Diss trek

Diss trek (inglizcha: Diss track), diss qoʻshiq (inglizcha: diss song; kelib chiqishi inglizcha disrespect — hurmatsizlik yoki disparage — kamsitish soʻzlarining qisqartmasi) — bu biror shaxsga, odatda boshqa bir ijodkorga nisbatan ogʻzaki hujum qilinadigan musiqiy asar. Diss treklar koʻpincha ikki shaxs oʻrtasidagi mavjud va tobora kuchayib borayotgan hip-hop adovatining natijasi hisoblanadi; masalan, bunga aloqador sanʼatkorlar bir guruhning sobiq aʼzolari yoki raqobatchi leybllar (ovoz yozish kompaniyalari) vakillari boʻlishi mumkin. Bunday kelishmovchiliklar koʻpincha „beefs“ (adovat, janjal) deb ataladi.

Diss trek mustaqil bir format sifatida hip-hop janri doirasida, asosan, hip-hopdagi raqobat fenomeni (ayniqsa, 1990-yillar oʻrtalaridagi Sharqiy va Gʻarbiy qirgʻoq hip-hop raqobati) tufayli ommalashgan. Soʻnggi paytlarda anʼanaviy musiqa sohasidan tashqaridagi koʻngilochar sanoat vakillari ham ushbu janrni oʻzlashtirmoqdalar.

Oʻz fikr-mulohazalarini tuzish jarayonida ijodkorlar koʻpincha diss treklariga oʻtmishdagi voqealar va xatti-harakatlarga oid koʻplab ishoralarni kiritadilar, tinglovchilar esa buni batafsil tahlil qilishlari mumkin. Diss trek nishoniga aylangan ijodkorlar koʻpincha unga javob tariqasida oʻz treklarini yaratadilar. Aynan kelishmovchilik bilan bogʻliq boʻlgan bunday oʻzaro tortishuvlar ushbu turdagi qoʻshiqlarning viral (tarmoqlarda juda tez va keng tarqaluvchi) boʻlishini taʼminlaydi. „Sneak diss“ (yashirin diss) atamasi ijodkorning nishonni ochiq nomlamasdan turib, biror shaxsni salbiy yoki kamsituvchi ohangda tasvirlagan yoxud unga shaʼma qilgan qoʻshiq matnini anglatadi.