Чорраҳа
Чорраҳа — Ўзбекистон Республикаси Йўл ҳаракати қоидаларининг 1-боби («Умумий қоидалар») 6-бандида белгиланган расмий ҳуқуқий тушунча бўлиб, унга кўра: йўлларнинг ўзаро бир сатҳда кесишадиган, туташадиган ва айриладиган жойи. Чорраҳа чегараси унинг марказидан қатнов қисмлари охиридаги қарама-қарши томонларнинг энг узоқ бурилиш жойларини туташтирувчи тасаввур қилинадиган чизиқлар билан аниқланади. Ёндош ҳудудлардан чиқиш жойлари чорраҳа ҳисобланмайди[1].
Ҳуқуқий асос
Мазкур атама Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 12-апрелдаги 172-сон қарори билан тасдиқланган «Йўл ҳаракати қоидалари» (1-боб, 6-банд) ҳамда Ўзбекистон Республикасининг «Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Қонуни (ЎРҚ-900-сон)[2] асосида ҳуқуқий тартибга солинади. Йўл ҳаракати иштирокчилари ушбу тушунча ва унга боғлиқ қоидалар талабларини билишлари ҳамда уларга сўзсиз амал қилишлари шарт (ЙҲҚ 3-банд)[1].
Қоидалардаги боғлиқ талаблар
Йўл ҳаракати қоидаларининг тегишли бандларида ушбу тушунча билан боғлиқ қуйидаги меъёрлар белгиланган[1]:
- 56-банд: Айланма ҳаракатланиш ташкил қилинган чорраҳаларга кириш учун бурилишдан бошқа барча ҳолларда, ҳайдовчи ўнгга, чапга бурилиши ёки қайрилиб олишдан олдинроқ шу йўналишда ҳаракатланиши учун мўлжалланган қатнов қисмининг энг четки ҳолатни эгаллаши шарт. Агар 5.8.1 ёки 5.8.2 йўл белгилари ёхуд 1.18 йўл чизиғи билан бошқа ҳаракатланиш тартиби ўрнатилмаган бўлса, қатнов қисмининг ўртасида у билан бир сатҳда жойлашган бир йўналишдаги трамвай изидан чапга бурилиш ва қайрилиб олишга рухсат этилади. Бироқ, бу трамвай ҳаракатига халақит бермаслиги керак.
- 59-банд: Релссиз транспорт воситасининг ҳайдовчиси чорраҳадан ташқарида чапга бурилиш ёки қайрилиб олишда қарама-қарши йўналишдан ҳаракатланаётган транспорт воситаларига ва бир йўналишдаги трамвайга йўл бериши шарт. Чорраҳадан ташқарида қайрилиб олишда, агар қатнов қисмининг кенглиги манёврни четки чап ҳолатдан бажариш учун етарли бўлмаса, уни қатнов қисмининг ўнг четидан (ўнг йўл ёқасидан) амалга оширишга йўл қўйилади. Бу ҳолда ҳайдовчи шу йўналишдаги ва қарама- қарши йўналишдаги транспорт воситаларига йўл бериши шарт.
- 102-банд: Светофорнинг рухсат этувчи ишорасида чорраҳага кирган ҳайдовчи ундан чиқишда светофор ишораларидан қатъий назар, мўлжалланган йўналишда ҳаракатланишни давом эттириши керак. Бироқ чорраҳада ҳайдовчининг ҳаракатланиш йўлида жойлашган светофорлар олдида тўхташ чизиқлари (ёки 5.33 йўл белгиси) бўлса, у ҳар бир светофор ишораларига амал қилиши шарт.
- 103-банд: Светофорнинг рухсат этувчи ишораси ёнганда ҳайдовчи чорраҳа орқали ҳаракатланишни тугаллаётган транспорт воситалари ва қатнов қисмидан тегишли йўналишда ўтишни тугаллаётган пиёда(лар)га йўл бериши шарт.
- 104-банд: Тенг аҳамиятга эга бўлмаган йўллар кесишган чорраҳада иккинчи даражали йўлдан ҳаракатланаётган транспорт воситасининг ҳайдовчиси асосий йўлдан яқинлашаётган транспорт воситаларига уларнинг кейинги ҳаракатланиш йўналишидан қатъий назар, йўл бериши керак. Бундай чорраҳаларда трамвай ҳаракатланиш йўналишидан қатъий назар, тенг аҳамиятли йўлда бир йўналишда ёки қарама-қарши йўналишда ҳаракатланаётган релссиз транспорт воситаларига нисбатан имтиёзга эга.
- 105-банд: Тенг аҳамиятга эга бўлган йўллар кесишган чорраҳада релссиз транспорт воситасининг ҳайдовчиси ўнгдан яқинлашаётган транспорт воситаларига йўл бериши шарт. Бу қоидага трамвай ҳайдовчилари ҳам ўзаро амал қилишлари керак. Бундай чорраҳаларда кейинги ҳаракат йўналишидан қатъий назар, трамвай релссиз транспорт воситаларига нисбатан олдин ўтиш ҳуқуқига эга бўлади.
- 106-банд: Асосий йўлнинг йўналиши чорраҳада ўзгарганда, асосий йўлда ҳаракатланаётган ҳайдовчилар ўзаро тенг аҳамиятли йўллар чорраҳасидан ўтиш қоидасига амал қилишлари керак. Иккинчи даражали йўлларда ҳаракатланаётган ҳайдовчилар ҳам ўзаро шу қоидага амал қилишлари керак.
- 131-банд: Трамвай йўллари чорраҳадан ташқарида қатнов қисмини кесиб ўтадиган жойларда трамвай релссиз транспорт воситаларига нисбатан имтиёзга эга бўлади (деподан чиқиш жойлари бундан мустасно).
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси. „Йўл ҳаракати қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида (172-сон қарор, 1-илова, 1-боб, 6-банд)“. Ўзбекистон Республикаси Қонунчилик маълумотлари миллий базаси (Лех.уз) (2022-йил 12-апрел). Қаралди: 2026-йил 13-ноябр.
- ↑ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси. „Ўзбекистон Республикасининг «Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Қонуни (ЎРҚ-900-сон)“. Лех.уз (2024-йил 19-январ). Қаралди: 2026-йил 13-ноябр.