Kontent qismiga oʻtish

Bodhichitta

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Dharma gʻildiragi
Buddizm
Madaniyati
Tarixi
Buddistlar
Maktablar
Ibodatxonalar
Matnlar
Portal

Mahāyāna buddizmida bodhichitta[a] („maʼrifatga intilish“ yoki „uygʻonish fikri“) – bu barcha jonli mavjudotlar foydasi uchun donishmandlik (prajñāpāramitā) va rahm-shafqat (Karuṇā) orqali uygʻonishga qaratilgan ongdir (chitta)[1][2][3].

Bodhichitta – bu Mahāyāna anʼanasidagi bodhisattvaning (yaʼni, buddalikka erishishga intilayotgan mavjudot) asosiy sifati hisoblanadi. Bodhichittaning yuzaga kelishi (bodhicittotpāda) bodhisattvani aynan bodhisattvaga aylantiruvchi holatdir. Bodhichitta – bodhisattvaning kelajakdagi buddaligiga olib boruvchi sababdir[3]. Oʻn bosqich sutrasiga koʻra, bodhichittaning yuzaga kelishi bodhisattvaning ruhiy yoʻlida birinchi qadamdir[4].

Etimologiyasi

Etimologik jihatdan bu atama Sanskrit tilidagi bodhi va chitta soʻzlarining qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Bodhi – „uygʻonish“ yoki „maʼrifat“ degan maʼnoni anglatadi. Chitta esa sanskritcha chit so'zidan kelib chiqqan boʻlib, „ongli narsa“, yaʼni „ong“ yoki „shuur“ degan maʼnoga ega. Shu sababli, bodhichitta „ogning uygʻonishi“ yoki „maʼrifatning oydinligi“ deb tarjima qilinadi[5]. Baʼzan bu atama „maʼrifat intilish istagi“ deb ham tarjima qilinadi[6].

Izohlar

  1. ↑ Atama tarkibiy qismlarining taʼriflari uchun qarang: bodhi va citta — Vikilug‘at.

Manbalar

  1. ↑ Das, Surya. Awakening the Buddha Within: Tibetan Wisdom for the Western World. Broadway Books, 1998 — 145–146-bet. ISBN 0-76790157-6. 
  2. ↑ Dayal, Har (1970). The Bodhisattva Doctrine in Buddhist Sanskrit Literature, 59-bet. Motilal Banarsidass Publ.
  3. ↑ 3,0 3,1 Buswell, Robert E; Lopez, Donald S. The Princeton Dictionary of Buddhism, 130-bet. Princeton University Press, 2013-yil 24-noyabr.
  4. ↑ Dayal, Har (1970). The Bodhisattva Doctrine in Buddhist Sanskrit Literature, 50-bet. Motilal Banarsidass Publ.
  5. ↑ Das, Surya. Awakening the Buddha Within: Tibetan Wisdom for the Western World. Broadway Books, 1998 — 149-bet. ISBN 0-76790157-6. 
  6. ↑ Wright, Dale S.. What Is Buddhist Enlightenment. Oxford University Press, 2016 — 129ff-bet. ISBN 9780190622596. 

Adabiyotlar

Havolalar