga koʻchib oʻtdi va u yerda ham tibbiy faoliyatini davom ettirdi. U butun mamlakat boʻylab sayohat qilib, hatto xolera epidemiyasi vaqtida ham bemorlarni bepul davoladi.
Bundan tashqari, u ayollar taʼlimi va sogʻligʻi boʻyicha maʼruzalar oʻtkazdi hamda xristianlikni targʻib qildi[5].
Mukofotlari
1909-yil 28-aprelda Esther Pak boshqa ikki koreyalik ayol bilan birga tantanali ravishda taqdirlandi. Tadbirda 7800 kishi ishtirok etdi.
Koreya imperatori Gojong unga kumush medal topshirdi[2].
2006-yilda Koreya fanlar akademiyasi uni Fan va texnologiyalar shon-shuhrat zaliga kiritdi.
2008-yilda Ewha universiteti bitiruvchilari qoʻmitasi Esther Pak medali mukofotini taʼsis etdi.
Vafoti
Esther Pak 1910-yil aprel oyida sil kasalligidan 34 yoshida vafot etdi[5].
Manbalar
- ↑ „ko:이화보이스“ (ko). evoice.ewha.ac.kr (2010-yil 12-aprel). Qaraldi: 2018-yil 16-mart.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „KBS WORLD Radio“ (En). KBS World. 2019-yil 5-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 16-mart.
- ↑ Lankov, Andrei. „Esther Pak: Koreyaning birinchi ayol shifokori“. The Korea Times (2012-yil aprel).
- ↑ 4,0 4,1 EWHA Old and New: 110 Years of History (1886-1996). Ewha Womans University Press, 2005.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Yi, Pae-yong. Women in Korean History, 2008.
- ↑ Hall, Rosetta Sherwood. (1910 atrofida) Mrs. Esther Kim Pak, M. D.
- ↑ „A Korean Woman Doctor“. The Baltimore Sun (1900-yil 14-may).