DMOZ
 DMOZ bosh sahifasi (2016-yil) | |
Type of site |
web katalog |
|---|---|
| Available in | Ko‘p tilli (90+ til) |
| Successor | Curlie |
| Owner | Netscape Communications Corporation → AOL |
| Created by | Rich Skrenta va Bob Truel |
| URL | dmoz-odp.org |
| Commercial | Yoʻq |
| Registration | Ixtiyoriy |
| Launched | 1998-yil 5-iyun |
| Current status | Yopilgan (2017-yil 17-mart) |
DMOZ (inglizcha: Directory Mozilla), shuningdek Open Directory Project (ODP) nomi bilan tanilgan — bu internetdagi eng yirik va eng uzoq faoliyat yuritgan ochiq veb-katalog loyihasi boʻlib, u butun dunyo boʻylab ko‘ngilli muharrirlar tomonidan boshqarilgan.
Loyiha foydalanuvchilarga mavzular boʻyicha tartiblangan veb-saytlar bazasini taqdim etgan va bir vaqtlar internetdagi eng ishonchli manbalardan biri sifatida tan olingan.
Tarix
DMOZ dastlab 1998-yilda dasturchilar Rich Skrenta va Bob Truel tomonidan GnuHoo nomi bilan ishga tushirilgan. Oradan ko‘p o‘tmay, nomi NewHoo deb o‘zgartirildi va 1999-yilda Netscape Communications Corporation tomonidan sotib olindi.
1999-yil oxirida Netscape’ni AOL sotib olganidan so‘ng loyiha Open Directory Project deb atala boshlandi. DMOZ o‘z ma’lumotlarini butun internet jamoatchiligi uchun ochiq qilib taqdim etgan va bu ma’lumotlardan Google Directory, Yahoo!, Bing kabi yirik qidiruv tizimlari foydalangan.
Tuzilishi va ishlash prinsipi
DMOZ avtomatik qidiruv algoritmlaridan farqli ravishda, inson muharrirlari tomonidan qo‘lda tahrir qilinar edi. Har bir muharrir o‘ziga tegishli kategoriya uchun javobgar bo‘lib, yangi saytlarni qo‘shish, eski ma’lumotlarni yangilash va toifalash ishlarini olib borgan.
Katalog hierarxik tuzilmaga ega edi — masalan:
- San’at
- Fan
- Ta’lim
- Sport
- Jamiyat va madaniyat
Har bir bo‘lim o‘z navbatida subkategoriyalarga bo‘linar, foydalanuvchilarga aniq yo‘nalish bo‘yicha sayt topishni osonlashtirgan.
Litsenziya va ochiqlik
DMOZ ma’lumotlari Creative Commons Attribution-ShareAlike litsenziyasi asosida tarqatilgan. Shu sababli, uning bazasidan koʻplab tashqi xizmatlar va qidiruv tizimlari foydalanish imkoniga ega boʻlgan.
DMOZ’da 90 dan ortiq tillarda kataloglar mavjud edi, shu jumladan o‘zbek tili uchun ham kichik boʻlim mavjud bo‘lgan.
Ahmiyati
DMOZ oʻz davrida quyidagi sabablarga koʻra muhim loyiha hisoblangan:
- SEO (qidiruv tizimlari optimallashtirish) sohasida sifat belgisi sifatida qaralgan.
- DMOZ’da ro‘yxatga olingan saytlar Google va boshqa tizimlarda yuqoriroq indekslanar edi.
- Veb-arxiv tizimlarida DMOZ ma’lumotlari keyinchalik tarixiy manba sifatida saqlab qolingan.
Yopilishi
2017-yil 17-mart kuni DMOZ rasmiy ravishda yopildi. AOL kompaniyasi loyiha faoliyatini to‘xtatganini e’lon qildi. Shu bilan birga, ochiq manbali hamjamiyatning bir qismi tomonidan loyiha yangi nom — Curlie sifatida davom ettirildi.
DMOZ va Curlie
DMOZ yopilgach, uning barcha ma’lumotlari va muharrirlar bazasi yangi platforma — Curlie’ga ko‘chirildi. Curlie loyihasi DMOZ’ning ruhini davom ettirib, foydalanuvchilarga yangi saytlarni qo‘shish, tahrirlash va toifalash imkoniyatini taqdim etmoqda.
Bugungi kunda Curlie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 litsenziyasi ostida faoliyat yuritadi.
Shuningdek qarang
Manbalar
- DMOZ arxiv sayti (Wayback Machine saytida 2021-12-16 sanasida arxivlangan)
- Curlie.org — DMOZ vorisi
- Netscape Communications. Press Release: Netscape Acquires Open Directory Project. 1999-yil.
- DMOZTools.net — DMOZ arxiv versiyasi (Wayback Machine saytida 2025-04-09 sanasida arxivlangan)
- Open Directory Project — Wikipedia (inglizcha)
Tashqi havolalar
- DMOZ (arxivlashgan versiya) (Wayback Machine saytida 2021-12-16 sanasida arxivlangan)
- Curlie — amaldagi loyiha
- DMOZTools.net — DMOZ ma’lumotlar arxivi (Wayback Machine saytida 2025-04-09 sanasida arxivlangan)
| Internet |
|---|
 |
