Eger
Eger | |
|---|---|
|
| |
| Hukumat | |
| • mer | Laslo Habash |
| Maydon | 92.24 km2 (35.61 kv mi) |
| Telefon kodi |
+36 36 kenglik = |

Eger ( veng.: Eger; olmoncha: Erlau ) — Vengriyaning shimolidagi shahar, Byukk va Matra togʻ tizmalarining janubiy yon bagʻirlarida, Xevesh okrugining maʼmuriy markazi. 2014-yil 1-yanvar holatiga koʻra, shahar aholisi 54 527[1] nafarni tashkil etadi.
Shahar oʻzining qalʼasi, termal buloqlari (balneologik kurorti), tarixiy inshoatlari (jumladan, shimoliy turk minorasi), shuningdek, "Eger hoʻkiz qoni" qizil vinosi ishlab chiqarishi bilan mashhur. Shahar nomi vengercha g(e)r (bogʻ, shahar) soʻzidan kelib chiqqan.
Eger katolik arxeparxiyasining markazidir. Shahar aholisining koʻpchiligi katoliklar (ham lotin, ham yunon katoliklari marosimi); pravoslavlar, protestantlar va iudalardan iborat.
Geografiya va transporti
Shahar Budapeshtdan 130 kilometr shimoli-sharqda joylashgan. Budapesht-Mishkols avtomagistralidan temir yoʻl liniyasi Egerga olib boradi. Shahar Budapesht va qoʻshni shaharlar bilan muntazam avtobus va temir yoʻl aloqalari orqali bogʻlangan. Budapeshtga poyezd va avtobusda borish 2-2,5 soat vaqtni oladi.
Tarixi

Egerda aholi yashash joyi qadim zamonlardan beri mavjud. Ilk Oʻrta asrlarda bu hududda german qabilalari yashab, ularning oʻrnini avarlar egallagan. Shahar magʻlubiyatga uchraganidan soʻng, Eger atrofini slavanlar egallagan. X asrda kelib esa shahar vengerlarga tegishli boʻla boshlaydi. Avliyo Ishtvan Egerda episkopni vujudga keltiradi. Shaharning birinchi sobori Qal’a tepaligida qurilgan, ayni kunda Eger qoʻrgʻoni shu yerda qoʻnim topgan . Shahar rivojlanib, sobor atrofiga yoyilib boradi va mamlakatning eng muhim diniy markazlaridan biri boʻlib qoladi. XIII asrda Qal’a tepaligida qudratli qoʻrgʻon qurilgan.
Shahar rivojlanishining eng yuqori pallasi XIV—XVI asrlarga toʻgʻri keldi. Matyash Korvin (1458-1490) davrida Egerda koʻplab koʻrkam inshoatlar boʻy choʻzdi, Eger atrofida uzumchilik va vinochilik jadal tarzda rivojlandi.

1552-yilda Vengriyaga turklar bostirib kirganda Eger qalʼasi qamal qilingan. Kapitan Ishtvan Dobo qoʻmondonligi ostida qoʻrgʻon himoyachilari dushman qoʻshinlarining ancha ustunligiga (vengerlar armiyasida 2000 dan kam himoyachi, turklarda esa 80000 dan ortiq himoyachi bor edi) bardosh bera olgan qahramonliklari Vengriya tarixida eng shonli daqiqalardan biriga aylandi. 1596-yilda turklar yana Egerga hujum uyushtirishadi va bu galgi gʻalayon 1687-yilgacha oʻz hukmronligi ostida boʻlgan shaharni eqoʻlga olishga muvaffaq boʻlishdi. Turklar xristian cherkovlarini masjidga aylantirdilar, qalʼani qayta qurdilar, shaharda hammom va minoralarni barpo etishdi.
1687-yilda turklar tamoman Vengriyadan quvib chiqariladi, shundan soʻng shahar Gabsburglar qoʻl ostiga oʻtadi. Eger yana jadal rivojlanish davrini boshdan kechiradi, koʻplab hashamatli saroy va ibodatxonalar qurildi. Eger episkoplari shaharning haqiqiy egalari boʻlib, uning gullab-yashnashiga hissa qoʻshishgan. 1836-yilda Egerda ulugʻvor ehromi qurildi, u oʻsha paytda mamlakatdagi eng katta cherkovi boʻlgan. Yepiskoplarning (1804-yildan arxiyepiskoplar) hokimiyati XIX asrning 50-yillaridagi islohotlardan keyin tugatildi. Shahar asta-sekin oʻz ahamiyatini yoʻqota boshladi, Budapesht—Mishkols temir yoʻl liniyasi Egerdan uzoqlashdi.
Ikkinchi jahon urushi mahalida Eger, boshqa Vengriya shaharlaridan farqli oʻlaroq, kam jabrlandi, bu shaharning meʼmoriy durdona obidalarini saqlab qolish va uni mamlakatning asosiy sayyohlik markazlaridan biriga aylantirishga turtki berdi.
Diqqatga sazovor joylari
Manbalar
Magyarország közigazgatási helynévkönyve, 2021. január 1., Gazetteer of Hungary, 1 January 2019