Bujlud masjidi
| Masjid | |
Bujlud masjidi
جامع بوجلود | |
 | |
| Mamlakat |  Marokash
|
| Hudud | Bab Bujlud |
| Shahar | Fos |
| Koordinatalar | 34°03′39.8″N 4°59′4.5″W / 34.061056°N 4.984583°W |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | Jomeʼ-Masjid |
| Meʼmoriy uslub | Islom meʼmorchiligi |
| Asoschi | Abu Yusuf Yoqub al-Mansur |
| Asosiy sana: 1184 va 1199-yillar orasida qurilish boshlangan
| |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Qurilish materiali | gʻisht |
| Holati | amaldagi |
| Tarovih | 
|
| Saharlik va iftorlik |
|
Bujlud masjidi (arabcha: جامع بوجلود) — Marokashning Fos shahrida, Bab Bujlud yaqinida joylashgan Bab Bujludning sobiq Kasba hududidagi tarixiy Almohadlar davri masjididir.
Tarixi
Olim Henri Terrasse maʼlumotiga koʻra, masjid milodiy 1184–1199-yillarda hukmronlik qilgan Almohadlar xalifasi Abu Yusuf Yoqub al-Mansur tomonidan asos solingan[1]. Biroq Richard Parker masjid asos solinishini 1199–1214-yillar oraligʻida hukmronlik qilgan Muhammad an-Nosir tomonidan amalga oshirilgan deb hisoblaydi[2]. Shu sababli u shahardagi eng qadimiy yodgorliklardan biri hamda Fosdagi kam sonli Almohad masjidlaridan biri hisoblanadi[3](p108).
Oʻsha davrda al-Mansur oʻzidan oldingi hukmdor Abdulmoʻmin tomonidan 1145-yildan keyin vayron qilingan Fos shahar mudofaa devorlarini qayta tiklashni buyurgan edi, biroq bu ishlar uning vorisi Muhammad al-Nasir davrida yakunlangan[3](pp55–56)[4].
Masjid Fos shahrining gʻarbiy chekkasida, shaharning qolgan qismidan balandroq boʻlgan tekislikda joylashgan sobiq Almoraviylar kasbasi (qal’a) oʻrnida qurilgan[1][3]:108.
Muhammad an-Nosir davrida ushbu qal’a, yaʼni Kasba Bujlud qayta qurilib, masjid uning tarkibiga kiritilgan va qal’aning asosiy masjidi sifatida xizmat qilgan[4][3](p56)[2].
Meʼmorchilik
Masjid koʻpgina oʻrta asr Marokash masjidlariga xos boʻlgan meʼmoriy xususiyatlarga ega. U asosan gʻishtdan qurilgan boʻlib, tashqi tomoni oq ohak qatlami bilan qoplangan[1]. Masjid ichki qismi bir nechta qator taqa shaklidagi arklar bilan ajratilgan gipstil tipidagi namoz zalidan iborat boʻlib, ular orasida yoʻlaklar yoki „nef“lar joylashgan[1]. Zalning eng janubiy yoʻlagi, yaʼni qibla devori (namoz paytida yuzlaniladigan yoʻnalish devori) boʻylab joylashgan qismi boshqalariga qaraganda kengroq[1].
Namoz zali markazida favvorasi boʻlgan kvadrat hovli (sahn) atrofida joylashgan. Masjidning dastlabki toʻrtburchak rejasida hovlining gʻarbiy, sharqiy va janubiy tomonlarida uchta yoʻlak va arklar qatori mavjud boʻlgan, shimoliy tomonida esa galereya hosil qiluvchi bitta yoʻlak joylashgan[1]. Biroq Vattasiylar davrida amalga oshirilgan kengaytirish ishlari gʻarb tomonga notekis toʻrtburchak shaklidagi qoʻshimcha qismni qoʻshgan va tashqi devor qiya shaklda qurilganligi sababli bugungi kunda masjidning umumiy rejasi nosimmetrik koʻrinishga ega[1].
Namoz zalining janubiy (qibla) devorida joylashgan mehrob (namoz yoʻnalishini bildiruvchi qism) hovlining markaziy oʻqi bilan mos keladi. Masjidning asl kirish eshigi ham ehtimol shu oʻq boʻylab, masjidning qarama-qarshi shimoliy tomonida joylashgan boʻlgan. Biroq Mariniylar davrida qurilgan minora aynan shu joyda barpo etilib, dastlab kirish qismini toʻsib qoʻygan va uning oʻrniga gʻarbiy hamda sharqiy tomonlarda boshqa kirish eshiklari ochilgan[1].
Mehrobning ikki tomonida joylashgan eshiklar masjid ortidagi kichik qoʻshimcha xonaga olib boradi. Bu xona ehtimol minbar (masjid minbari)ni saqlash joyi hamda imomning xonasi sifatida xizmat qilgan boʻlishi mumkin[1].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Terrasse, Henri (1964). "La mosquée almohade de Bou Jeloud à Fès". Al-Andalus 29 (2): 355–363. https://archive.org/details/al-andalus_1964_29_2/page/355.
- ↑ 2,0 2,1 Parker, Richard. A practical guide to Islamic Monuments in Morocco (en). Charlottesville, VA: The Baraka Press, 1981 — 127-bet.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Le Tourneau, Roger. Fès avant le protectorat: étude économique et sociale d'une ville de l'occident musulman. Casablanca: Société Marocaine de Librairie et d'Édition, 1949.
- ↑ 4,0 4,1 Gaillard, Henri. Une ville de l'Islam: Fès (fr). Paris: J. André, 1905 — 36–37-bet.
Havolalar
Vikiomborda „Bujlud masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |