Enn Sallivan
| Enn Sallivan |
|---|
Enn Sallivan (Enni Sallivan, Joanna Mansfild Sallivan Meysi ,inglizcha: Anne Sullivan); 1866-yil 14-aprel - 1936-yil 20-oktyabr) amerikalik pedagog. U Xelen Kellerning oʻqituvchisi sifatida tanilgan.
Besh yoshida Sallivan traxoma kasalligidan aziyat chekdi, koʻz infeksiyasi uni koʻrish,yozish va oʻqish imkoniyatlarini chekladi. U Perkins koʻzi ojizlar maktabini tamomlagan va u yerda 20 yoshida Helen Kellerning oʻqituvchisi boʻlgan.
Biografiyasi
Enn Sallivan Fiding-Hils[en](Massachusets) shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi Tomas Sallivan va Elis Koelsi kambagʻal irlandiyalik fermerlar boʻlib, 1847-yilda ocharchilik sababli vatanlarini tark etishgan. Enn Sallivanning otasi juda koʻp ichgan va uni tez-tez xafa qilgan, ammo u unga Irlandiya urf-odatlari va folklorini oʻrgatgan. Enn sakkiz yoshga toʻlganda, onasi sil kasalligidan vafot etgan va oʻn yoshida otasi Tyuksberi (Massachusets shtati) shahridagi bolalar uyiga tashlab ketgan. Sallivan butun vaqtini nogiron ukasi Jimmi bilan oʻtkazdi (u onasi kabi sil kasalligidan aziyat chekgan), ammo Jimmi bolalar uyida vafot etgan.
Enn Sallivan uch yoshida koʻrish bilan bogʻliq muammolarga duch keldi, besh yoshida u traxoma (koʻpincha koʻrlik bilan tugaydigan koʻz kasalligi) bilan kasallangan. Tewksbury Asylum kasalxonasida bir qator operatsiyalar muvaffaqiyatsiz yakunlangan. Shundan soʻng, katolik ruhoniysi va Barbara (Father Barbara) ismli yaqin atrofdagi kasalxonaning ruhoniysi ishtirokida u Bostondagi bolalar uyida yana ikkita operatsiyani oʻtkazdi. Biroq, bundan keyin ham uning koʻrishi yaxshilanmadi.Koʻrish oʻtkirligi xiralashdi. Operatsiyalardan soʻng Sallivan oʻz xohishiga koʻra Tyuksberiga qaytdi. Toʻrt yil oʻtgach,1880-yilda u Perkins koʻzi ojizlar maktabiga oʻqishga kirdi va u yerda yana operatsiya qilindi va koʻrish qobiliyatini qisman tikladi.1886-yilda oʻqishni tugatgandan soʻng, Perkins koʻzi ojizlar maktabi direktori Maykl Onanes uni Xelen Kellerga dars berishga taklif qilindi.
U kar-koʻr Xelen Kellerga imo-ishora tilida narsalarning nomlarini kaftidan oʻrgatdi.1888-yilda ular birgalikda Perkins maktabiga, keyin Nyu-Yorkdagi Rayt-Xumason karlar maktabiga, keyinchalik Kembrij qizlar maktabiga va nihoyat Radklif kollejiga borishdi. Keller 1904-yilda Radklifni tugatgan va shundan soʻng ular Wrentham (Ventham, Massachusets shatati)ga koʻchib oʻtishgan.
1905-yilda Enn Sallivan Garvard universiteti professori Jon A.Meysiga turmushga chiqdi, u Kellerga tarjimai holini yozishda yordam berdi. Bir necha yil oʻtgach, ularning turmushi buzilib keta boshladi. 1914-yilga kelib ular ajralishdi, garchi ular hech qachon rasman ajralishmagan. Sallivan Keller bilan oʻz uyida qoldi va sayohatlarida unga hamrohlik qildi. 1935-yilda Enn Sallivan butunlay koʻr boʻlib qoldi.
U 1936-yil 20-oktyabrda Nyu-Yorkda vafot etdi. Jasad kuydirildi, kullari Vashingtonga koʻmildi, keyinroq uning shogirdi Xelen Kellerning kuli yaqin atrofga qoʻyildi.
Mukofotlari
1932-yilda Keller va Sallivan Shotlandiya ta'lim institutining faxriy stipendiyalari bilan taqdirlandilar. Shuningdek, ular Templ universitetining faxriy unvonlari bilan taqdirlanganlar.
1955-yilda Keller Garvard universitetining faxriy unvoni bilan taqdirlandi va 1956-yilda Perkinsdagi direktorning uyi Keller-Masi uyi deb nomlandi.
2003-yilda Enn Sallivan Milliy ayollar shon-sharaf zaliga kiritildi.