Chanderi jangi
Chanderi jangi yoki Chanderi qamali (1528) Boburiylar imperiyasi hukmdori Bobur Khanwa jangida rajputlar konfederatsiyasi ustidan g‘alaba qozonganidan keyin sodir bo‘lgan. Ushbu jang Shimoliy Hindiston ustidan hukmronlik o‘rnatish maqsadida rajputlar va boburiylar o‘rtasida olib borilgan bo‘lib, unda Bobur rajputlarning qayta kuchayib borayotgan siyosiy va harbiy qudratini bostirib, boburiylar hukmronligini mustahkamlagan[3].
| Chanderi jangi | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar-Rojputlar urushlari | |||||||||
| |||||||||
| Raqiblar | |||||||||
| Boburiylar | Chanderi Rojputlar | ||||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||||
| Bobur | Medini Rai † | ||||||||
| Kuchlar | |||||||||
| Noma’lum | 15 000[2] | ||||||||
Tarixi
Rana Sanga Bobur bilan mojaroni qayta boshlash maqsadida urushga tayyorgarlikni yangilagani haqida xabar olgach, Bobur uning ittifoqchilaridan biri — Malva hukmdori Medini Raini harbiy mag‘lubiyatga uchratish orqali Ranani siyosiy jihatdan yakkalashga qaror qildi[4][5]. Shu maqsadda Bobur 1527-yil dekabr oyida aylanma yo‘l orqali Malva qirolligining poytaxti bo‘lgan Chanderi qal’asi tomon yurish boshladi[6].
Jang
1528-yil 20-yanvarda Chanderiga yetib kelgan Bobur sulh taklifi sifatida Medini Raiga Chanderi evaziga Shamsabadni taklif qildi, biroq Rai bu taklifni rad etdi[7]. Bobur qo‘shini tunda Chanderining tashqi qal’asini egalladi, ertasi kuni ertalab esa qal’aning yuqori qismi ham qo‘lga kiritildi. Bobur so‘nggi hujum boshlanganidan atigi bir soat o‘tib yuqori qal’aning egallanganidan hayratda qolganini bildirdi[4].
Medini Rai Jauhar marosimini tashkil etdi. Bu marosim davomida rajput ayollari va bolalari o‘z sha’nini Boburiylar qo‘liga tushishdan saqlab qolish maqsadida o‘zini olovda kuydirdi[7]. Shuningdek, oz sonli askarlar Medini Raining uyida to‘planib, ommaviy o‘z joniga qasd qilish maqsadida bir-birini o‘ldirdi. Biroq bu qurbonlik Boburda katta taassurot qoldirmaganga o‘xshaydi, chunki u o‘z tarjimayi holida ushbu voqeaga hech qanday hayrat yoki tahsin bildirmagan[4]. Aksincha, Bobur Khanwa jangidan keyin qilganidek, raqiblariga qarshi Amir Temur tomonidan qo‘llangan amaliyotga muvofiq, bosh suyaklaridan minora qurishni buyurdi.[5] Tarixchi Satish Chandraning ta’kidlashicha, bu amaliyot yirik g‘alabani abadiylashtirish va raqiblarni qo‘rqitish maqsadida qo‘llangan. Bobur bundan avval ham Bajaurdagi Afg‘onlarga qarshi xuddi shu usuldan foydalangan edi[5].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Chaurasia 2002, s. 157.
- ↑ Sharma 1954, s. 42.
- ↑ Sharma 1954, s. 8.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Lane-pool, Stanley „Babar“. The Clarendon Press. Qaraldi: 2015-yil 12-iyun.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Chandra, Satish. Medieval India: From Sultanat to the Mughals (1206–1526). Har-Anand Publications, 2006.
- ↑ Chaurasia 2002, s. 156.
- ↑ 7,0 7,1 Sharma 1954, s. 43.
Adabiyotlar
- Chaurasia, Radhey Shyam. History of Medieval India: From 1000 A.D. to 1707 A.D. (en). Atlantic Publishers & Dist, 2002. ISBN 978-81-269-0123-4.
- Sharma, Gopi Nath. Mewar & the Mughal Emperors (1526–1707 A.D.) (en). S.L. Agarwala, 1954.