Dengizosti aloqa kabeli
 | Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dengizosti aloqa kabeli (ko‘pincha submarina kabel deb ham ataladi) — okean, dengiz yoki boshqa suv ostiga yotqizilgan, davlatlar va qit’alar o‘rtasida yuqori tezlikdagi ma’lumot uzatishni ta’minlaydigan optik tolali kabel tizimidir. Submarina kabellar global internet infratuzilmasining eng muhim qismlaridan biri bo‘lib, xalqaro ma’lumot almashuvining katta qismi aynan ular orqali amalga oshadi.[1]
Zamonaviy kabellar optik tolalardan iborat bo‘lib, ularda yorug‘lik impulslar orqali ma’lumot uzatiladi. Ular maxsus mustahkam qoplama, po‘lat simlar, suvga bardoshli izolyatsiya va kuchli himoya qatlamlari bilan o‘ralgan bo‘ladi. Kabellar chuqur suvlarda odatda minimal himoya bilan, qirg‘oq yaqinidagi sayoz joylarda esa qo‘shimcha mexanik himoya bilan yotqiziladi.
Submarina kabellarni yotqizish va ta’mirlash murakkab va qimmat jarayon hisoblanadi. Maxsus kema va uskunalar yordamida kabel dengiz tubiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri joylashtiriladi. Ularning nosozligi yoki uzilishi butun bir mintaqalar uchun internet sekinlashuvi yoki uzilishiga sabab bo‘lishi mumkin. 2008-yilda O‘rta Yer dengizida bir nechta kabellar uzilishi Hindiston va Yaqin Sharqda katta internet sekinlashuviga olib kelgan edi.[2]
Dengizosti kabellariga xavf tug‘diruvchi omillar:
- zilzila, suv osti ko‘chkisi, vulqon faolligi;
- baliqchilar tarmoqlari, kema langarlari;
- texnik eskirish yoki ishlab chiqarishdagi nuqsonlar;
- qasddan zarar yetkazish yoki kiberhujum maqsadidagi fiziki hujumlar.
Hozirgi kunda dunyo bo‘ylab yuzlab faol submarina kabel tizimlari mavjud bo‘lib, ular global internetning asosiy yukini ko‘taradi. Sun’iy yo‘ldosh aloqa texnologiyasi mavjud bo‘lsa ham, ularning o‘rnini to‘liq bosa olmaydi: optik kabelning tezligi, barqarorligi va narxi bo‘yicha ustunligi juda yuqori.