Bolalar migratsiyasi
Bolalar migratsiyasi bu „migratsiya yoki harakatdagi bolalar“ [1]bu 3-18 yoshdagi voyaga yetmaganlarning siyosiy chegaralar ichida yoki tashqarisida, ota-onalari yoki qonuniy vasiysi bilan yoki ularsiz boshqa mamlakat yoki mintaqaga koʻchib oʻtishidir. Ular qonuniy hujjatlar bilan yoki hujjatlarsiz safar qilishlari mumkin. Ular boradigan mamlakatga qochoqlar, boshpana izlovchilar yoki iqtisodiy muhojirlar sifatida kirib kelishlari mumkin.
Migratsiyaga sabablar
Bolalarning koʻchish sabablari ham koʻchib ketayotgan shaxslar kabi xilma-xildir. Ularga iqtisodiy sabablar, taʼlim olishga intilishlar, gender yoki madaniyat bilan bogʻliq sabablar, shaxsiy sabablar, shuningdek, favqulodda vaziyatlar, tabiiy ofatlar, taʼqiblar va gumanitar inqirozlar kiradi. Baʼzi bolalar yaxshiroq imkoniyatlarni izlab ketishadi, boshqalari esa zoʻravonlik, ekspluatatsiya, yoki mojarolardan qochishadi. Ota-onalar koʻchib ketganda yoki ajralganda, bolalar ota-onalaridan biri yoki ikkalasi bilan boshqa mamlakatga koʻchib oʻtishlari mumkin yoki ular ota-onalari tomonidan tashlab ketilishi va keyinchalik migratsiyaga bilvosita taʼsir qilishi mumkin[2].
Migratsiya va koʻchishda bolalar huquqlari
Tinglanish huquqi
Tinglanish huquqi BMTning Bola huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiyasida belgilangan bola huquqlari tamoyilidir. Konvensiyaning 12-moddasiga muvofiq, bolalar oʻzlariga taalluqli boʻlgan barcha masalalarda oʻz nuqtayi nazarlarini ifoda etish huquqiga egadirlar, ularning nuqtayi nazarlariga bolaning yoshi va yetukligiga muvofiq ravishda eʼtibor berilishi lozim. Bu huquq bolalarning ijtimoiy va siyosiy masalalarda, shuningdek sud va maʼmuriy ishlarda ishtirok etishiga ham bir xilda taalluqlidir. Umumiy tamoyil sifatida bolaning eshitilish huquqi bolalar „agentligi“ tushunchasini aks ettiradi, bolalarga nafaqat himoyaga muhtoj zaif shaxslar, huquq egalari va jamiyatning faol aʼzolari sifatida ham qaraladi[3][4].
Ustuvor manfaatlarni baholash va aniqlash.
Bolalarning ustuvor manfaatlari Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bola huquqlari toʻgʻrisidagi Konvensiyasining 3-moddasida belgilangan boʻlib, unda aytilishicha, „davlat yoki xususiy ijtimoiy taʼminot institutlari, sudlar, maʼmuriy organlar yoki qonun chiqaruvchi organlar tomonidan bolalarga nisbatan amalga oshiriladigan barcha harakatlarda bolaning eng ustuvor manfaatlari birinchi oʻrinda turadi.“ Bolaning eng yaxshi manfaatlarini baholash „maʼlum bir alohida bola yoki bolalar guruhi uchun maʼlum bir vaziyatda qaror qabul qilish uchun zarur boʻlgan barcha elementlarni“ baholash va muvozanatlash demakdir[5]. Bolaning oʻzini yoki uning eng yaxshi manfaatlarini asosiy eʼtiborga olish huquqi bolaning manfaatlari yuqori ustuvorlikka ega ekanligini anglatadi.
Kamsitilmaslik huquqi:Maqomi va huquqi
Bola huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiya kamsitishdan keng qamrovli himoyani taʼminlaydi hamda barcha insonlarga berilgan muhim va teng ajralmas huquqlarni kafolatlaydi. Unda ishtirokchi davlatlar oʻz qonun doirasida har bir bolaga nisbatan konvensiyada belgilangan huquqlarni, bolaning yoki uning ota-onasining yoxud qonuniy vasiysining irqi, jinsi, tili, eʼtiqodi, siyosiy yoki boshqa qarashlaridan, milliy, etnik yoki ijtimoiy kelib chiqishidan, mol-mulkidan, yoki boshqa holatidan qatʼi nazar, hech qanday kamsitishsiz hurmat qilishlari va taʼminlashlari shartligi qayd etilgan[6].
Manbalar
- ↑ Van de Glind, Hans; Anne Kou (2013). Migrant Children in Child Labour, A vulnerable group in need of attention, International Organisation of Migration, Children on the Move. pp. 27–43, p. 30.
- ↑ Van de Glind, Hans; Anne Kou (2013). Migrant Children in Child Labour, A vulnerable group in need of attention, International Organisation of Migration, Children on the Move. pp. 27–43, p. 30.
- ↑ The Heart of the Matter, Assessing credibility when children apply for asylum in the European Union. United Nations High Commissioner for Refugees. 2014.
- ↑ Crawley, Heaven (2012). Working with Children and Young People Subject to Immigration Control, Guidelines for best practice, Second Edition, Immigration Law Practitioners' Association.
- ↑ "Committee on the Rights of the Child, General Comment No. 14 (2013), par. 47". {{citev
- ↑ Convention on the Rights of the Child Article 2.1