Buzurg ibn Shahriyor
Buzurg ibn Shahriyor ar-Romhurmuziy (forscha: بزرگ بن شهریار الرام هرمزي) Romhurmuzlik 10-asrda yashagan fors savdogar va kema kapitani boʻlgan. U arabchada ʿAjoib al-Hind (Hind moʻjizalari) nomli hikoyalar toʻplamini yozgan. Toʻplamdagi sanasi aniqlanishi mumkin boʻlgan eng soʻnggi hikoya 953-yilga oid[1]. Uning 134 hikoyasi Sirof, Ummon, Basra va boshqa joylarda yashagan musulmon dengizchilar va savdogarlarning hikoyalaridan olingan[2].
Bu asarda musulmon dengizchilarning Hindiston, Malayziya, Indoneziya, Xitoy va Sharqiy Afrikaga qanday sayohat qilgani tilga olinadi. Shuningdek, Abbosiylar xalifaligi bilan Tan sulolasi davridagi Xitoy oʻrtasidagi turli aloqalar ham zikr etiladi.
Ibn Shahriyor orollarni yovvoyi odamxoʻr qabilalar yashaydigan joylar sifatida tasvirlaydi. Kitobda u Andamon al-Kabir deb atagan orol (Katta Andaman) ham tilga olinadi[3][4].
Baʼzi olimlarning fikriga koʻra, Buzurg ibn Shahriyor toʻqima qahramondir. Ushbu kitobdagi nisbatdan tashqari, uning mavjudligi boshqa manbalarda tasdiqlanmagan. Bu nisbat oʻn uchinchi asrga, yaʼni u yashagan deb taxmin qilinadigan davrdan ancha keyingi zamonga borib taqaladi. Soʻnggi tadqiqotlar kitob ehtimol X asrning ikkinchi yarmida Qohirada Abū ‘Imrān Mūsā ibn Rabāḥ al-Avsī al-Sīrāfī nomli olim tomonidan yozilgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi[5].
Manbalar
- ↑ Fück, J. W. (1960–2005). "Buzurg b. Shahriyār". Encyclopaedia of Islam (12 vols.) (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Buzurg+b.+Shahriy%C4%81r&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- ↑ „MuslimHeritage.com - Topics“. www.muslimheritage.com. 2007-yil 9-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Adhir Chakravarti, Narendra Nath Bhattacharyya. India and South-East Asia Socio-Econo-Cultural Contacts: Socio-econo-cultural Contacts. Punthi Pustak, 1998. ISBN 81-86791-14-0. Qaraldi: 2008-yil 16-noyabr. „... The Ajaib al- Hind of Buzurg (c. AD 1000) mentions an island named Andaman al-Kabir ...“
- ↑ Buzurg ibn Shahriyar, translated by: L. Marcel Devic and Peter Quennell (1928). The Book of the Marvels of India: from the Arabic. G. Routledge & sons.
- ↑ Jean-Charles Ducène, „Une nouvelle source arabe sur l’océan Indien au Xe siècle“, Afriques 6, 2015.