Kontent qismiga oʻtish

Catopsilia pomona

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Catopsilia pomona
Ilmiy tasniflashUshbu tasnifni tahrirlash
Olam: Hayvonlar
Tip: Boʻgʻimoyoqlilar
Sinf: Hasharotlar
Turkum: Kapalaklar
Oila: Nimfalidlar
Urugʻ: Catopsilia
Turlari: pomona
Binar nomi
Catopsilia pomona
((Fabricius, 1775))

Catopsilia pomona, yoki common emigrant yoki lemon emigrant — Osiyo va Avstraliyaning ayrim qismlarida uchraydigan, oʻrtacha kattalikdagi oq kapalaklar oilasiga mansub kapalakdir[1]. Bu tur oʻz nomini koʻchib yurish, migratsiya qilish odatidan olgan[2][3].

Tavsif

Qanot qoqish kengligi taxminan 55 mm dan 80 mm gacha yetadi. Ranglari asosan limon-sariq, och yashilsimon-oq yoki qaymoqrang boʻladi. Ularning qanotlari tepasidan qaraganda chetlari qora hoshiyali, ostki qismida esa baʼzan mayda jigarrang yoki qizgʻish halqasimon dogʻlar boʻladi[4]. Erkak va ayollarini oʻrtasidagi farq katta.

Erkak

Asosan boʻrdek oppoq yoki qanot asoslari och oltingugurt-sariq tusda boʻladi. Markaziy qismida hech qanday dogʻ boʻlmaydi, toza boʻladi. Qora hoshiya faqat qanotning yuqori uchi atrofida boʻlib, pastga qarab ingichkalashib yoʻqoladi. Qanotlarining ostki qismi silliq, naqshlari kam yoki deyarli yoʻq boʻladi[5].

Urgʻochi

Urgʻochi kapalak

Rangi ancha toʻqroq — yorqin sariq, limon-sariq yoki sargʻish-yashil tusda boʻladi. Old qanotining markazida bitta aniq dumaloq qora dogʻ boʻladi. Qora hoshiya ancha keng va qalin boʻlib, qanotning butun chetini toʻliq qoplab oladi. Qanotlarining ostki qismida jigarrang yoki qizgʻish-binafsharang halqali dogʻlar koʻp boʻladi[6].

Tarqalishi

Bu tur uzoq masofalarga ommaviy koʻchib yurishi (migratsiya qilishi) bilan mashhur boʻlgani sababli, uni juda koʻp mamlakatlarda uchratish mumkin. Hindistonning deyarli barcha shtatlarida juda keng tarqalgan, Tailand, Malayziya, Myanma, Vetnam, Kambodja, Laos, Filippin hamda Indoneziyaning deyarli barcha yirik orollari. Avstraliyaning shimoliy va sharqiy hududlari (ayniqsa Kvinslend va Yangi Janubiy Uels shtatlari), Papua-Yangi Gvineya va unga yaqin joylashgan Tinch okeani orollari boʻylab keng tarqalgan[7].


Turlari

erkak kapalak

Ushbu kapalakning tashqi koʻrinishi oʻsish davridagi harorat va kun uzunligiga qarab ikki xil shaklda rivojlanadi[8].

Crocale

Moʻylovlari (antenalari) toʻq qora rangda boʻladi. Qanotlaridagi qora hoshiyalar qalinroq va yorqinroq tusga ega[9].

Pomona

Moʻylovlari pushtirang yoki qizgʻish boʻladi. Qanotlarining ostki qismida qizgʻish-jigarrang dogʻlar aniq koʻrinib turadi[10].

Hayot sikli

Kapalakning tuxumlari turli xil oʻsimlik turlariga, jumladan, bir nechta Cassia turlariga qoʻyiladi. Urgʻochi Catopsilia pomona kapalaqlari oʻz hayoti davomida jami 100 tadan 300 tagacha tuxum qoʻyishi mumkin. Tuxumlar odatda barglarning ostki qismiga, chetiga yaqin joyga bittadan qoʻyiladi. Har bir tuxum oq rangda, shisha shaklida boʻlib, vertikal chiziqlar bilan qoplangan. Tuxum qoʻyilgandan keyin 3–4 kun oʻtib, ichidan uzunligi bor-yoʻgʻi 0.5 sm atrofida boʻlgan sargʻish-yashil tusdagi mitti lichinka chiqadi. Uning birinchi qiladigan ishi — oʻzi chiqqan tuxum poʻchogʻini yeb bitirish boʻladi. Lichinka oʻsib ulgʻaygan sayin rangi toʻqroq barg-yashil (leafy green) tusga kiradi. U yashayotgan daraxt barglariga shu qadar oʻxshash boʻladiki, yirtqich qushlar uni deyarli ajrata olmaydi[11][12].

  • Tuxumi
    Tuxumi
  • Lichinka
    Lichinka
  • Lichinka
    Lichinka
  • G'umbak
    G'umbak
  • Cassia bargining yuqori chetidagi pilla
    Cassia bargining yuqori chetidagi pilla

Manbalar

  1. ↑ Jamoat mulki asas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Bingham, C.T.. The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma, 1st, London: Taylor and Francis, Ltd., 1907 — 219–221-bet. 
  2. ↑ Varshney, R.; Smetacek, P.. A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India., 2015, New Delhi: Butterfly Research Centre, Bhimtal and Indinov Publishing — 67-bet. 
  3. ↑ Savela, Markku „Catopsilia pomona (Fabricius, 1775)“. Lepidoptera and Some Other Life Forms. Qaraldi: 2018-yil 30-iyun.
  4. ↑ Evans, W.H.. The Identification of Indian Butterflies, 2nd, Mumbai, India: Bombay Natural History Society, 1932. 
  5. ↑ Grund, R. Catopsilia pomona datasheet (Wayback Machine saytida 2006-09-12 sanasida arxivlangan) Accessed:September 2006
  6. ↑ Swinhoe, Charles. Lepidoptera Indica. Vol. VII. London: Lovell Reeve and Co., 1905–1910 — 84–90-bet. 
  7. ↑ Grund, R. Catopsilia pomona datasheet (Wayback Machine saytida 2006-09-12 sanasida arxivlangan) Accessed:September 2006
  8. ↑ Sevastopulo, D. G. (1950). Seasonal forms of Catopsilia spp. Journal of the Bombay Natural History Society 49:570.
  9. ↑ Grund, R. Catopsilia pomona datasheet (Wayback Machine saytida 2006-09-12 sanasida arxivlangan) Accessed:September 2006
  10. ↑ Rienks, J. H. (1985). Phenotypic Response to Photoperiod and Temperature in a Tropical Pierid Butterfly. Australian Journal of Zoology 33(6) 837 — 847
  11. ↑ Rienks, J. H. (1985). Phenotypic Response to Photoperiod and Temperature in a Tropical Pierid Butterfly. Australian Journal of Zoology 33(6) 837 — 847
  12. ↑ Sevastopulo, D. G. (1950). Seasonal forms of Catopsilia spp. Journal of the Bombay Natural History Society 49:570. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Catopsilia_pomona&oldid=1052542" dan olindi