Buddhu maqbarasi
| Maqbara | |
Buddhu maqbarasi
| |
 | |
Buddhu maqbarasi (urducha: بدهو کا مقبره), shuningdek, Buddhu ka Awa (urducha: بدهو کا آوا) nomi bilan ham tanilgan, Pokistonning Lohur shahrida joylashgan XVII asrga oid maqbara. Anʼanaviy qarashlarga koʻra, maqbara Lahorda yashagan Buddhu ismli kishiga tegishli boʻlgan. Biroq Said Muhammad Latif kabi ayrim tarixchilar maqbara aslida Xon-i Davron Bahodir Nusrat Jangning xotini uchun qurilganini taʼkidlagan[1]. Ayrim sikhlar esa bu inshootni Buddhu tomonidan qurilgan gurdvara — sikhlar ibodatxonasi deb hisoblaydi[2].
Joylashuvi
Maqbara Lohurning devor bilan oʻralgan eski shahri sharqida, Katta magistral yoʻl boʻyida joylashgan. Yoʻlning qarama-qarshi tomonida Lohur muhandislik va texnologiya universiteti joylashgan.
Tarixi
Maqbara taxminan 1641-yilda qurilgan boʻlib[3], anʼanaviy qarashlarga koʻra, Buddhu ismli kishining qabri hisoblanadi. Buddhu Suddhuning oʻgʻli boʻlib, Shoh Jahon hukmronligi davrida Suddhu Lahordagi bir qancha qirollik inshootlari uchun gʻisht yetkazib bergan mahalliy gʻisht ishlab chiqaruvchi kishi boʻlgan[1]. Biroq tarixiy manbalarda maqbara aslida Boburiylar saroyining amirlaridan biri Xon-i Davron Bahodir Nusrat Jangning xotini uchun qurilgani qayd etiladi[1]. Amirning oʻzi ham 1643-yilda vafot etganidan soʻng shu maqbaraga dafn etilgan[1].
Boburiylar davridagi dafn marosimlari anʼanalariga muvofiq, maqbara, ehtimol, keyinchalik yoʻq boʻlib ketgan bogʻ hududida joylashgan edi[4]. Shahzoda Sher Singx Lohurga yurish qilganida ushbu hududdan qoʻshin qarorgohi sifatida foydalangan[5].
Meʼmorchiligi
Maqbaraning quyi qismi kvadrat shaklda boʻlib, uning har bir tomonida bittadan eshik joylashgan[6]. Har bir eshikning ikki yonida devor ichiga chuqurroq ishlangan kichik ravoq bor. Quyi qism ustiga sakkiz qirrali tuzilma qurilgan, uning tepasiga esa diametri taxminan 9,75 metr) boʻlgan katta gumbaz oʻrnatilgan[6][7].
Maqbara devorlari, asosan, gul naqshlari tushirilgan koʻk va sariq sirlangan koshinlar bilan bezatilgan[6].
Afsona
Rivoyatlarga koʻra, bu maqbara aslida Buddhuga tegishli gʻisht pishiriladigan joy boʼlgan. Aytishlaricha, Buddhuning xizmatkorlari Mian Mirning shogirdi Abdulhaqqa xumdon yonida isinib olishga ruxsat bermagan[1]. Bundan gʻazablangan Haq xumdonga qargʻish oʻqigan va oqibatda u asta-sekin tanazzulga yuz tutgan[1]. Buddhu qilgan gunohi uchun tavba qilishga majbur boʻlgan, biroq yetkazilgan haqorat shu qadar ogʻir deb hisoblanganki, xumdon shundan keyin boshqa ishlatilmagan[1].
Rivoyatning sikhlar orasida tarqalgan boshqa bir talqiniga koʻra, Buddhu Bhay Kamliyaga ovqat berishdan bosh tortgan. Shundan soʻng Bhay Kamliya uni qargʻagan. Buddhu Guru Arjandan kechirim soʻrab, tavba qilmagunicha uning ishi yurishmagan. Tavbasidan keyingina ishlari qayta tiklangan[2]. Sikhlar maqbara aslida gurdvara — sikxlar ibodatxonasi majmuasining bir qismi sifatida qurilganini taʼkidlaydilar[2].
Muhofaza qilinishi
Maqbara 1975-yilgi Qadimiy yodgorliklar toʻgʻrisidagi qonun bilan muhofaza qilinadi[2]. Obyekt 2014-yilda doktor Abdulrahmon tomonidan Fulbright dasturi bitiruvchilar jamgʻarmasi hamda Pokistondagi AQSh Taʼlim jamgʻarmasi koʻmagida maqbarada qisman taʼmirlash ishlari olib borgan[8][9].
Galereya
-
Maqbaraning ichki qismi xattotlik bilan bezatilgan -
Maqbaraning ostki qismi -
Maqbara kichik g‘ishtin supa ustiga qurilgan
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Latif, S. M.. Lahore: Its History, Architectural Remains and Antiquities: With an Account of Its Modern Institutions, Inhabitants, Their Trade, Customs, &c. New Imperial Press, 1892. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Dar, Nadeem. Buddhu Ka Awa – Forlorn heritage. Pakistan Today (2015-yil 19-dekabr).
- ↑ Khan, Mohammad Waliullah. Lahore and Its Important Monuments, 2006. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.
- ↑ „Buddu Tomb, Lahore, Pakistan“. Oriental Architecture. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.
- ↑ Billawaria, Anita K.. Rājdarshani: a Persian history of north-western India from earliest times to A.D. 1847. Jay Kay Book House, 1991. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 „Buddhu's Tomb“. U of Alberta. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ Rumi, Raza. „The hidden tomb of Khan-e-Jahan Bahadur Zafer Jang Kokaltash“. Lahorenama (2008-yil 1-aprel). Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.
- ↑ „Fulbright Alumnus Restores Mughal-era Monument in Lahore“ (2014-yil 21-may). 2017-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.
- ↑ „Consultancy“. Dr Abdul Rehman. Qaraldi: 2017-yil 6-oktyabr.