Kontent qismiga oʻtish

Ernest Brooks

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Ernest Brooks
A clean-shaven man, around 40 years old but with a young-looking face. He is wearing a World War I uniform, with Brodie helmet and respirator pack. In the background is a shelter constructed out of sandbags.
Brooks tax. 1917
Tavalludi 23-fevral 1876-yil
Draycott Moor, Faringdon, Angliya
Fuqaroligi Birlashgan Qirollik
Kasbi Fotograf
Mashhur ishlari Birinchi Britan urush fotografi
Bolalari 2
Mukofotlari Order of the Crown
Croix de Guerre

Ernest Brooks (1876-yil 23-fevral — 1957) — britaniyalik fotograf boʻlib, asosan Birinchi jahon urushi davrida olgan harbiy suratlari bilan tanilgan. Ernest Britaniya qurolli kuchlari tomonidan tayinlangan ilk rasmiy fotograf hisoblanadi. Brooks 1915—1918-yillar oraligʻida bir necha ming surat muallifi boʻlgan. Bu esa urush paytida olingan barcha Britaniya rasmiy suratlarining oʻndan bir qismidan koʻprogʻini tashkil etgan. Uning asarlari koʻpincha portret va rasmiy suratlardan iborat boʻlsa-da, baʼzi anʼanaviy boʻlmagan tasvirlari siluetdan oʻziga xos foydalanishi bilan ajralib turgan. Brooks urushdan oldin va keyin Qirollik oilasining rasmiy fotografi sifatida faoliyat yuritgan, biroq 1925-yilda nomaʼlum sabablarga koʻra bu lavozimdan chetlashtirilgan va barcha rasmiy unvonlaridan mahrum qilingan.

Hayotining dastlabki davrlari

Brooks 1876-yilning 23-fevralida Faringdon yaqinidagi Draycott Moorda tavallud topgan. Otasi ishchi dehqon boʻlgan[1]. U Berkshiredagi Winsdor shahrida voyaga yetgan. Keyinchalik otasi u yerdagi Windsor Great Parkida ishlagan vaqtlarda Brooks qirollik oilasi aʼzolari bilan yaqin aloqa oʻrnatgan[2].

1890-yilda maktabni tugatgach, mulkdorlar qoʻl ostida xizmatkor sifatida ishlay boshlagan. Uning vazifalaridan biri Lord Kitchener tomonidan qirolicha Viktoriyaga sovgʻa qilingan xachirga qarash boʻlgan. 1892-yilda 3-Dragoon gvardiyasida xizmat vazifasini boshlagan. Keyinchalik, armiyadan ketganidan soʻng, koʻngilli sifatida Glamorganshire otliq qoʻshini safiga qoʻshilgan[3].

Faoliyati

Uning fotograf sifatida ilk faoliyati 3-baron Vivian Hussey Vivianning bevasi ledi Vivian xonadonidan boshlangan. Ledi Vivianning egizak qizlarining har birida kamera boʻlib, Brooksga ular olgan suratlarning tasmalarini chiqarish vazifasi topshirilgan. Brooks oʻziga toʻlangan haftalik ish haqidan oʻziga foto apparati sotib olgan. Uning birinchi portreti agentlik orqali bir nechta gazetalarga sotilgan va bu unga yetti gineya daromad keltirgan[4].

Brooks fotograflik orqali oʻzini-oʻzi taʼminlay olishi mumkinligini tushunib yetgach, ledi Viviana xonadonidagi faoliyatini tugatgan. Windsorga qaytib kelib, u yerda mustaqil ravishda gazetada fotograf boʻlib ishlagan. Qirollik xonadonidagi aloqalaridan foydalanib, suratga olmoqchi boʻlgan shaxslariga yaqinlashish imkoniyatiga ega boʻlgan. Qisqa muddat ichida, Brooks Qirollik oilasining rasmiy suratchisiga aylangan. 1906-yilda u malika Enaning qirol Alfonso XIII bilan nikohidan oldingi birinchi rasmiy portretini suratga olgan[5].

Brooksning fotosuratlari Daily Mirror va Manchester Guardian kabi koʻplab gazetalarda chop etilgan[6][7][8]. Har bir fotosurat taxminan 10 shillling narxda sotilgan[9].

1910-yilning oxirida u Konnot gersogi bilan Janubiy Afrikaga safar uyushtirgan. Keyingi yili esa qirol George V bilan birga Dehli Durbarida ishtirok etish uchun Hindistonga joʻnab ketgan. U yerda Brooks qirolning yoʻlbars ovidagi hamda rasmiy tadbirlardagi suratlarini olish imkoniyatiga ega boʻlgan[10]. Hindistondan qaytgach, Londondagi Bukingem saroyi yaqinida oʻz studiyasini ochgan[11]. Shu bilan birga, oʻzining qirol va qirolichaning rasmiy fotografi sifatida faoliyatini davom ettirgan[12].

Birinchi jahon urushi davri

Birinchi jahon urushi boshlanganidan soʻng 1915-yil 25-yanvarda Qirollik dengiz koʻngillilari rezervida xizmat qila boshlagan[13]. Gallipoli qirgʻoqlariga qoʻnish rejalashtirilayotganda, urush muxbirlardan biri boʻlgan Winston Cherchill (oʻsha paytda Admirallikning Birinchi Lordi) ekspeditsiya kuchlariga jurnalistlar va fotosuratchilar hamrohlik qilishini buyurgan. Brooks harbiy formadagi professional fotograf sifatida Admirallikning rasmiy fotografi etib tayinlangan. 1916-yil mart oyida u Admirallikdan Harbiy vazirlikka oʻtkazilgach, unga faxriy ikkinchi leytenant unvoni berilgan. Keyinchalik esa Brooks Gʻarbiy front uchun rasmiy fotograf etib tayinlangan[14].

Brooks Somme jangini tasvirga olgan yagona professional fotograf edi. U birinchi kun hujumini Beaumont Hamel yaqinidagi front chizigʻi xandaqlardan turib suratga olgan[15]. 1917-yilda Belgiya ordenining ritsar unvoniga sazovor boʻlgan[16]. 1918-yilda Brooks Italiya harbiy yurishlari va dengiz harakatlarini tasvirga olgan[17]. Ayni shu yili unga Fransiyaning Harbiy xoch (Croix de Guerre) ordeni topshirilgan[18].

Urushdan keyingi yillar

Keyinchalik u qirollik xizmatiga qaytgan. 1919-yildaKanada va Amerika Qoʻshma Shtatlari hamda 1920-yilda Avstraliya boʻylab gastrol safarida Wales shahzodasiga hamrohlik qilgan[19]. Mashhur aktrisalardan biri Mildred Harris Chaplin suratga tushish uchun oʻzini mahalliy amaldorning jiyani deb tanishtirgan. Boshqa biri esa Brooksga rasmga olish ishlarini tashkillashtirish uchun ming dollar pora taklif qilgan. Brooks bunga deyarli rozi boʻlganini tan olgan, biroq shahzodani xafa qilishdan choʻchib soʻnggi lahzada fikridan qaytgan. U sayohat paytida shahzodaning hammomdagi suratini olgan. Surat eʼlon qilingach, George V buni nomunosib deb baholagan. Natijada Brooks bu ishi uchun jazolangan[20].

1925-yil may oyida uning qirollik fotografi lavozimiga tayinlanishi nomaʼlum sabablarga koʻra bekor qilingan[21][22]. Ushbu voqea Britaniya matbuotida keng yoritilgan, biroq birorta gazeta qoʻshimcha tafsilotlarni keltirib oʻtmagan. Bu hodisa uning aprel oyida oʻtkazilgan xalqaro xokkey oʻyini paytida yosh ayolga nisbatan nojoʻya xatti-harakati uchun hibsga olinishi va sudlanishi bilan bogʻliq boʻlgan. Brooks qamoqdan 8 funt sterling miqdorida jarima toʻlash evaziga ozod etilgan[23]. Oʻsha yilning oxirida, u Amerika McClure jurnalida „Kings, Princes, Governors“ nomli bir qator maqolalarni nashr etgan, ularda qirollik sudining „samimiy latifalari“ berilgan[24].

1926-yilda Brooks bankrotlikka uchragan, biroq, fotograf sifatida ishini davom ettirgan[25]. 1928-yilda esa Grosvenor maydonidagi ziyofat tashqarisida tartibsizlik qilganlikda ayblanib, sudlangan. Brooks uy bekasi bilan tanish ekanligini va ziyofatni suratga olish uchun taklif etilganini taʼkidlagan[26]. Uning fotojurnalistikadagi faoliyati kamida 1936-yilgacha davom etgan[27]. 1939-yildagi Milliy roʻyxatga koʻra, xotini va ikki qizi bilan Claphamda istiqomat qilgan[28].

Keyinchalik Brooks rafiqasi bilan Hendonga koʻchib oʻtgan va u yerda 1957-yil vafotigacha yashagan[29].

Uslub va merosi

Brooksning urush davridagi ishlarining koʻp qismi texnik jihatdan anʼanaviy hisoblangan[30][31]. Shuningdek, baʼzan askarlarni okopdagi faoliyati aks etgan holatlarni suratga tushirgan. Biroq, u jang fotosuratlarini hech qachon soxtalashtirilmasligi kerakligi haqida „Bizga buni qilmaslik boʻyicha qatʼiy koʻrsatmalar berilgan — biz buni hech qachon qilmaganmiz“ deya qatʼiy taʼkidlagan. Brooks siluetlardan foydalanib, dramatik tasvirlar yaratishni yoqtirgan. Bunday tasvirlarda askarlar tepalik boʻylab yorugʻlikka qarshi yurayotgani koʻrsatilgan. Alohida shaxslarni tanib olish qiyin boʻlgan bu tasvirlar asosan urushning nomsiz qahramonlarini tasvirlash uchun ishlatilgan[32].

Brooks britaniyalik birinchi va uzoq muddat faoliyat koʻrsatgan urush fotografi hisoblanadi. Faoliyati davomida 4400 dan ortiq surat olgan[33]. Bu esa urushdagi barcha rasmiy fotosuratlarning 10 foizidan koʻprogʻini tashkil etgan[34]. Brooks fotosuratlarining katta toʻplami hozirda Imperial War muzeyida saqlanmoqda. Boshqa bir toʻplami esa Earl Haigning hujjatlari tarkibiga qoʻshilgan boʻlib, Shotlandiya Milliy kutubxonasida saqlanmoqda. Har ikkala toʻplam ham raqamlashtirilgan[35].

Uning qirollik oilasidagi urushdan oldingi faoliyati davomida olgan bir nechta rasmiy tasvirlari Milliy portret galereyasida saqlanib kelinmoqda. Ular orasida Dehli Durbarida, Konnot shahzodasi Artur va malika Aleksandralarning toʻyida suratga olingan portretlari bor[36]. Shu jumladan, yosh shahzoda Jonning 1913-yilda suratga olingan ikkita portreti ham mavjud[37].

Manbalar

  1. ↑ Draycott Moor is taken from the 1881 census; in later censuses he often gave Kingston Bagpuize. The date of birth is given as 23 February 1876 in the 1939 Register, and his reported ages match this in all available censuses, but in his Royal Naval service record he dropped two years and gave his birth as 23 February 1878.
  2. ↑ Brooks (1921), p. 204
  3. ↑ Brooks (1921), p. 204. His service with the Glamorganshire Yeomanry began before 1902 — he marched in the 1902 Coronation procession — and likely in 1901; Brooks mentions in passing that he had „Regimental Number 1“, and this appears to have been assigned in 1901.
  4. ↑ Brooks (1921), pp. 204-5. The identification of the Vivian household („a lady of quality“) is based on the twins being Maids of Honour to Queen Alexandra, which is referred to by Brooks.
  5. ↑ Brooks (1921), pp. 205-07.
  6. ↑ Carmichael, p. 36
  7. ↑ The Guardian carried a photograph of the „Kingʻs Children at Balmoral“, 22 September 1910; this is the first picture in their files attributed to Brooks.
  8. ↑ Brooks (1921), p. 209
  9. ↑ Brooks (1921), p. 206
  10. ↑ Brooks (1921), pp. 207-8
  11. ↑ Brooks (1921), p. 208
  12. ↑ London telephone directory for January 1914, p. 131; 1915, p. 101
  13. ↑ „Royal Naval Volunteer Reserve: Records of Service, WW1—Image details—Brooks, Ernest“. DocumentsOnline. The National Archives. Qaraldi: 2009-yil 7-avgust.
  14. ↑ Carmichael, p. 48
  15. ↑ Carmichael, p. 49
  16. ↑ „No. 30302“. The London Gazette (Supplement). 21 September 1917. 9862-bet.
  17. ↑ Bourne, p. 40; Carmichael, p. 66
  18. ↑ „No. 30568“. The London Gazette. 8 March 1918. 3095-bet.
  19. ↑ Brooks (1921), p. 211
  20. ↑ Brooks (1921), p. 212
  21. ↑ The Times, 6 May 1925; p. 19
  22. ↑ „No. 33044“. The London Gazette. 5 May 1925. 3025-bet.
  23. ↑ „Hockey Match Scene“ (1925-yil 7-aprel), s. 4.
  24. ↑ „Publications“ (1925-yil 11-sentyabr), s. 6.
  25. ↑ „No Assets“ (1926-yil 21-may), s. 4.
  26. ↑ „Scene at a Ball: Press Photographer who was Ejected“ (1928-yil 13-iyul), s. 5.
  27. ↑ There are two photographs of this event credited to Brooks in the Hulton Press Library; nos. 2666173 and 3355372 at Getty Images.
  28. ↑ „1939 England and Wales Register – London, Wandsworth, AXRD“. ancestry.co.uk. Ancestry. Qaraldi: 2020-yil 28-may.
  29. ↑ „Ernest Brooks, photographer at Historic Camera“. historiccamera.com.
  30. ↑ Carmichael, p. 39
  31. ↑ Carmichael, pp. 61–63
  32. ↑ Carmichael, p. 63
  33. ↑ Bourne, p.40
  34. ↑ Carmichael, p. 142
  35. ↑ „Photographers > Ernest Brooks“. National Library of Scotland. Qaraldi: 2026-yil 5-yanvar.
  36. ↑ „Ernest Brooks – National Portrait Gallery“ (en). npg.org.uk. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
  37. ↑ Two portraits of the prince attributed to Brooks are held in the Hulton Press Library; nos. 3304766 and 3305272 at Getty Images. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ernest_Brooks&oldid=420104" dan olindi