Dilara Aliyeva

Dilara Alakber qizi Aliyeva ; ozarbayjoncha: Dilarə Ələkbər qızı Əliyeva
Tavalludi	4-dekabr 1929-yil; Tbilisi, Gruziya SSR, SSSR
Vafoti	19-aprel 1991-yil ; (61 yoshda) ; Qax tumani, Ozarbayjon SSR, SSSR
Fuqaroligi	SSSR
Kasbi	adabiyotshunos, siyosatchi, tarjimon, tadqiqotchi, filolog
Sohasi	adabiyotshunoslik, tarjimonlik, kavkazshunoslik
Ish joylari	Nizomiy nomidagi Adabiyot instituti, Nizomiy nomidagi Adabiyot muzeyi
Taʼlimi	Ozarbayjon davlat universiteti
Ilmiy darajasi	filologiya fanlari doktori
Mukofotlari	Gruziya SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi

Dilara Alakber qizi Aliyeva (ozarbayjoncha: Dilarə Ələkbər qızı Əliyeva; 1929-yil 14-dekabr, Tiflis, Gruziya SSR – 1991-yil 19-aprel, Qax tumani, Ozarbayjon SSR) – ozarbayjon va sovet adabiyotshunosi, tarjimon, nizomiyshunos va kartvelolog, filologiya fanlari doktori, Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1960), Gruziya SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi^[1]^[2]. Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi deputati^[2].

Tarjimayi holi

Dilara Aliyeva 1929-yil 14-dekabrda Tiflis shahrida temirchi oilasida tugʻilgan^[3]. Tbilisidagi ozarbayjon tilida oʻqitadigan 97-sonli oʻrta maktabni tamomlagan. Shundan soʻng Ozarbayjon davlat universitetining sharqshunoslik fakultetiga oʻqishga kirgan^[1].

Ozarbayjon SSR Fanlar akademiyasining Nizomiy nomidagi Til va adabiyot instituti aspiranturasiga oʻqishga kirganidan soʻng, Dilara Gruziya SSR Fanlar akademiyasining Shota Rustaveli nomidagi Gruziya adabiyoti institutiga xizmat safariga yuborilgan. Bu yerda Aliyeva ruscha: „Отражение азербайджано-грузинских литературных связей в литературе XIX века“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasi ustida ishlagan va uni 1954-yilda himoya qilgan^[1]^[4].

Soʻngra Aliyeva Ozarbayjon SSR Fanlar akademiyasi Nizomiy nomidagi Til va adabiyot institutida kichik ilmiy xodim, Nizomiy nomidagi Adabiyot muzeyida katta ilmiy xodim, muzeyning qadimgi dunyo va oʻrta asrlar adabiyoti boʻlimi mudiri, soʻngra Nizomiy nomidagi Adabiyot instituti adabiy aloqalar boʻlimida katta ilmiy xodim, nizomiyshunoslik boʻlimida katta ilmiy xodim, institutning adabiy aloqalar boʻlimida yetakchi ilmiy xodim va bir vaqtning oʻzida boʻlim mudiri lavozimlarida ishlagan. 1984-yilda ruscha: „Низами и грузинская литература“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan^[1]^[5].

1988-yilda Qorabogʻ mojarosi boshlanishi bilan Dilara Aliyeva Ozarbayjon Xalq harakatining faol aʼzosiga aylanadi. Keyinchalik Aliyeva Ozarbayjon Xalq fronti boshqaruv kengashi aʼzosi etib saylangan. Bundan tashqari, Dilara Aliyeva Ayollar huquqlarini himoya qilish jamiyatining asoschilaridan va rahbarlaridan biri boʻlgan^[2]. Shuningdek, Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining demokratlar blokidan deputat boʻlgan^[1].

1991-yil 19-aprel kuni Dilara Aliyeva va turkolog-tilshunos Aydin Mamedov oʻtirgan mashina Qax tumani hududida avtohalokatga uchraydi. Ikkala olim ham avtohalokatda vafot etgan^[1].

Dilara Aliyeva Bokudagi II Faxriy xiyobonga dafn etilgan.

Dilara Aliyeva nomi ayollar huquqlarini himoya qilish tashkiloti va Boku shahridagi koʻchalardan biriga berilgan^[6]^[7]. Aliyeva yashagan uyning devoriga yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan^[1].

Tarjimalari

Aliyeva „Qardaşlar“ (hikoyalar, 1972), „Bir gecənin sevinci“ (hikoyalar, 1977), „Aşağı-yuxarı“ (hikoyalar, 1978), „Pələng dərisi geymiş pəhləvan“ (1978), „Torpaq çəkir“ (1980), „Dilənçinin hekayəti“ (1987), „Kür Xəzərə qovuşur“ (1988) asarlarni ozarbayjon tiliga tarjima qilgan.

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 Sabiq millət vəkillərinin müəmmalı avtoqəzada həlak olmalarından 25 il keçir^(ozar.) // interpress.az. — 2016. — 19 aprel.^{[sayt ishlamaydi]}
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 Bu məşhurlarımız yol terroruna qurban gedib^(ozar.) // axar.az. — 2014. — 21 iyul.
↑ „Dilarə Əliyeva“ (2016-yil 4-mart). 2026-yil 26-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 26-fevral.
↑ „Müəmmalı ölüm - Aydın Məmmədovla Dilarə Əliyevanın həlak olmasından daha bir il ötdü“ (az-AZ). modern.az. Qaraldi: 2026-yil 26-fevral.
↑ Historical Personalities: Dilyara Sharipova Parlaq.net
↑ Khalilova, Konul. A Limited Legacy (Wayback Machine saytida 2015-09-24 sanasida arxivlangan)
↑ „Bu gün ədəbiyyatşünas alim, tərcüməçi Dilarə Əliyevanın doğum günüdür“ (ozarbayjoncha). az.baku-art.com. Qaraldi: 2024-yil 16-noyabr.

[interpress-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 Sabiq millət vəkillərinin müəmmalı avtoqəzada həlak olmalarından 25 il keçir^(ozar.) // interpress.az. — 2016. — 19 aprel.^{[sayt ishlamaydi]}

[axar-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 Bu məşhurlarımız yol terroruna qurban gedib^(ozar.) // axar.az. — 2014. — 21 iyul.

[3] „Dilarə Əliyeva“ (2016-yil 4-mart). 2026-yil 26-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 26-fevral.

[:0-4] „Müəmmalı ölüm - Aydın Məmmədovla Dilarə Əliyevanın həlak olmasından daha bir il ötdü“ (az-AZ). modern.az. Qaraldi: 2026-yil 26-fevral.

[5] Historical Personalities: Dilyara Sharipova Parlaq.net

[6] Khalilova, Konul. A Limited Legacy (Wayback Machine saytida 2015-09-24 sanasida arxivlangan)

[7] „Bu gün ədəbiyyatşünas alim, tərcüməçi Dilarə Əliyevanın doğum günüdür“ (ozarbayjoncha). az.baku-art.com. Qaraldi: 2024-yil 16-noyabr.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]