Dorul Ulum Aziziya
Dorul Ulum Aziziya (urducha: دارالعلوم عزیزیہ) — Pokistonning Sargodha tumani Bhera shahridagi Sher Shoh Suri masjidi hududida joylashgan madrasa. 1841-yilda Bugviylar oilasi tomonidan tashkil etilgan boʻlib, Sargodha hududidagi eng qadimiy va hozirgacha faoliyat yuritib kelayotgan islomiy taʼlim muassasalaridan biridir. XIX–XX asrlarda Panjobda diniy bilimlarni tarqatishdagi rolini oʻrganishga bagʻishlangan maxsus ilmiy tadqiqotlar ham olib borilgan[1][2].
Tarixi
Madrasa 1841-yilda tarixiy Sher Shoh Suri masjidi hududida tashkil etilgan. Mazkur masjid 1540-yilda Suriylar Suriylar sulolasi hukmronligi davrida qurilgan[2][3]. Masjidni boshqarib kelgan Bugviylar oilasi Qurʼon, hadis va boshqa diniy ilmlarni oʻrgatish maqsadida ushbu taʼlim muassasasiga asos solgan[2].
1858-yilda Qozi Ahmaduddin Bugviy masjidni qayta qurdirib, Qur’on va hadis bilimlarini oʻqitishga moʻljallangan ikkita zal hamda madrasa talabalari uchun ularga tutash yotoqxonalar barpo ettirgan. 1926-yilda Qozi Zuhur Ahmad Bugviy tomonidan masjidda yana taʼmirlash ishlari amalga oshirilgan[3].
Karachi universitetining Qur’on va sunnat kafedrasi tomonidan nashr etiladigan „Ihyo ul-ulum“ jurnalida eʼlon qilingan tadqiqotga koʻra, ushbu taʼlim muassasasi 1929–1975-yillar oraligʻida rivojlanishning ikkita muhim bosqichini bosib oʻtgan[1].
Faoliyati
Dorul Ulum Aziziya diniy taʼlim berishdan tashqari, quyidagi faoliyatlar bilan ham shugʻullangan:
- Bugviya kutubxonasi — qariyb ikki asrlik tarixga ega ekani qayd etilgan ilmiy-maʼlumotnoma kutubxonasi[4].
- „Shams-ul-Islom“ — 1925-yilda tashkil etilgan, urdu tilida har oy nashr etiladigan jurnal[2].
- Bugviya Marryland qizlar namunaviy oʻrta maktabi (Bhera) — Bugviylar oilasi tomonidan tashkil etilgan qizlar oʻrta maktabi[4].
- 1978-yildan buyon bepul yillik koʻz kasalliklari boʻyicha tibbiy koʻriklar oʻtkazib kelinadi[4].
- Bepul ambulatoriya mahalliy aholiga tibbiy xizmat koʻrsatadi[4].
Rahbariyat
Muassasaga Sohibzoda Abror Ahmad Bugviy rahbarlik qiladi. U, shuningdek, Sher Shoh Suri masjidining xatibi hamdir[5].
Xalifalik harakati bilan bogʻliqligi
1920-yillarning boshlarida Xalifalik harakatida faol qatnashgan oilaga mansub Mavlono Zuhur Ahmad Bugviy ushbu madrasaning faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan. U 1922-yil 15-martda Sargodha shahrida hibsga olingan va Sargodha okrugi boʻylab Xalifalik harakatiga oid namoyishlarni tashkil etishdagi ishtiroki uchun bir yarim yilga ozodlikdan mahrum etilgan[6].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 "The Development of Dar-ul-Uloom Azizia, Bhera and Its Role in the Dissemination of Knowledge to Society (1929–1975 A.D.): A Research Study". Iḥyāʾ al-ʿUlūm (Department of Quran o Sunnah, University of Karachi). https://joqs-uok.com/index.php/ihya/article/view/64.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Dar-ul-Uloom Azizia Bhera“. Mera Sargodha. Qaraldi: 2026-yil 3-may.
- ↑ 3,0 3,1 „Sher Shah Suri Mosque / Jamia Masjid Bhera“. Directorate General of Archaeology, Government of the Punjab. Qaraldi: 2026-yil 3-may.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „Islamic Educational Institutions Bhera City and Villages“. Bhera Tehsil (2017-yil may). Qaraldi: 2026-yil 3-may.
- ↑ „Gates of Bhera“. Bhera.org. Qaraldi: 2026-yil 3-may.
- ↑ "The Emergence of the Khilafat Movement in Sargodha: Beginning of Agitational Politics and Impacts on the Freedom Movement". Global Political Review. https://www.gprjournal.com/fulltext/the-emergence-of-the-khilafat-movement-in-sargodha-beginning-of-agitational-politics-and-impacts-on-the-freedom-movement.