Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Эрозия

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Arches 4 bg 012003
Шамол эрозияси.
Fairy Valley (Cappadocia)
Кападокиядаги бу пари устунлари эрозия натижасидир.
Ugom-Chotqol davlat tabiat milliy bogʻi Suvning yer relyefiga ta'siri- jarlanish
Тошкент вилояти Бўстонлиқ туманидаги тупроқ эрозияси натижасида ҳосил бўлган жарлик

Эрозия (лотинча: его8ю — емирилиш) — тоғ жинслари ва тупроқнинг оқар сувлар таъсирида емирилиш жараёни. Э. релеф ҳосил қилувчи асосий омиллардан биридир. Ер юзасидаги Э. (нотекис релефнинг текисланиши) ва чизиқли Э. (релеф бўлакларга бўлиниб, водий ва жарликларни ҳосил бўлиши), ёнлама Э. (дарё соҳилларининг ювилиши) ва чуқурликдаги Э. (дарё ўзанининг чуқур ўйилиши)лар фарқ қилинади. Тупроқнинг энг юқори қатламларида содир бўладиган Э. тупроқ эрозияси дейилади.

Эрозия (лот. эросио — "емирилиш", "нураш") ер қобиғини ташкил этадиган қояларнинг оқар сув, шамол ва бошқа ташқи таъсирлардан емирилиб, жойидан қўпорилиши ёки бир ердан бошқа бир ерга ташилиши ҳодисасидир.

Зироатда фойдаланиладиган майдонларнинг 70 %'и хусусиятларини йўқотиб, дунё миқёсида жами ер майдонининг 30 %'и атрофида чўллашишига сабаб бўлган. Жаҳонда эрозия туфайли чўллашув таҳликаси мавжуд 110 ўлка бордир. Бирлашган Миллатлар Атроф-муҳит Дастури доирасида қилинган ҳисоб-китобларга кўра бутунжаҳон бўйлаб чўллашув ва эрозиянинг олдини олиш учун йилига 42 миллиард АҚШ доллари сарфланиши керак.

Табиий шароитда содир бўлса йўқоладиган самарали тупроқлар табиий алмашинув доирасида қайта тикланади. Эрозия билимсизлик ва антропоген сабаблар орқали қайта тикланмас даражаларга етмоқда. Самарали тупроқларнинг эрозия туфайли йўқолиши зироат ҳажми пасайишига олиб келмоқда. Эрозиянинг содир бўлиши табиий факторлар билан бўлмоқда, аммо эрозиянинг товон этилмаз зарарларга сабаб бўлиши одамларнинг бу факторларни тезлатиши туфайлидир.

Эрозия турларидан бири бўлган сув эрозияси энг катта таъсирлисидир. Бу эрозия ёмғир томчиларининг заминни емириши ёки ерусти сув ҳавзаларининг пайдо бўлиши ортидан юзага келади. Бошқа бир эрозия тури бўлган шамол эрозияси эса шамол таъсиридан емирилиш ва кўчиш ҳодисасидир.

Эрозиянинг самарали тупроқларнинг йўқолишидан ташқари пари устунлари(тош қўзиқоринлар) каби табиий гўзаллик яратиб, туризм минтақаларининг пайдо бўлишига ҳам йўл очади.

Ҳаволалар




ҳи:भूक्षरण