Чеcкпоинт Чарлиэ



Чеcкпоинт Чарлиэ (инглизча: Чеcкпоинт Чарлиэ, Чарли назорат пункти, C назорат пункти) Берлиндаги Фридрихштрассе кўчасида жойлашган чегара назорат пункти бўлиб, шаҳар Берлин девори томонидан иккига бўлинганидан кейин бунёд этилган. НАТО АҚШ Қуролли Кучларидаги уюшмаларга ўхшаб, ўз назорат пунктлари номларида лотин алифбоси ҳарфларидан кенг фойдаланган:
- Ҳелмстедт - Мариэнборн яқинидаги "А" (Алфа) назорат пункти - Ғарбий Германиядан Шарқий Германияга ўтиш учун;
- Дреwитз-Поцдамдаги "Б" (Браво) назорат пункти - Ғарбий Берлиндан ГДРга ўтиш ва ГДРдан Ғарбий Берлинга ўтиш учун;
- Фридрихстрасседаги "C" (Чарли) назорат пункти - Ғарбдан Шарқий Берлинга ўтиш учун.
Ушбу ўтиш жойи Иттифоқ қўшинлари учун мўлжалланганлиги сабабли, 1961-йил октябр ойида Фридрихштрассе назорат пункти "танклар тўқнашуви" деб ном олган воқеа жойига айланган. СССР ва АҚШ ўртасидаги қарама-қаршиликлар рамзига айланган Чарли назорат пункти Берлиндаги энг машҳур назорат пункти ҳисобланади[1].
C назорат пунктида ГДРдан Ғарбий Берлинга қочишга уринишлар билан боғлиқ драматик воқеалар содир бўлган. 1962-йил 17-августда Ғарбликлар кўз олдида Питер Фехтер қон йўқотишдан вафот этган. Полициячи Буркҳард Ниэринг 1974-йилда паспорт назорати ходимини гаровга олган ва қочишга уринаётганда ўлдирилган. 1986-йил 29-августда ГДРнинг учта фуқароси самосвалда чегара истеҳкомларини енгиб ўтишга муваффақ бўлган. Чарли назорат пункти орқали сўнгги қочқин 1989-йил 18-августда ўз қизи билан чегарани иттифоқчи автомобил юкхонасида кесиб ўтган Ханс-Питер Спицнер бўлишган[2].
Текширув пункти 1990-йил 22-июнда ГДР ва Германия Федератив Республикасини бирлаштириш жараёни қизғин паллага кирган пайтда тантанали равишда ёпилган.
Чарли назорат пунктида жойлашган Берлин девори музейи ташриф буюрувчиларга Совуқ уруш, ГДР тоталитар режими ва Шарқий немисларнинг ГДРдан Германия Федератив Республикасига қочишга уринишлари ҳақида ҳикоя қилиб туради.
Ўтказиш пункти рўпарасида чегарачиларнинг ҳарбий кийимдаги улкан суратлари акс этган икки томонлама плакат осилган. Плакатнинг бир томонида америкалик аскар, иккинчи томонида совет аскар тасвирланган. Кўп йиллар ўтгач, уларнинг исмлари маълум бўлган: америкалик ҳарбий оркестрда хизмат қилган Жефф Харпер ва Германиядаги Совет қўшинлари гуруҳининг 6-алоҳида гвардия моторли милтиқ бригадасида хизмат қилган Алексей Ситников.
Оммавий маданиятда
- Совуқ уруш давридаги турли жосуслик романларида, масалан, "Шпион пришедший с холода" ва "Бомба для председателя" каби романларида бир неча бор тасвирланган.
- 1983-йилда "Саккизоёқ" филмида Жеймс Бонд ( Рожер Мур ўйнаган) Чарли назорат пункти орқали Ғарбий Берлиндан Шарқий Берлинга саёҳат қилади.
- 2015-йилда "У.Н.C.Л.Э. агенти" филмида. "Наполеон Соло ( Генри Кавилл ўйнаган) Чарли назорат пункти орқали Ғарбий Берлиндан Шарқий Берлинга саёҳат қилган.
- Cалл оф Дутй: Блаcк Опс мултиплаерида Берлин девори харитаси мавжуд бўлиб, у ерда ҳаракат Чарли назорат пунктида содир бўлади.
- 2015-йилда суратга олинган “Шпионский мост” филмида Фредерик Праёр (Уилл Рожерс ўйнаган) Чарли назорат пунктига олиб кетилади ва совет разведкачиси Рудолф Абелни америкалик учувчи Френсис Гари Пауэрсга алмаштиришдан олдин Шарқий Германия расмийлари томонидан қўйиб юборилади.
- 2023-йил 10-ноябрда россиялик реперлар Андрей Замай ва Рудбой худди шу номдаги “КПП Чарли” видеосини[сайт ишламайди] чиқаришган.

Манбалар
- ↑ „Бывший КПП на ул. Фридрихштрассе (Фриэдричстраßэ) — «Чекпойнт Чарли» (Чеcкпоинт Чарлиэ)“. 2007-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 30-июн.
- ↑ Яппарова Л. Портрет «советского солдата» на берлинском чек-пойнте «Чарли» стал одним из символов холодной войны «Медуза» нашла этого солдата и выяснила, как сложилась его жизнь (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-11-22 санасида архивланган). // Медуза, 9 ноября 2020