Kontent qismiga oʻtish

Elham Yusufyan

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Elham Yusufyan (forscha: الهام یوسفیان) — eronlik inson huquqlari boʻyicha advokat va nogironlar huquqlari himoyachisi. U International Disability Alliance (IDA) hamda Xalqaro qochoqlarga yordam loyihasi tashkilotlarida faoliyat yuritgan. Yusufyan iqlim oʻzgarishi boʻyicha tadqiqot va rejalashtirishda nogironligi boʻlgan shaxslarni qamrab olish tarafdori sifatida kampaniyalar olib boradi.

Hayoti

Elham Yusufyan Eronda tugʻilgan. Uning koʻzi ojiz[1]. Yusufyan London iqtisodiyot maktabi (LSE) universitetida inson huquqlari huquqi boʻyicha magistr darajasini olgan[2]. Universitetni tamomlagach, u Eronda jinoyat huquqi va oila huquqi sohasida advokatlik qilgan[3][4].

Yusufyan 2008-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nogironlar huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiyasini Eron hukumati tomonidan qabul qilinishi tarafdori boʻlgan[2][3]. U Eronda nogironlar huquqlari buzilishlarini hujjatlashtirish ishlariga rahbarlik qilgan[2][5] hamda 2015-yilgacha Daniya qochqinlar kengashi tashkilotida himoya boʻyicha xodim sifatida Erondagi afgʻon qochqinlari bilan ishlagan[4].

2015-yilda Yusufyan AQShning Nyu-York shahriga koʻchib oʻtgan[2]. 2019–2023-yillarda u International Disability Alliance (IDA) tashkilotida inklyuziv gumanitar harakatlar va ofatlar xavfini kamaytirish boʻyicha maslahatchi boʻlib ishlagan[2]. Ushbu tashkilot nogironligi boʻlgan shaxslarni ifodalovchi 1 100 dan ortiq tashkilotlardan iborat global tarmoqdir[6]. 2024-yilda Yusufyan AQShdagi notijorat Xalqaro qochoqlarga yordam loyihasi tashkilotiga nogironlik inklyuziyasi va qulayliklar boʻyicha direktor sifatida qoʻshilgan[7]. U gumanitar harakatlarda nogironligi boʻlgan shaxslarni qamrab olish boʻyicha Reference Group hamraisi hisoblanadi[8].

Yusufyan interseksionallik va nogironlikni qamrab oluvchi iqlim oʻzgarishi tadqiqotlari hamda rejalashtirish zarurligini taʼkidlagan, chunki iqlim oʻzgarishi nogironligi boʻlgan shaxslarga nomutanosib darajada taʼsir koʻrsatadi[9][10][11][12]. U xalqaro tadbirlardagi qulayliklarning yetishmasligini tanqid qilgan, jumladan 2022-yilgi BMT ning iqlim oʻzgarishlari (COP27) konferensiyasida rezolyutsiya loyihalarini oʻqish qiyin boʻlganini aytgan[13]. Shuningdek, u konferensiyadagi „Disability Inclusion in Climate Action“ mavzusidagi yon tadbirda nutq soʻzlagan[14]. 2022-yilgi BMT ning iqlim oʻzgarishlari konferensiyasi (COP28) davomida u Adolatli oʻtish yoʻllari boʻyicha ish dasturida nogironligi boʻlgan shaxslarni qamrab olishni targʻib qilgan paneldagi uch nafar maʼruzachidan biri boʻlgan[15].

Yusifiyon 2024-yil mart oyida Xalqaro qochoqlarga yordam loyihasi tashkilotiga nogironlik inklyuziyasi va qulayliklar boʻyicha direktor sifatida qoʻshilgan. 2025-yilda u Rossiya-Ukraina urushi davrida nogironligi boʻlgan shaxslar uchun yuzaga kelgan „inqiroz ichidagi inqiroz“ haqida gapirgan[16]. U Common Dreams nashrida Amerikadagi nogiron qochqinlar hayoti haqida maqolalar yozgan[17].

Mukofotlar

Yusufyan 2023-yilda BBCning 100 ayoli roʻyxatiga kiritilgan[6].

Manbalar

  1. ↑ #110 - Inclusive Futures: Disability and Climate Advocacy (Elham Youssefian).
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Elham Youssefian“. Center for Human Rights in Iran (2025-yil 18-mart). Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Legal Challenges Facing Iran's 'Woman Life Freedom' Movement“. Center for Human Rights in Iran (2023-yil 30-avgust). Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Elham Youssefian“ (en). International Refugee Assistance Project. Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  5. ↑ بیانیه گروهی از وکلا به یونیسف درگفت‌وگو با الهام یوسفیان.
  6. ↑ 6,0 6,1 „BBC 100 Women 2023: Who is on the list this year?“ (en-GB). BBC News. Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  7. ↑ „Elham Youssefian“ (en). World Bank Live. Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  8. ↑ „Leaving no one behind: recommendations for inclusive and impartial humanitarian action“ (en-gb). ODI: Think change. Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  9. ↑ Pring, John „Ground-breaking event and report could be 'catalyst' for COP 26 action on disability“ (en-GB). Disability News Service (2021-yil 28-oktyabr). Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  10. ↑ Tran, Lina „The world's climate plans overlook people with disabilities“ (en-us). Grist (2022-yil 13-iyun). Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  11. ↑ Jodoin, Sébastien; Buettgen, Alexis; Groce, Nora; Gurung, Pratima; Kaiser, Carlos; Kett, Maria; Keogh, Mary; Macanawai, Setareki S. et al. (6 March 2023). "Nothing about us without us: The urgent need for disability-inclusive climate research" (en). PLOS Climate 2 (3): e0000153. ISSN 2767-3200. https://journals.plos.org/climate/article?id=10.1371/journal.pclm.0000153. Qaraldi: 22 March 2025. Elham Yusufyan]]
  12. ↑ Johnson, Ceridwen „Ensuring inclusion of persons with disabilities and older people in climate action through sustainable assistive technology“ (en-US). ATscale (2023-yil 11-dekabr). 2025-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  13. ↑ Ruehl, Isabel „How people with disabilities fought for formal recognition at COP27“ (en-us). Grist (2022-yil 22-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  14. ↑ Hakkarainen, Doris „Agency and authentic inclusion of persons with disabilities must be strengthen in climate action, argues panellists at COP27 side-event“ (en-US). Finnish Development NGOs (2022-yil 15-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  15. ↑ „Promoting the inclusion of persons with disabilities at COP28“ (en). SPARK Inclusive Rural Transformation (2024-yil 30-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  16. ↑ Trew, Bel „Used as human shields, starved and under fire: The horrors people with disabilities face in Putin's war“ (en-GB). Yahoo News (2025-yil 5-fevral). Qaraldi: 2025-yil 31-iyul.
  17. ↑ Youssefian, Elham „Opinion: The Last beacon of Hope Is Failing Refugees With Disabilities“ (en). Common Dreams (2025-yil 20-aprel). Qaraldi: 2025-yil 31-iyul. 


"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Elham_Yusufyan&oldid=413635" dan olindi