Boloria polaris
| Boloria polaris | |
|---|---|
.jpg) | |
Ilmiy tasniflash | |
| Olam: | Hayvonlar |
| Tip: | Bo‘g‘imoyoqlilar |
| Sinf: | Hasharotlar |
| Turkum: | Tangachaqanotlilar |
| Oila: | Nymphalidae |
| Urugʻ: | Boloria |
| Binar nomi | |
|
Boloria polaris (Boisduval, 1828) | |
Boloria polaris (Polaris fritillariyasi) — Nymphalidae oilasiga mansub kapalak turi. U eng shimoliy Skandinaviyada, Shimoliy Amerikada (shimoli-sharqiy Alyaska va shimoliy Kanadada) hamda Grenlandiyada uchraydi. Shuningdek, shimoli-sharqiy Rossiyada va Palearktika boʻylab to Chukotkagacha tarqalgan. U Kanadadagi Elsmir orolida topilgan bor-yoʻgʻi oltita kapalak turidan biridir.
Tavsifi
Qanotlar kengligi 32–38 mm ni tashkil qiladi. A. polaris Bsd. (71e). Oldingi turga (freija) oʻxshash, ammo oʻzgaruvchanroq boʻlib, orqa qanotning pastki tomoni turli xil ranglarda, oldingi qanotning ustki qismidagi qora oʻrta tasmasi qalin, toʻq qora va proksimal tomondan chuqur buralgan. Chekka qismida muntazam submarginal dogʻlar qatori joylashgan. Oldingi qanotning pastki qismi xuddi ustki qismidagidek deyarli aniq qora rang bilan belgilangan, lekin biroz ochroq. Orqa qanot pastki qismining asosiy maydonida marvarid rang belgilari mavjud va markaziy qismni chekkadan ajratib turuvchi tor tasmada kumushrang tishchalar bor. — Norvegiya, Finlyandiya, Laplandiyada iyul va avgust oylarida uchraydi. Kapalak joylashuviga qarab iyundan avgustgacha uchadi[1].
Biologiyasi
Ushbu tur ikki yillik rivojlanish sikli bilan xarakterlanadi. Kapalaklarning uchish davri iyun oxiri va iyul oyining oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Togʻ tundrasida yashovchi kapalaklar odatda toshloq joylar yaqinida boʻlishadi. Oʻtloqli tundrada ular koʻpincha astragal (Astragalus), yovvoyi rozmarin (Ledum) va driada (Dryas) bilan oziqlanadi. Urgʻochilari tuxumlarni qurt oziqlanadigan oʻsimliklarga yakka yoki 20 tagacha tuxumdan iborat guruhlar shaklida qoʻyadi. Tuxum bosqichi ikki haftadan sal koʻproq davom etadi. Qurtlari gullar va barglar bilan oziqlanadi. Ular toshlar yoki yoʻsinlar ostida ikki marta qishlaydi: tuxumdan chiqqandan soʻng va toʻrtinchi yosh davrida. Birinchi qishlashdan oldin qurtlar oziqlanmaydi. Qurtlar oziqlanadigan oʻsimliklarga quyidagilar kiradi: Dryas octopetala, Vaccínium myrtíllus, Vaccínium uliginósum va Vaccinium sp[2].
Kenja turlari
Quyidagi kenja turlari tan olingan:
- Boloria polaris erda (markaziy va sharqiy Sibir)
- Boloria polaris kurentzovi (Chukotka avtonom okrugi va Sibirdagi Vrangel oroli)
- Boloria polaris polaris (shimoliy Skandinaviya, Grenlandiya va Shimoliy Amerika)
Etimologiyasi
Polaris (lotinchadan) — subarktika.
Manbalar
- ↑ Seitz. A.. Die Großschmetterlinge des palaearktischen Faunengebietes, Die palaearktischen Tagfalter, 1909 — 379-bet.
- ↑ Львовский А. Л., Моргун Д. В.. Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы. М.: Т-во научных изданий КМК, 2007 — 103-bet. ISBN 978-5-87317-362-4.