Chanderi jangi: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan avtomatik import (Maxsus:NewPages watcher) | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
| izoh = | | izoh = | ||
| sana = 1528-yil 20-yanvar | | sana = 1528-yil 20-yanvar | ||
| yer = [[Chanderi]], [[Madhya Pradesh]] ([[Ashoknagar (Madhya Pradesh)|Ashok Nagar]] yaqinida) | | yer = [[Chanderi]], [[Madhya-Pradesh]] ([[Ashoknagar (Madhya Pradesh)|Ashok Nagar]] yaqinida) | ||
| sabab = | | sabab = | ||
| natija = [[Boburiylar]] | | natija = [[Boburiylar]] gʻalabasi | ||
| holat = Chanderi [[Boburiylar]] tarkibiga | | holat = Chanderi [[Boburiylar]] tarkibiga qoʻshildi{{sfn|Chaurasia|2002|p=157}}. | ||
| oʻzgarishlar = | | oʻzgarishlar = | ||
| raqib1 = [[Boburiylar]] | | raqib1 = [[Boburiylar]] | ||
| qomondon1 = [[Bobur]] | | qomondon1 = [[Bobur]] | ||
| qomondon2 = [[Medini Rai]]{{UHB}} | | qomondon2 = [[Medini Rai]]{{UHB}} | ||
| kuch1 = | | kuch1 = Nomaʼlum | ||
| kuch2 = 15 000{{sfn|Sharma|1954|p=42}} | | kuch2 = 15 000{{sfn|Sharma|1954|p=42}} | ||
| yoqotishlar1 = | | yoqotishlar1 = | ||
}} | }} | ||
'''Chanderi jangi''' yoki '''Chanderi qamali''' (1528) [[Boburiylar imperiyasi|Boburiylar imperiyasi]] hukmdori [[Bobur]] [[Khanwa jangi]]da [[Rojputlar|rajputlar konfederatsiyasi]] ustidan | '''Chanderi jangi''' yoki '''Chanderi qamali''' (1528) [[Boburiylar imperiyasi|Boburiylar imperiyasi]] hukmdori [[Bobur]] [[Khanwa jangi]]da [[Rojputlar|rajputlar konfederatsiyasi]] ustidan gʻalaba qozonganidan keyin sodir boʻlgan. Ushbu jang [[Shimoliy Hindiston]] ustidan hukmronlik oʻrnatish maqsadida rajputlar va boburiylar oʻrtasida olib borilgan boʻlib, unda Bobur rajputlarning qayta kuchayib borayotgan siyosiy va harbiy qudratini bostirib, boburiylar hukmronligini mustahkamlagan{{sfn|Sharma|1954|p=8}}. | ||
== Tarixi == | == Tarixi == | ||
[[Rana Sanga]] Bobur bilan mojaroni qayta boshlash maqsadida urushga tayyorgarlikni yangilagani haqida xabar olgach, Bobur uning ittifoqchilaridan biri — Malva hukmdori [[Medini Rai]]ni harbiy | [[Rana Sanga]] Bobur bilan mojaroni qayta boshlash maqsadida urushga tayyorgarlikni yangilagani haqida xabar olgach, Bobur uning ittifoqchilaridan biri — Malva hukmdori [[Medini Rai]]ni harbiy magʻlubiyatga uchratish orqali Ranani siyosiy jihatdan yakkalashga qaror qildi<ref name="Lane-Poole">{{cite web |last=Lane-pool |first=Stanley |url=https://archive.org/details/babar035008mbp |title=Babar|publisher=The Clarendon Press |access-date=12 June 2015}}</ref><ref name="Chandra">{{cite book |first=Satish |last=Chandra |title=Medieval India: From Sultanat to the Mughals (1206–1526) |volume=2 |publisher=Har-Anand Publications |year=2006}}</ref>. Shu maqsadda Bobur 1527-yil dekabr oyida aylanma yoʻl orqali Malva qirolligining poytaxti boʻlgan [[Chanderi]] qalʼasi tomon yurish boshladi{{sfn|Chaurasia|2002|p=156}}. | ||
== Jang == | == Jang == | ||
1528-yil 20-yanvarda Chanderiga yetib kelgan Bobur sulh taklifi sifatida Medini Raiga Chanderi evaziga Shamsabadni taklif qildi, biroq Rai bu taklifni rad etdi{{sfn|Sharma|1954|p=43}}. Bobur | 1528-yil 20-yanvarda Chanderiga yetib kelgan Bobur sulh taklifi sifatida Medini Raiga Chanderi evaziga Shamsabadni taklif qildi, biroq Rai bu taklifni rad etdi{{sfn|Sharma|1954|p=43}}. Bobur qoʻshini tunda Chanderining tashqi qalʼasini egalladi, ertasi kuni ertalab esa qalʼaning yuqori qismi ham qoʻlga kiritildi. Bobur soʻnggi hujum boshlanganidan atigi bir soat oʻtib yuqori qalʼaning egallanganidan hayratda qolganini bildirdi<ref name="Lane-Poole" />. | ||
Medini Rai [[Jauhar]] marosimini tashkil etdi. Bu marosim davomida rajput ayollari va bolalari | Medini Rai [[Jauhar]] marosimini tashkil etdi. Bu marosim davomida rajput ayollari va bolalari oʻz shaʼnini Boburiylar qoʻliga tushishdan saqlab qolish maqsadida oʻzini olovda kuydirdi{{sfn|Sharma|1954|p=43}}. Shuningdek, oz sonli askarlar Medini Raining uyida toʻplanib, ommaviy oʻz joniga qasd qilish maqsadida bir-birini oʻldirdi. Biroq bu qurbonlik Boburda katta taassurot qoldirmaganga oʻxshaydi, chunki u oʻz tarjimayi holida ushbu voqeaga hech qanday hayrat yoki tahsin bildirmagan<ref name="Lane-Poole" />. Aksincha, Bobur Khanwa jangidan keyin qilganidek, raqiblariga qarshi [[Amir Temur]] tomonidan qoʻllangan amaliyotga muvofiq, bosh suyaklaridan minora qurishni buyurdi.<ref name="Chandra" /> Tarixchi [[Satish Chandra (tarixchi)|Satish Chandra]]ning taʼkidlashicha, bu amaliyot yirik gʻalabani abadiylashtirish va raqiblarni qoʻrqitish maqsadida qoʻllangan. Bobur bundan avval ham [[Bajaur tumani|Bajaur]]dagi [[Afgʻonlar]]ga qarshi xuddi shu usuldan foydalangan edi<ref name="Chandra" />. | ||
== Yana qarang == | == Yana qarang == | ||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Chanderi jangi | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar-Rojputlar urushlari | |||||||||
| |||||||||
| Raqiblar | |||||||||
| Boburiylar | Chanderi Rojputlar | ||||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||||
| Bobur | Medini Rai † | ||||||||
| Kuchlar | |||||||||
| Nomaʼlum | 15 000[2] | ||||||||
Chanderi jangi yoki Chanderi qamali (1528) Boburiylar imperiyasi hukmdori Bobur Khanwa jangida rajputlar konfederatsiyasi ustidan gʻalaba qozonganidan keyin sodir boʻlgan. Ushbu jang Shimoliy Hindiston ustidan hukmronlik oʻrnatish maqsadida rajputlar va boburiylar oʻrtasida olib borilgan boʻlib, unda Bobur rajputlarning qayta kuchayib borayotgan siyosiy va harbiy qudratini bostirib, boburiylar hukmronligini mustahkamlagan[3].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Rana Sanga Bobur bilan mojaroni qayta boshlash maqsadida urushga tayyorgarlikni yangilagani haqida xabar olgach, Bobur uning ittifoqchilaridan biri — Malva hukmdori Medini Raini harbiy magʻlubiyatga uchratish orqali Ranani siyosiy jihatdan yakkalashga qaror qildi[4][5]. Shu maqsadda Bobur 1527-yil dekabr oyida aylanma yoʻl orqali Malva qirolligining poytaxti boʻlgan Chanderi qalʼasi tomon yurish boshladi[6].
Jang
[tahrir | manbasini tahrirlash]1528-yil 20-yanvarda Chanderiga yetib kelgan Bobur sulh taklifi sifatida Medini Raiga Chanderi evaziga Shamsabadni taklif qildi, biroq Rai bu taklifni rad etdi[7]. Bobur qoʻshini tunda Chanderining tashqi qalʼasini egalladi, ertasi kuni ertalab esa qalʼaning yuqori qismi ham qoʻlga kiritildi. Bobur soʻnggi hujum boshlanganidan atigi bir soat oʻtib yuqori qalʼaning egallanganidan hayratda qolganini bildirdi[4].
Medini Rai Jauhar marosimini tashkil etdi. Bu marosim davomida rajput ayollari va bolalari oʻz shaʼnini Boburiylar qoʻliga tushishdan saqlab qolish maqsadida oʻzini olovda kuydirdi[7]. Shuningdek, oz sonli askarlar Medini Raining uyida toʻplanib, ommaviy oʻz joniga qasd qilish maqsadida bir-birini oʻldirdi. Biroq bu qurbonlik Boburda katta taassurot qoldirmaganga oʻxshaydi, chunki u oʻz tarjimayi holida ushbu voqeaga hech qanday hayrat yoki tahsin bildirmagan[4]. Aksincha, Bobur Khanwa jangidan keyin qilganidek, raqiblariga qarshi Amir Temur tomonidan qoʻllangan amaliyotga muvofiq, bosh suyaklaridan minora qurishni buyurdi.[5] Tarixchi Satish Chandraning taʼkidlashicha, bu amaliyot yirik gʻalabani abadiylashtirish va raqiblarni qoʻrqitish maqsadida qoʻllangan. Bobur bundan avval ham Bajaurdagi Afgʻonlarga qarshi xuddi shu usuldan foydalangan edi[5].
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Chaurasia 2002, s. 157.
- ↑ Sharma 1954, s. 42.
- ↑ Sharma 1954, s. 8.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Lane-pool, Stanley „Babar“. The Clarendon Press. Qaraldi: 2015-yil 12-iyun.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Chandra, Satish. Medieval India: From Sultanat to the Mughals (1206–1526). Har-Anand Publications, 2006.
- ↑ Chaurasia 2002, s. 156.
- ↑ 7,0 7,1 Sharma 1954, s. 43.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Chaurasia, Radhey Shyam. History of Medieval India: From 1000 A.D. to 1707 A.D. (en). Atlantic Publishers & Dist, 2002. ISBN 978-81-269-0123-4.
- Sharma, Gopi Nath. Mewar & the Mughal Emperors (1526–1707 A.D.) (en). S.L. Agarwala, 1954.