Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Эл Карак

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Иордания
1140–{{{еар_энд}}}
Расмий тил(лар) араб тили
Етакчилар
• 
Муҳаммад Майта
Тарих  
• Асос солинган
1140
View from Karak
Эл-Карак атрофидаги типик ландшафт. Қал'адан ко'риниш.
Kerak tantawi
Эл-Каракдаги қал'адан атрофнинг ко'риниши. Яхши об-ҳавода, бу ердан сиз шаҳарнинг г'арбий қисмида жойлашган О'лик денгизнинг (Исроил) қарама-қарши қирг'ог'ини ко'ришингиз мумкин.

Эл-Карак (арабча: الكرك‎‎ Иордания ғарбида жойлашган шаҳар, Ал-Карак губернаторлигининг маъмурий маркази ва энг йирик аҳоли пунктидир. Аммон шаҳридан 140 км жанубда шоҳлар савдо йўлида жойлашган Ал-Карак бир вақтлар Қуддус Қироллиги таркибига кирган. Шаҳар денгиз сатҳидан 1000 метр баландликда жойлашган салибчилар қалъаси атрофида ривожланган, ундан Ўлик денгизни осонгина кўришингиз мумкин. Аҳолининг сони 2008чи йилга кўра 22581га етган.

Географияси

Жисмоний жойлашуви

Шаҳар Иорданиянинг ғарбий қисмида, Ўлик денгиз ва Исроил чегарасидан бир оз масофада жойлашган. Шаҳар ландшафт ҳудудида жойлашган бўлиб, у шимолдан води ал-Мужиб, жанубдан ал-Ҳаса водиси ва ғарбдан Ўлик денгиз билан чегараланган. Бу ҳудуд қуруқ ва иссиқ водийлар билан кесилган жуда қўпол эрдир. Тупроқлари қўнғир ва бўз-қўнғир, бутали даштларга хос. Ушбу ландшафт ҳудудининг номларидан бири - Ар. Бундан ташқари яна шунга ўхшаш 100 лаб жойлар мавжуд.

Эл-Қарак учбурчак платода жойлашган, у атрофдан 300-400м дан баландроқ кўтарилади.Плато табиий келиб чиқиши ва шу номдаги вади ёки қуруқ водийнинг бир қисмидир (арабча: wāдīс‎‎ "водий"). Шаҳар платонинг жанубий қисмида жойлашган бўлиб, шакли жанубга торайиб боради. Шундай қилиб, шаҳар уч томондан тик ён бағирлари билан ўралган.

Эл Каракнинг иқлими одатда Ўрта эр денгизи - ёғингарчиликнинг кўп қисми қишда тушади. Иқлими қурғоқчил, кам ёғингарчилик - йилига 200–300 мм.Шаҳар денгиз сатҳидан тахминан 1000м баландликда жойлашганлиги сабабли қиши анча салқин ва шамолли, вақти-вақти билан қор ёғади. Январнинг ўртача ҳарорати 10 га яқин °C, июлда -28°.

Иқтисодий ва географик жойлашуви

Эл-Каракнинг жанубида иккита кичик шаҳарча жойлашган: кимё ишлаб чиқаришга ихтисослашган Эс-Сафия (биринчи навбатда, калийли ўғитлар) ва цемент ишлаб чиқариладиган Ал-Тафила.Шаҳарнинг шарқида Иордания муҳим транспорт марказлари, шимолда (140–160 км) мамлакатнинг асосий саноат зонаси- Амман ва Эз-Зарқа жойлашган. Эл-Каракнинг иқтисодий ва географик ҳолатидаги муҳим элемент унинг Исроилга яқинлиги бўлиб, денгиз орқали шаҳарга маҳсулот экспорти ва импорти амалга оширилади.Эл-Карак суғорма деҳқончилик зонасида.

Йигирманчи аср

Биринчи жаҳон урушидан кейин ал-Карак қисқа муддатли Сурия қироллигининг жанубий вилояти таркибига кирди.У йиқилганидан сўнг, Эл-Карак франсузлар қўлига ўтди ва 1920-йил июл ойида маҳаллий қабилалар уни Мўаб араб давлатининг (Мўаб араб ҳукумати) мустақил ҳудуди деб эълон қилди ва Руфайфан ал -Мажали бошчилигида.1921-йилда бу ҳудуд Трансиордания амирлигига айланди. Эл-Қарак ўзининг мудофаа функсияларини йўқотади ва кейинги 60-65 йил давомида қишлоқ хўжалиги марказига айланади.ХХ асрнинг 90-йилларида Эл-Каракка қизиқиш яна намоён бўла бошлади: 90-йилларда Эл-Карак ўзини Иорданияда муҳим туристик марказ сифатида кўрсата бошлади; 1999-йилда эса АҚШ ёрдамида шаҳар атрофида эркин иқтисодий зона ташкил этилди.Бу икки воқеа шаҳарнинг янада ривожланишига туртки бўлди.

EconomJordan
Ал-Каракнинг Иордания иқтисодиётидаги о'рни

Ал-Карак, бошқа тўққиз шаҳар билан бир қаторда, Иорданиянинг махсус саноат зонаси (Қорак саноат мулки).1985 - йилда Иордания ҳукумати инфратузилмани, саноатни ривожлантириш ва хусусий капитални жалб қилиш учун шарт-шароитларни яратиш учун саноат эрларини ажратди. Бироз вақт ўтгач, Иордания ва Қўшма Штатлар ўртасида келишув имзоланди, унга кўра саноат зонасида (жумладан, Ал-Каракда) ишлаб чиқарилган товарлар АҚШ бозорига солиқлар ва акцизларсиз етказиб бериш имкониятига эга.

Ал-Ҳусайн Бин Абдуллоҳ ИИ саноат мулки (маркази Ал-Каракда) 1999-йил октабр ойида Иордания Индустриал Эстатес Cорпоратион (ЖИЭC) кўмагида ташкил этилган. 2003-йилда Эл-Қарак саноат зонасидан экспорт ҳажми катта даражада ошди (2002 йилдаги 75 миллион долларга нисбатан 2003-йилда экспорт 100 миллион долларни ташкил этди). 2008-йилнинг биринчи чорагида ушбу соҳада янги рўйхатдан ўтган компаниялар сони 400% га ошди.

Қишлоқ хўжалиги

Эл-Қоракка туташ ҳудудда суғорма деҳқончилик анча жадал ривожланмоқда. Бу ерда асосан буғдой ва арпа етиштирилади, маҳаллий шароитда зайтун ва узум етиштириш ҳам кенг тарқалган. 2007-йилда Ал-Карак губернаторлигида 7388 тонна буғдой етиштирилди. Аҳолининг 70% га яқини қишлоқ хўжалигида банд. Эл-Қоракнинг ўзида донни қайта ишлаш, қайта ишлаш ва сақлаш, ун ва нон маҳсулотлари ишлаб чиқариш, уларни қайта тақсимлаш ва сотиш амалга оширилмоқда. Қишлоқ хўжалигини барқарор сув билан таъминлаш учун систерналар қурилади ёки баҳорда ал-Қарак водисидан сув тортиб олинади.

Туризм

Шаҳар ва унинг атрофидаги барча ишлаб чиқариш Эл-Қорак иқтисодиётининг асосий тармоғи - туризм сектори учун зарур бўлган барча нарсаларни таъминлашга қаратилган.Ҳозирги пайтда шаҳарда сайёҳлик бизнеси жадал ривожланмоқда ва биринчи навбатда, бу ерда яхши сақланиб қолган Эл-Қарак қалъаси сайёҳларни ўзига жалб қилди.Сайёҳлар шаҳарга асосан Аммандан Петрагача бўлган йўлда ташриф буюришади.

Келган сайёҳлар сони, киши.
йил 1996 йил 1997 йил 1998 йил 1999 йил 2000 2001 йил 2008-йилнинг 1-ярим йиллиги
туристлар сони 83.449 99.372 90.848 124.745 133.280 84.165 83.225
Манба: „Инфо-Прод Ресеарч (Миддле Эаст) от 30 июля 2008 г.“., „ЖТБ“.[сайт ишламайди]
Маҳаллий сайёҳлар бундан мустасно

Экология

Эл-Қарак ва унга туташ аҳоли пунктлари аҳолиси кўпинча шаҳарда юқори чангдан азият чекади. Бундан ташқари, чанг зарралари ва тупроқ намуналарини таҳлил қилиш улардаги оғир металларнинг кўпайишини кўрсатди: қўрғошин, мис, никел, темир, хром, кадмий ва марганец . Шаҳар шароитида уларнинг ҳаво ва қуруқликдаги миқдори Эл-Қаракнинг атрофидаги ҳудудларга қараганда анча юқори.Тупроқдаги оғир металларнинг концентрацияси чанг намуналарига қараганда бир оз юқорироқ бўлиб чиқди. Тадқиқотчиларнинг фикрича, ҳаво ва тупроқ ифлосланишининг манбаи инсон фаолияти ёки Эл-Қарак эркин иқтисодий зонасидаги саноат фаолияти бўлиши мумкин.

Адабиётлар

  • Малая энциклопедия городов. М.: "Торсинг", 2001. 

Китоблар

  • Абел Ф. М. „Қир Ҳарасетҳ“, . Гéограпҳиэ де ла Палестине ИИ, Парис, 1938 — 418—419-бет. 
  • Ави-Ёнаҳ, Мичаэл.. Тҳе Мадаба Мосаиc Мап. Жерусалем: Исраэл Эхплоратион Соcиэтй, 1954 — 42-бет. [сайт ишламайди]
  • Далман, Густаф.. Арамäисч-Неуҳебрäисчес Ҳандwöртербуч зу Таргум, Талмуд унд Мидрасч. Франкфурт: ОЛМС, 1938 (переизд. 1987). ИСБН 978-3-487-01602-3. 
  • Десчампс, П.. Ла дéфенсе ду рояуме де Жéрусалем, Парис, 1939. 
  • Доннер, Ҳ.. Тҳе Мосаиc Мап оф Мадаба, Кампен, 1992 — 40-бет. 
  • Доннер, Ҳ.; Cüпперс, Ҳ.. Диэ Мосаиккарте вон Мадеба, Wиэсбаден, 1977. 
  • Глуэcк, Н.. Эхплоратион ин Эастерн Палестионе ИИ. Неw Ҳавен: Аннуал оф тҳе Америcан Счоолс оф Ориэнтал Ресеарчес (ААСОР), 1934—1951. 
  • Губсер, Петер.. Политиcс анд Чанге ин ал-Карак, Жордан: А Студй оф а Смалл Араб Тоwн анд иц Дистриcт, Лондон анд Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс, 1973. ИСБН 0192158058. 
  • Ҳарт, Степҳен. „Эарлй Эдом анд Моаб“, . Ирон Аге Сеттлемент ин тҳе Ланд оф Эдом, Шеффиэлд, 1992. 
  • Кеннедй, Ҳугҳ.. Cрусадер Cастлес. Cамбридге Университй Пресс, 2000. ИСБН 0-521-79913-9. 
  • Ла Монте, Ж. Л.. Феудал Монарчй ин тҳе Латин Кингдом оф Жерусалем, Неw Ёрк, 1932. 
  • МаcДоналд, Буртон.. Тҳе Wади эл Ҳаса Арчаэологиcал Сурвей 1979-1983, Wест-Cентрал Жордан, Wатерлоо, Онтарио, 1988. 
  • Миллер, Ж. Махwелл.. Арчаэологиcал Сурвей оф тҳе Керак Платеау, Америcан Ориэнтал Соcиэтй (АСОР): Арчаэологиcал Репорц, Но.1, Атланта: Счоларс Пресс, декабрь, 1991. ИСБН 978-1555406424. 
  • Миллер, Ж. Махwелл. „Реcент Арчаэологиcал Девелопменц Релевант то Анcиэнт Моаб“, . . Депт. оф Антиқуитиэс, Ҳашемите Кингдом оф Жордан, 1982. ИСБН Б0007БККРУ. 
  • Мусил, Алоис. „Моаб, Топограпҳисчер Реисеберичт“, . Арабиа Петраэа, Wиэн (Вена), 1907. 
  • Рунcиман, Сир Стевен.. А Ҳисторй оф тҳе Cрусадес. Cамбридге Университй Пресс, 1952—1954. ИСБН 9789997983619. 
  • Садеқуэ, С. Ф.. Байбарс И оф Эгйпт. Охфорд Университй Пресс, 1956. 
  • Счлумбергер, Г.. Ренауд де Чâтиллон принcе д'Антиоче сеигнеур де ла терре д'Оутре-Жоурдаин. Парис: Плон-Ноуррит, 1898. 
  • Wорсчеч, Удо.. Дас Ланд женсеиц дес Жордан. Библисче Арчäологиэ ин Жорданиэн. Гиэссен / Басел: Бруннен Верлаг, 2004. ИСБН 3-7655-9801-1. 

Мақолалар

  • Алт, Албречт. Зум рöмисчен Страßэннетз ин дер Моабитис // Зеицчрифт дес Деуцчен Палäстина-Вереинс (ЗДПВ). — 1937. — С. 240—244.
  • Wорсчеч, Удо; Кнауф, Э. А. Алте Страßэн ин дер нордwестличен Ард эл-Керак // Зеицчрифт дес Деуцчен Палäстина-Вереинс (ЗДПВ). — 1985. — С. 128—133.
  • Wеипперт, М. Ар унд Кир ин Жесажа 15,1 - Мит Эрwäгунген зур ҳисторисчен Геограпҳиэ Моабс // Зеицчрифт фüр алттестаментличе Wиссенсчафт (ЗАW). — 1998. — С. 547—555.
  • Ф. Заядине. Тҳе Карак Дистриcт ин тҳе Мадаба Мап // Тҳе Мадаба Мап Cентенарй 1897-1997. — Жерусалем, 1999. — С. 229.
  • Г. Лóпез Монтеагудо. Тҳе Арчитеcтониc Моделс он тҳе Мадаба Мосаиc Мап // Тҳе Мадаба Мап Cентенарй 1897-1997. — Жерусалем, 1999. — С. 256.
  • Тимм, Ст. Моаб зwисчен ден Мäчтен. Студиэн зу ҳисторисчен Денкмäлерн унд Техтен // Äгйптен унд Алтес Тестамент (ÄАТ), Wиэсбаден. — 1989.
  • Жонес, Б. C. Ҳоwлинг овер Моаб. Иронй анд Рҳеториc ин Исаиаҳ // Соcиэтй оф Библиcал Литературе Диссертатион Сериэс. — Атланта, 1996. — Т. 157 (СБЛ.ДС 157).

Ҳаволалар