Eronning eng yirik shaharlari roʻyxati

2010-yilda Eronning eng koʻp aholili shaharlari.

Eron shahar aholisining oʻsish sur’atlari boʻyicha dunyoda eng yuqori koʻrsatkichlarga ega mamlakatlardan biridir. 1950-yildan 2002-yilgacha shahar aholisining ulushi 27 foizdan 60 foizgacha koʻtarildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) bashoratiga koʻra, 2030-yilga kelib aholining 80 foizi shahar hududlarida istiqomat qiladi. Ichki migrantlarning aksariyati Tehron, Isfahon, Karaj, Ahvoz, Mashhad va Qum kabi shaharlar atrofida oʻrnashgan. 2016-yilda 8,7 million aholiga ega boʻlgan Tehron Eronning eng yirik shahri va mamlakat poytaxti hisoblanadi. Tehronda Eron aholisining taxminan 11 foizi yashaydi. Bu shahar Eronning aloqa va transport tarmoqlari markazidir.

2019-yilda 4,2 million aholisi bilan Mashhad Eronning ikkinchi yirik shahri va Razaviy Xuroson viloyatining markazidir. Mashhad Imom Rizo ziyoratgohi joylashganligi sababli dunyodagi eng muqaddas shia shaharlaridan biri hisoblanadi. U Eronning asosiy turizm markazidir. Har yili Imom Rizo ziyoratgohiga 15-20 million ziyoratchi tashrif buyuradi.

Eronning aholi soni boʻyicha uchinchi oʻrindagi shahri Isfahon boʻlib, 2019-yilda uning aholisi 2,5 million kishini tashkil etgan. Bu shahar Eronning eng yirik sanoat markazlaridan biri hisoblanib, bir nechta UNESCOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan obyektlarga ega. Shahar koʻplab tarixiy yodgorliklari bilan mashhur boʻlib, oʻzining rassomligi, boy tarixi va betakror meʼmorchiligi bilan tanilgan.

Eronning aholisi boʻyicha toʻrtinchi yirik shahri Karaj boʻlib, 2019-yilda uning aholisi 2,1 million kishini tashkil etgan. Karaj Alborz viloyatining markazi hisoblanadi va Tehrondan 35 km gʻarbda, Alborz togʻlari etagida joylashgan. Karaj tobora Tehronga qoʻshilib, poytaxtning davomiga aylanib bormoqda.

Eronning aholisi boʻyicha beshinchi yirik shahri Sheroz (aholisi 1,57 million kishi) boʻlib, u mamlakat janubi-gʻarbida, moʻtadil iqlimli hududda joylashgan va ming yildan ortiq vaqt davomida mintaqaviy savdo markazi boʻlib kelmoqda. Sheroz qadimiy Eronning eng koʻhna shaharlaridan biri boʻlib, shoirlar, adabiyot va gullar shahri sifatida mashhur. Shuningdek, koʻpchilik eronliklar uni bogʻlar shahri deb atashadi, bundan tashqari u Eron elektron sanoatining yirik markazlaridan biri hisoblanadi.

Boshqa yirik shaharlar qatoriga Tabriz (aholisi 1,56 million), Qum (aholisi 1,2 million) va Ahvoz (aholisi 1,18 million) kiradi.

Yirik shaharlar roʻyxati

1996-yilgi Eronning aholi zichligi xaritasi

Eronda aholisi milliondan ortiq boʻlgan 10 ta yirik shahar yoki metropoliya mavjud.

№	Shahar	Aholi
1	Tehron	15,800,000
2	Isfahon	3,989,070
3	Mashhad	3,416,000
4	Karaj	2,512,737
5	Sheroz	1,800,000
6	Tabriz	1,773,023
7	Qum	1,260,000
8	Ahvoz	1,184,788
9	Kirmonshoh	1,083,833
10	Urmiya	1,000,000

100 000 dan ortiq aholi yashaydigan shaharlar

Quyidagi tartib bilan berilgan jadvalda 2016-yilda aholisi 100 000 nafardan koʻp boʻlgan Eronning eng gavjum shaharlari roʻyxati keltirilgan. Viloyat markazi boʻlgan shahar nomi qalin harflar bilan ajratib koʻrsatiladi.

№	Shahar	Viloyat	Rasmiy sanasi Asos Munitsipalitet	2016-yilgi aholini roʻyxatga olish	2011-yilgi aholini roʻyxatga olish	Oʻzgarish
1	Tehron	Tehron ustoni	1907	8 693,706	8 154,051	+6,62%
2	Mashhad	Razaviy Xuroson	1918	3 001,184	2 749,374	+9,16%
3	Isfahon	Isfahon ustoni	1907	1 961,26	1 756,126	+11,68%
4	Karaj	Alburz ustoni	1951	1 592,492	1 614,626	−1,37%
5	Sheroz	Fars ustoni	1907	1 565,572	1 460,665	+7,18%
6	Tabriz	Sharqiy Ozarbayjon	1907	1 558,693	1 494,988	+4,26%
7	Qum	Qum	1926	1 201,158	1 074,036	+11,84%
8	Ahvoz	Xuziston	1925	1 184,788	1 112,021	+6,54%
9	Kirmonshoh	Kirmonshoh viloyati	1912	946,651	851,405	+11,19%
10	Urmiya	Sharqiy Ozarbayjon	1928	736,224	667,499	+10,30%
11	Rasht	Gilon ustoni	1907	679,995	639,951	+6,26%
12	Zohidon	Siston va Balujiston ustoni	1938	587,73	560,725	+4,82%
13	Hamadon	Hamadon ustoni	1911	554,406	525,794	+5,44%
14	Kerman	Kirmon ustoni	1907	537,718	534,441	+0,61%
15	Yazd	Yazd viloyati	1926	529,673	486,152	+8,95%
16	Ardabil	Ardabil ustoni	1925	529,374	482,632	+9,68%
17	Bandar-Abbos	Hoʻrmuzgon ustoni	1925	526,648	435,751	+20,86%
18	Arok	Markaziy ustoni	1927	520,944	526,182	−1,00%
19	Islomshahr	Tehron ustoni	1978	448,129	389,102	+15,17%
20	Zanjon	Zanjon ustoni	1923	430,871	386,851	+11,38%
21	Sanandaj	Kurdiston ustoni	1928	412,767	373,987	+10,37%
22	Qazvin	Qazvin viloyati	1924	402,748	381,598	+5,54%
23	Xurramobod	Luriston	1931	373,416	348,216	+7,24%
24	Goʻrgon	Guliston ustoni	1925	350,676	329,536	+6,42%
25	Sari	Mozandaron ustoni	1927	347,402	296,417	+17,20%
26	Shahriyor	Tehron ustoni	1952	309,607	249,473	+24,10%
27	Qods	Tehron ustoni	1989	309,605	283,517	+9,20%
28	Koshon	Isfahon ustoni	1930	304,487	275,325	+10,59%
29	Malard	Tehron ustoni	1995	281,027	290,817	−3,37%
30	Dizpul	Xuziston	1920	264,709	248,38	+6,57%
31	Nishopur	Razaviy Xuroson	1931	264,375	239,185	+10,53%
32	Babol	Mozandaron ustoni	1925	250,217	219,467	+14,01%
33	Khomeyni Shahr	Isfahon ustoni	1932	247,128	244,696	+0,99%
34	Sabzevar	Razaviy Xuroson	1930	243,7	231,557	+5,24%
35	Golestan	Tehron ustoni	1996	239,556	259,48	−7,68%
36	Amol	Mozandaron ustoni	1933	237,528	219,915	+8,01%
37	Pakdasht	Tehron ustoni	1991	236,319	206,49	+14,45%
38	Najafobod	Isfahon ustoni	1931	235,281	221,814	+6,07%
39	Borujerd	Luriston	1935	234,997	240,654	−2,35%
40	Obodon	Xuziston	1924	231,476	212,744	+8,80%
41	Qarchak	Tehron ustoni	1976	231,075	191,588	+20,61%
42	Bojnord	Shimoliy Xuroson ustoni	1931	228,931	199,791	+14,59%
43	Varamin	Tehron ustoni	1941	225,628	218,991	+3,03%
44	Bushehr	Bushahr ustoni	1922	223,504	195,222	+14,49%
45	Saveh	Markaziy ustoni	1931	220,762	200,481	+10,12%
46	Qaem Shahr	Mozandaron ustoni	1935	204,953	196,05	+4,54%
47	Birjand	Janubiy Xuroson ustoni	1928	203,636	178,02	+14,39%
48	Nasimshahr	Tehron ustoni	1995	200,393	157,474	+27,25%
49	Sirjan	Kirmon ustoni	1936	199,704	185,623	+7,59%
50	Khoy	Sharqiy Ozarbayjon	1923	198,845	200,958	−1,05%
51	Ilam	Ilom ustoni	1936	194,03	172,213	+12,67%
52	Bukan	Sharqiy Ozarbayjon	1948	193,501	170,6	+13,42%
53	Shahr-e Kord	Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni	1931	190,441	159,775	+19,19%
54	Semnan	Simnon ustoni	1925	185,129	153,68	+20,46%
55	Fardis	Alburz ustoni	2013	181,174	181,174	0,00%
56	Maragheh	Sharqiy Ozarbayjon	1921	175,255	162,275	+8,00%
57	Shahin Shahr	Isfahon ustoni	1976	173,329	143,308	+20,95%
58	Malayer	Hamadon ustoni	1934	170,237	159,848	+6,50%
59	Mohobod	Sharqiy Ozarbayjon	1931	168,393	147,268	+14,34%
60	Saqqez	Kurdiston ustoni	1935	165,258	139,738	+18,26%
61	Bandar-e Mahshahr	Xuziston	1954	162,797	153,778	+5,86%
62	Rafsanjan	Kirmon ustoni	1935	161,909	151,42	+6,93%
63	Gonbad-e Kavus	Guliston ustoni	1934	151,91	144,546	+5,09%
64	Shahrud	Simnon ustoni	1925	150,129	140,474	+6,87%
65	Marvdasht	Fars ustoni	1950	148,858	138,649	+7,36%
66	Kamal Shahr	Alburz ustoni	1996	141,669	109,943	+28,86%
67	Jahrom	Fars ustoni	1925	141,634	114,108	+24,12%
68	Torbat-e Heydarieh	Razaviy Xuroson	1928	140,019	131,15	+6,76%
69	Marivan	Kurdiston ustoni	1957	136,654	110,464	+23,71%
70	Andimeshk	Xuziston	1956	135,116	126,811	+6,55%
71	Shahreza	Isfahon ustoni	1929	134,952	123,767	+9,04%
72	Zabol	Siston va Balujiston ustoni	1928	134,95	137,722	−2,01%
73	Yasuj	Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad ustoni	1970	134,532	108,505	+23,99%
74	Miandoab	Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni	1935	134,425	123,081	+9,22%
75	Khorramshahr	Xuziston	1925	133,097	129,418	+2,84%
76	Marand	Sharqiy Ozarbayjon	1929	130,825	124,323	+5,23%
77	Jiroft	Kirmon ustoni	1946	130,429	111,034	+17,47%
78	Bam	Kirmon ustoni	1937	127,396	107,131	+18,92%
79	Behbahan	Xuziston	1937	122,604	107,412	+14,14%
80	Dorud	Luriston	1949	121,638	99,499	+22,25%
81	Nazarobod	Alburz ustoni	2002	119,512	107,806	+10,86%
82	Mohammadshahr	Alburz ustoni	1996	119,418	100,519	+18,80%
83	Izeh	Xuziston	1958	119,399	117,093	+1,97%
84	Bandar-e Anzali	Gilon ustoni	1922	118,564	116,664	+1,63%
85	Andisheh	Tehron ustoni	2003	116,062	96,807	+19,89%
86	Iranshahr	Siston va Balujiston ustoni	1940	113,75	97,012	+17,25%
87	Fasa	Fars ustoni	1926	110,825	104,809	+5,74%
88	Borazjan	Bushahr	1928	110,567	95,449	+15,84%
89	Baneh	Kurdiston ustoni	1948	110,218	85,19	+29,38%
90	Chabahar	Siston va Balujiston ustoni	1950	106,739	85,633	+24,65%
91	Robat Karim	Tehron ustoni	1983	105,393	78,097	+34,95%
92	Kashmar	Razaviy Xuroson	1929	102,282	90,2	+13,39%
93	Shushtar	Xuziston	1927	101,878	106,815	−4,62%
94	Quchan	Razaviy Xuroson	1937	101,604	103,76	−2,08%
95	Lahijan	Gilon ustoni	1928	101,073	94,051	+7,47%
96	Ahar	Sharqiy Ozarbayjon	1944	100,641	92,608	+8,67%
97	Masjidi Sulaymon	Xuziston	1959	100,497	103,369	−2,78%
98	Torbat-e Jam	Razaviy Xuroson	1933	100,449	94,758	+6,01%

Viloyatlardagi eng katta shaharlar

Bu 2016-yilgi aholi roʻyxatiga olish maʼlumotlariga koʻra, 31 ta viloyatning eng yirik shaharlari roʻyxatidir..

Viloyat	Eng katta shahar	2-katta shahar	3-katta shahar	4-katta shahar
Tehron ustoni	Tehron	Eslamshahr	Shahriyor	Shahr-e Qods
Razaviy Xuroson	Mashhad	Nishopur	Sabzevar	Torbat-e Heydarieh
Sharqiy Ozarbayjon	Tabriz	Marogʻa	Marand	Ahar
Alburz ustoni	Karaj	Fardis	Kamalshahr	Nazarobod
Isfahon ustoni	Isfahon	Kashan	Khomeyni Shahr	Najafabad
Fars ustoni	Sheroz	Marvdasht	Jahrom	Fasa
Xuziston	Ahvoz	Dezful	Abadan	Mahshahr
Mozandaron ustoni	Sari	Babol	Amol	Qa'em Shahr
Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni	Urmiya	Khoy	Bukan	Mahabad
Kirmon ustoni	Kerman	Sirjan	Rafsanjan	Jiroft
Gilon ustoni	Rasht	Bandar-e Anzali	Lahijan	Langrud
Siston va Balujiston ustoni	Zohidon	Zabol	Iran Shahr	Chabahar
Kirmonshoh viloyati	Kirmonshoh	Eslamabad-e Gharb	Javanrud	Kangavar
Luriston	Khorramabad	Borujerd	Dorud	Aligudarz
Hamadon ustoni	Hamadon	Malayer	Nahavand	Asadabad
Guliston ustoni	Goʻrgon	Gonbad-e Kavus	Bandar Torkaman	Ali Abad
Kurdiston ustoni	Sanandaj	Saghez	Marivan	Baneh
Hoʻrmuzgon ustoni	Bandar-Abbos	Minab	Keshm	Kish
Markaziy ustoni	Arok	Saveh	Xumayn	Mahallat
Ardabil ustoni	Ardabil	Parsabad	Meshkinshahr	Khalkhal
Qazvin	Qazvin	Alvand	Mohammadiyeh	Takestan
Qum	Qom	Qanavat	Jafariyeh	Kahak
Yazd viloyati	Yazd	Meybod	Ardakon	Bafq
Zanjon ustoni	Zanjan	Abhar	Khorramdareh	Qidar
Bushahr	Bushehr	Borazjan	Bandar Ganaveh	Bandar Kangan
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni	Shahrikurd	Borujen	Lordegan	Farrokhshahr
Shimoliy Xuroson ustoni	Bojnord	Shirvon	Esfarayen	Ashkhaneh
Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad ustoni	Yasuj	Dogonbadan	Dehdasht	Likak
Janubiy Xuroson ustoni	Birjand	Ghayen	Tabas	Ferdows
Simnon ustoni	Semnan	Shahrud	Damghan	Garmsar
Ilom ustoni	Ilam	Dehloran	Eyvan	Abdanan

Gallereya

• 
  1. Tehron, Tehron ustoni
• 
  2. Mashhad, Xuroson Razaviy ustoni
• 
  3. Isfahon, Isfahon ustoni
• 
  4. Karaj, Alborz ustoni
• 
  5. Sheroz, Fars ustoni
• 
  6. Tabriz, Sharqiy Ozarbayjon ustoni
• 
  7. Ahvoz, Xuziston ustoni
• 
  8. Qom, Qum ustoni
• 
  9. Kirmonshoh, Kirmonshoh ustoni
• 
  10. Urmiya, G‘arbiy Ozarbayjon ustoni
• 
  11. Rasht, Gilan ustoni
• 
  12. Zohidon, Seyiston va Balujiston ustoni

Yana qarang

• Eron viloyatlari boʻyicha shaharlar roʻyxati
• Osiyodagi shaharlar roʻyxatlari

Adabiyotlar

• Laurence Lockhart. Persian Cities, London, 1960. OCLC 1370385. 
• Fredy Bemont. Les Villes de l'Iran (fr). OCLC 489929494.  1969–1973
• Michael E. Bonine (1979). "Morphogenesis of Iranian Cities". Annals of the Association of American Geographers 69 (2): 208–224. doi:10.1111/j.1467-8306.1979.tb01252.x. 
• Heinz Gaube. Iranian Cities. New York University Press, 1979. ISBN 0814729711. 
• Fisher, William Bayne; Avery, P.; Hambly, G. R. G.; Gershevitch, Ilya; Melville, C. „Traditional Iranian City in the Qajar Period“, . From Nadir Shah to the Islamic Republic. Cambridge University Press, 1991 — 542+-bet. ISBN 9780521200950. 
• Masoud Kheirabadi. Iranian Cities: Formation and Development. Syracuse University Press, 2000. ISBN 978-0-8156-2860-6. 
• Eckart Ehlers (2011). "Cities: Modern Urbanization and Modernization in Persia". Encyclopædia Iranica. http://www.iranicaonline.org/articles/cities-iv.