Buyuk Ipak yoʻlining Zarafshon-Qoraqum yoʻlagi
| UNESCO Jahon madaniy merosi | |
|---|---|
| Location | |
| Includes | 3 mamlakatdagi 31 obyekt |
| Kriteriya | Cultural: (ii)(iii)(v) |
| Manba | 1675 |
| Kiritilgan vaqti | 2023 (45- sessiya) |
| Maydon | 669.679 ga (2.58565 kv mi) |
| Bufer zonasi | 1,750.042 ga (6.75695 kv mi) |
Buyuk Ipak yoʻlining Zarafshon-Qoraqum yoʻlagi — UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxati roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, u qadimgi Buyuk Ipak yoʻlining Zarafshon-Qoraqum qismini va yoʻl boʻylab joylashgan tarixiy joylarni qamrab oladi. 2023-yil 17-sentyabrda UNESCO Markaziy Osiyodagi Ipak yoʻli tarmogʻining 886 km qismini Jahon merosi roʻyxatiga kiritdi. Yoʻlak Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekistonni qamrab oladi va 31 ta joyni oʻz ichiga oladi[1][2][3].
Joylashuvi
Yoʻlak Markaziy Osiyoda joylashgan. U yetti geografik zonani kesib oʻtadi: togʻli hudud, togʻoldi hudud, tekisliklar hududi, sugʻorma dehqonchilik hududi, vohalar hududi, shuvoq-dasht hududi va choʻl hududi[2].
Obyektlari
Butunjahon merosi obyektlari uchta davlatda joylashgan[2] :
Tojikiston
- Xisorak aholi punkti
- Mugʻ qal’asi
- Qum aholi punkti
- Gardani Xisor aholi punkti
- Tali Xamtuda qal’asi
- Muhammad Bashoro maqbarasi
- Toksankoriz sugʻorish tizimi
- Sanjarshox aholi punkti
- Qadimiy Panjakent shahri
Oʻzbekiston
- Jartepa II ibodatxonasi
- Sulaymontepa
- Kofirqal’a
- Dabusiya
- Qosim Shayx majmuasi
- Mir Said Bahrom maqbarasi
- Raboti Malik
- Raboti Malik sardobasi
- Deggaron masjidi
- Chashmai Ayyub xazirasi
- Vardonze
- Vobkent minorasi
- Bahouddin Naqshband yodgorlik majmuasi
- Chor Bakr meʼmoriy majmuasi
- Varaxsha
- Poykend
Turkmaniston
- Amul
- Mansaf karvonsaroyi (a)
- Mansaf karvonsaroyi (b)
- Koʻhnaqal’a karvonsaroyi
- Tahmalaj
- Aqjaqal’a karvonsaroyi
- Qizilqal’a karvonsaroyi (Rabod al-Hadid) (a)
- Qizilqal’a karvonsaroyi (Rabod al-Hadid) (b)
- Kushmeihan (Dinli Kishman)
Manbalar
- ↑ „Silk Roads: Zarafshan-Karakum Corridor has been recommended for the inscription on the UNESCO World Heritage List“ (en). www.unesco-iicas.org. Qaraldi: 2023-yil 18-sentyabr.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Silk Roads: Zarafshan-Karakum Corridor. pp. 7-9. https://whc.unesco.org/document/186705. Qaraldi: 18 September 2023.Buyuk Ipak yoʻlining Zarafshon-Qoraqum yoʻlagi]]
- ↑ „Buyuk ipak yo‘lining Zarafshon-Qoraqum yo‘lagi YUNESKO Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritildi“. gazeta.uz. Gazeta News (2023-yil 18-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 1-avgust.