Borani
 Qatiq va ismaloqdan tayyorlangan zaʼfaron qoʻshilgan borani. | |
| Turi | Salat, Desert |
|---|---|
| Asosiy komponentlari | Qatiq, Sabzavotlar |
| Retsepti | Sovuq holida tortiladi |
Borani (forscha: بورانی) – Eron oshxonasiga mansub salat taomi. Shuningdek, u turk oshxonasida ham uchraydi va u yerda Isparta, Urfa va Van kabi ayrim viloyatlar bilan bogʻlanadi[1]. Baʼzi koʻrinishlari ismaloq va qatiqdan tayyorlanadi, qadimgi fors boranisi esa baqlajondan tayyorlangan, Urfaning mahalliy bir varianti esa qoʻy goʻshti va vegetarian kotletlar bilan tayyorlanadi. Borani Kavkaz va Afgʻonistonda ham mashhur.
Atama
Borani qadimgi fors oshxonasida tayyorlangan baqlajonli taom nomi boʻlgan. Urfa viloyati oshxonasida borani chard va noʻxat bilan tayyorlanadigan qoʻy goʻshti va bulgʻor kofta taomi boʻlib, baʼzan „Urfa borani“ deb ataladi. Shuningdek, ismaloq va qatiq bilan tayyorlanadigan turi ham bor, boshqa versiyalar esa turli masalliqlarni qatiq bilan aralashtirish orqali tayyorlanadi[2]. Albaniyaning janubida bu atama pechda pishiriladigan tuxum va ismaloqli taomni anglatadi. Gaziantepda qatiqsiz tayyorlanadigan, borani deb ataladigan varianti mavjud boʻlib, qora koʻzli noʻxat va qoʻy goʻshti qismasidan tayyorlanadi[3].
„Saljuq davri taomlari va nonlari“ haqidagi tadqiqotda Mehmet Zeki Oral boranini quyidagicha taʼriflaydi:[3].
"Sabzavotlar avval qaynatilib, soʻngra qovuriladigan taomlar borani deb ataladi. Ismaloq, shovul, qoqi, karamuk va kashnich kabi oʻtlar suvda dimlanadi, soʻng suvi suziladi. Keyin ular yogʻ/masloqda qovurilib, ustiga sarimsoq bilan qatiq quyiladi. Bular Anadoluda borani deb ataladi, Senirkenda esa faqat ismaloq bilan tayyorlanadigan turi borani deb ataladi. Borani shuningdek sabzavotlar guruch yoki bulgʻor bilan pishirilib, ustiga qatiq quyiladigan taomlarni ham anglatadi."
Borani Yunonistonning Pind mintaqasidagi aromanlar orasida ham uchraydi, u yerda mahalliy yigʻilgan qichitqi oʻtlaridan tayyorlanib, un bilan quyuqlashtirilgan shoʻrva shaklida pishiriladi[3].
Turlari
Borani-ye Esfanaj – ismaloq va qatiqdan tayyorlanadigan sovuq fors salati boʻlib, boshqa turdagi borani salat taomlari ham turk oshxonasi va boshqa Yaqin Sharq oshxonasida uchraydi[3].
Borani-ye Xiyor – qatiq, bodring va yongʻoqdan tayyorlanadigan eron salati. Ismaloqli qatiq salati Afgʻonistonda Sabzi Borani nomi bilan mashhur. Borani-ye Bademjon – baqlajon va shuningdek qatiq bilan tayyorlanadigan forscha variant[3].
Boshqa mamlakatlarda
Hindistonning shimolida u Raita, janubida esa Pechadi deb ataladi. Ispaniyada uning forscha nomi Alborania shaklida qoʻllaniladi, bu atama Lotin Amerikasida ham ishlatiladi[4].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Kristbergsson, Kristberg; Oliveira, Jorge. Traditional Foods: General and Consumer Aspects. Springer, 2016-03-09. ISBN 978-1-4899-7648-2.
- ↑ Akin, Engin. Essential Turkish Cuisine. Abrams, 2015. ISBN 9781613128718.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Hosking, Richard. Food and Language: Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cooking 2009. Oxford Symposium, 2010. ISBN 9781903018798.
- ↑ Najaf Daryabandari and Fahimeh Rastkar. Cooking utensils. Iran, Tehran: Nashre-e-Karnameh, 2005–2006. ISBN 978-964-431-010-2.